Tags

Stelling: Laat ik starten met de opmerking dat ik gisteren het geluk had om tegen een laptopdefect aan te lopen zodat ik er geen geluid uit kreeg. Door dit toeval kon ik het debat niet volgen en kon ik mijn tijd beter besteden, want klaar zijn om deze ochtend de Handelingen uit te printen en een treffende samenvatting op te stellen. Daarmee gaat de dag van vandaag gevuld worden. En ik weet al dat het debat van gisteren een vanzelfsprekende herhaling was van alle voorgaande debatten want het zijn allemaal zichzelf repeterende uitspraken die gedaan worden en daarom niet waard om te beluisteren. Het is zelf gruwelijk om steeds dezelfde verwijten te moeten aanhoren. Want alle fracties hebben tonnen boter op het hoofd en zo schieten we niet op naar een beter functionerend parlement, dat nu zelf op de IC ligt om daar verpleegd te worden. Oorzaak: de politieke cultuur bezwijkt onder een loodzware vergaderagenda omdat er eindeloos lang gesproken kan worden ondanks de bestaande afspraken, waar geen Kamerlid zich aan houdt. Laat daarin een wezenlijke verandering worden aangebracht en ieder debat hoe de regering moet optreden afschaffen omdat het kabinet dat zelf bepaalt. Als de resultaten onbevredigend zijn wordt een motie van wantrouwen wel aangenomen in plaats van al die symbolische moties die aan de lopende band vanuit PVV worden aangeleverd, waarmee die partij al kampioen is geworden in aantallen die al werden afgeleverd. Volmaakt zinloos en tijdverspilling. Kortom, onderstaande analyse uit het FD is duidelijk genoeg.  

Kamer emotioneel en deemoedig over toeslagendrama, maar jaagt vooral op Rutte (Ulko Jonker , Politiek/fd, 20-1-21)

In het kort:

  • De Tweede Kamer debatteerde over de toeslagenaffaire.
  • Kamerleden spraken geëmotioneerd over het lot van de duizenden ouders die systematisch werden mishandeld door een meedogenloze overheid.
  • Ook waren er felle aanklachten aan het adres van Mark Rutte, die de afgelopen tien jaar hoofdverantwoordelijkheid droeg voor het handelen en functioneren van de Staat.

‘Als u zelfreflectie wilt, moet u naar de psycholoog gaan’, smaalde PVV-leider Geert Wilders naar ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers. Die vroeg hem in de Tweede Kamer hoe hij zelf terugkijkt op zijn rol als medewetgever in het toeslagendrama dat het kabinet vrijdag tot aftreden dwong. ‘Ik ben niet van de afdeling zelfreflectie. Kern van het verhaal is dat het kabinet de boel heeft belazerd’.

*Aan Wilders maak ik verder geen woorden meer vuil omdat hij zijn hele repertoire aan typerende uitspraken jaar in jaar uit als een automaat uitspuugt en daarmee zijn eigen achterban blijkt te kunnen bedienen. Dat zegt al iets over dit belachelijke stelsel. Ons land heeft geen idee wat democratie betekent want is inmiddels al jaren/decennia lang gewend om onzin uit te kramen.

De rolverdeling was dinsdag duidelijk in het debat over het aftreden van het kabinet vanwege de toeslagenaffaire. Emoties over het lot van de duizenden ouders die systematisch werden mishandeld door een meedogenloze overheid en bezinning over de eigen rol daarin van de Kamer, werden afgewisseld door felle aanklachten aan het adres van de man die de afgelopen tien jaar hoofdverantwoordelijkheid droeg voor het handelen en functioneren van de Staat: Mark Rutte.

*Die emoties waren begrijpelijk en vanzelfsprekend, maar niet effectief zolang niet gezocht wordt naar de oorzaak van dat falen van de digitale techniek, die niemand begrijpt en alleen daarom nooit had mogen worden ingevoerd binnen alle rangen en standen van de overheid. Algoritmen is namelijk – zoals ik vaker heb beschreven – een grote onbekende in die zin dat niemand begrijpt – zelfs programmeurs niet – dat een zogenoemd ‘zelflerend’ algoritme niet bestaat, zoals ook een gevechtsrobot precies moet worden aangeleerd hoe op alle mogelijke prikkels vanuit de omgeving gereageerd moet worden.

*Een algoritme is niets anders dan een detecteren van en dus opsporen van commerciële gedragspatronen zodat de afzet van een bepaald product aan een potentiële consument kan worden verkocht. Een algoritme is dus een opsporingstechniek en niets anders dan dat. Omdat dus nagenoeg niemand daarover heeft nagedacht over de techniek van een dergelijke sensor, kon het dus gebeuren iedereen werd misleid door het (inmiddels grootschalig gebruik van die ‘techniek’ zodat er vanzelfsprekend misgebruik van gemaakt kon worden. Daarom had ook niemand binnen overheidsorganen hoe zo’n algoritme werkt, maar voelde iedereen zich gedwongen om door de hectiek van het dagelijks leven dat instrument te gebruiken omdat anders de achterstanden nog groter zouden worden.

*Ik heb hierover blogs volgeschreven, maar zelf was al bezig aan een ander manuscript om dat uit te brengen. En bovendien ben ik geen techneut, maar door mijn blogs ontdekte ik via vragen die op mij afkwamen dat niemand een  weerwoord aan mij kon leveren. Maar als niet formeel-deskundige heb ik alleen de ruimte om mijn eigen opvattingen uit te dragen (vanwege onze beroemde vrijheid van meningsuiting) maar hoefde niemand te luisteren want nog niet formeel academisch op empirische waarheidsgehalte onderzocht. En dan sta ik vooralsnog schaakmat, maar dat is ook geen probleem want mijn tijd komt nog wel. Om die reden heb ik vaker vastgesteld dat het gebruik van algoritmes binnen overheidsdiensten absurd was en nog steeds is. Met dat inzicht had alle ellende bespaard kunnen blijven, maar dat was de leerschool van de achterliggende tijd. Ik weet me gerustgesteld door het feit dat zelfs 95% van de programmeurs geen idee heeft van hoe dat algoritme werkt en het waarom daarvan. Voor mij een filosofische kwestie. Maar ik ben bezig aan het uitpuzzelen hoe ik dat moet formuleren zodat iedereen mij begrijpt.      

Misdaad

‘Het kan niet zo zijn dat Rutte en zijn kompanen wegkomen met deze misdaad’, vonniste Denk-leider Farid Azarkan. ‘De man van teflon. Ik hoop dat de ellende van de ouders wel aan hem blijft kleven’, zei 50PLUS-fractieleider Corrie van Brenk. Maar ook mainstream-partijen CDA, D66, GroenLinks en PvdA openden de jacht op de VVD-leider.

*Ook een zinloze uitspraak omdat weliswaar het gebruik van het woord ‘misdaad’ emotioneel logisch is bij gebrek aan inzicht welk ander begrip passender is, maar ook dit Kamerlid hoort te weten dat de term misdaad alleen vastgesteld kan worden door een rechter. En zo heeft geen enkele emotionele opwinding die ik in de Handelingen tegenkwam ook maar enige zin omdat het alleen appelleert van volksgevoelens, terwijl datzelfde volk nog geen begin van een democratische vorming in ons onderwijs heeft meegekregen. Dat is dus een politieke blunder waarvoor de Kamer zelf verantwoordelijk is omdat ze het denken te kunnen afschuiven op het onderwijsbestel. Lekker gemakkelijk.

CDA’er Pieter Omtzigt, die de kwestie samen met Renske Leijten van de SP naar een climax voerde, kwam met een felle aanklacht tegen Rutte, het kabinet en de wijze waarop zijn vragen ook nu weer werden beantwoord door het ministerie waar zijn partijgenoot en lijsttrekker Wopke Hoekstra de baas is. ‘Er staat gewoon: wij vinden het niet zinnig antwoord te geven. Dit is de nieuwe Ruttedoctrine. Zijn we gek geworden?’

*Ook Omtzigt moet beter weten, hoewel ik mij zijn frustraties goed kan voorstellen. Want je zult maar steeds afgescheept worden door een nieuwe ambtelijke cultuur die iedere nadere vraag vanuit de Kamer om nadere informatie minimaal te beantwoorden want ook hier een kwestie van communicerende vaten: hoe meer de Kamer op de stoel van de minister of het kabinet gaat zitten, hoe meer tijd er verspild wordt door die overmaat aan verzoeken. Daar is geen ambtelijk apparaat tegen opgewassen. En over die abstracte problemen binnen het systeem is nooit een debat gevoerd en daaraan heeft vooral de Kamer een eigen aandeel van de schuld. En laat ik duidelijk zijn: ik ben geen Rutte-aanhanger en geen lid van een partij (maar heb die tijd van lidmaatschappen wél meegemaakt en daarom weet ik vanuit mijn gevolgde studie – politicoloog/politiek filosoof – genoeg van dit vakgebied).   

Omtzigt kreeg excuses van Rutte voor de onvolledige en gefragmenteerde wijze waarop het kabinet hem en de rest van de Kamer heeft geïnformeerd over feiten en toedracht. Hij zegde een onafhankelijk onderzoek toe naar de vraag wie weet hadden van een cruciaal memo in de affaire, dat lange tijd onder de pet bleef. Rutte zei zelf tot inkeer te zijn gekomen over de noodzaak van openheid. Het is hem in de coronacrisis goed bevallen met het vrijgeven van stukken over het ‘Catshuisberaad’.

*Ik heb al uitgelegd dat een machteloos ambtelijk voorlichtingsfront tegenover de stroom aan vragen vanuit de Kamer iedereen gek zou maken en daarom is een fundamentele heroriëntatie van het politieke bedrijf/stelsel meer dan noodzakelijk. Daarom is ons land ook ‘geen Malta’. Maar het zijn uitingen van machteloosheid vanuit alle betrokken hoeken, waaruit ik de conclusie trek dat er geen enkel creatief vermogen bestaat binnen de Kamerfracties om dit dilemma én probleem effectief aan te pakken.

Grote smet

De demissionair premier en VVD-lijsttrekker toonde zich deemoedig, maar ook strijdvaardig. Hij vindt het toeslagdrama ‘een grote smet’ op zijn premierschap. Maar de verkiezingsstrijd begint, dus Rutte werpt het verwijt van veel oppositiepartijen dat de toeslagenaffaire aantoont dat Nederland onder zijn leiding is afgegleden, verre van zich. Omtzigt vergeleek Nederland zelfs met het corrupte Malta.

*Als hierboven al aangeven, dit verwijt is emotioneel begrijpelijk, maar die vergelijking is feitelijk absurd. De psychische gezondheid van politici is eerder een zorgpunt te noemen. Zowel Omtzigt als Wiebes zijn op de grens van hun kunnen en gezondheid aanbeland. En niet te vergeten een volgende cruciale factor die speelt in het kader van de psychische gezondheid van Kamerleden én bewindslieden: de versplintering van politieke partijen die leiden tot overvolle en dus krappe agenda’s en hectiek om alles op tijd af te ronden. Daar mag ook een Kamerdebat aan gewijd worden.

‘Er is veel waar ik trots op ben, het nodige wat beter kon en er zijn zaken waar ik me voor schaam’, aldus Rutte. Ook de calamiteiten waar Groningers door de gasbevingen mee kampen horen daarbij. ‘Maar laten we niet de indruk wekken dat Nederland een vuilnisvat is’. Rutte vindt het wel in de eerste plaats voor hemzelf als minister-president ‘een dure plicht’ om dit recht te zetten.

*En laten we wat het Groningse gas niet vergeten dat vooral de voorganger van Wiebes in de persoon van Henk Kamp was die niets van minder of afstand doen van het gas wilde weten en die hoogst persoonlijk  verantwoordelijk was het wanbeleid op dat dossier. Typisch traditioneel of klassiek liberaal beleid.

Omtzigt hekelde in een emotioneel betoog ‘onze Haagse kliek die meer naar de partijvoorzitter kijkt dan naar de kiezer’, en die een systeem in stand houdt ‘waar van alles centraal staat, maar niet de hardwerkende burger’. Die doet er volgens hem alleen toe in de verkiezingscampagne. De Kamer zou meer afstand moeten houden van het kabinet. ‘Bij ons functioneert de macht en tegenmacht niet’. De Kamer is ook zelf tekortgeschoten als wetgever en controleur, stelt hij.

*Ja, ik heb het al over de politieke cultuur gehad en laten we ook niet vergeten dat dit machtsaspect wereldwijd speelt.

Kunduz-akkoord

Ook GroenLinks-leider Jesse Klaver, die in 2012 nog voor een harde fraudebestrijding stemde waar hij eigenlijk tegen was, zei dat dat alleen kon gebeuren door onderlinge afspraken van zijn partij met het kabinet in het zogenoemde ‘Kunduz-akkoord’. Omtzigt kondigde aan dat hij de Raad van Europa zal vragen om het functioneren van de Nederlandse rechtsstaat te onderzoeken.

*De suggestie om de Raad van Europa in te stellen is ook onzinnig want de enige plek waar dit probleem opgelost moet worden is de Kamer zelf.

Klaas Dijkhoff bood deemoedig namens de VVD-fractie excuses aan de ouders en kinderen die slachtoffer zijn in de toeslagaffaire. Rob Jetten volgde hem. ‘Het spijt me namens alle leden van de fractie’, aldus D66’er. ‘Zet de verwarming maar niet te hard want de boter druipt van ons hoofd’, aldus Dijkhoff over de medeverantwoordelijkheid van de Kamer voor het ontbreken van voldoende waarborgen in de wetgeving voor onschuldige burgers, zoals hardheidsclausules.

*Dijkhoff en Jetten mogen aanschuiven bij een eerste verkenning in de Kamer om na de verkiezingen dit functioneren van de Kamer aan een grondig onderzoek te onderwerpen.

Ook coalitiepartner D66 haalde hard uit naar Rutte en zijn verantwoordelijkheid voor de ontsporing van de rechtsstaat, en de onvolledige en gefragmenteerde wijze waarop de Kamer werd geïnformeerd over het drama, waardoor ze haar controlerende taak niet goed kon uitvoeren. SP-leider Lilian Marijnissen stelde een parlementaire enquête voor, een diepgaand onderzoek naar de affaire. ‘En mijnheer Rutte, daar zien we u terug’, kondigde ze aan.

*Jetten heeft hier ongelijk omdat de ‘ontsporing van de rechtsstaat’ een kwestie is van de gehele Staten-Generaal en de ‘nieuw’ gegroeide verhoudingen tussen de ‘intussen’ ontwikkelde politieke mechanismen en de ambtelijke cultuur. De Kamer is dus nog steeds blind bezig. Geen benul waar ze een begin moeten/kunnen maken van de huidige politieke crisis. ‘Vastgegroeid’ in het bestel kan dat genoemd worden.   

https://fd.nl/economie-politiek/1371083/kamer-emotioneel-en-deemoedig-over-toeslagdrama-maar-jaagt-vooral-op-rutte