Tags

Farmaceuten

Stelling: Terecht wordt in deze opiniebijdrage een vraagteken geplaatst bij de deals die tussen overheid en farma-industrie worden gesloten want ‘eigenlijk’ is het te bar voor woorden dat deze deals geheim worden gehouden. Waarom? Omdat er al tientallen jaren grote vraagtekens worden geplaatst bij deze stand van zaken; de zorg is en behoort geen commerciële activiteit te zij, laat staan een zorgmarkt dat door de neoliberalen in dit land is ‘geregeld’ in tijden van liberalisering en privatisering. Maar ethisch gesproken zottigheid. Maar ook omdat met deze geheimhouding geen parlementaire en journalistieke controle mogelijk is. En we kunnen er ook gif op innemen dat de één van de oorzaken van vaccinweigeringen gebaseerd is op dit idiote uitgangspunt van geheime deals. Een normaal mens accepteert dit niet. Daarom moet dit ‘beginsel’ opnieuw op de politieke agenda worden geplaatst.  

Geheimhouding bij vaccindeals ondermijnt vertrouwen van burgers (Marianne Meijer, PLEITBEZORGER MONDIALE GEZONDHEID BIJ stichting WEMOS, Opinie/Trouw, 8-1-21)

De Belgische staatssecretaris die onlangs ‘abusievelijk’ prijzen van door de Europese Commissie ingekochte coronavaccins lekte, veroorzaakte veel ophef. Met haar (rap verwijderde) tweet schond ze de geheimhoudingsplicht die geldt voor afspraken tussen de Europese Commissie en farmaceutische bedrijven. De maatschappelijke discussie richtte zich slechts op de contractbreuk en niet op de verwaarlozing van het publieke belang met zulke geheimhoudingsclausules. Terwijl dit gebrek aan transparantie kan leiden tot onredelijke vaccinprijzen, wantrouwen en ongelijke toegang tot vaccins.

Prijsonderhandelingen tussen overheden en farmaceutische bedrijven blijven doorgaans geheim, in tegenstelling tot publieke aankopen in andere sectoren. Het openbaren van betaalde prijzen voor medicijnen – waarvan de overheid vaak het onderzoek heeft (mede)gefinancierd – wordt meestal zelfs contractueel verboden. Zo ook in de coronavaccindeals. Dit versterkt de onderhandelingspositie van farmaceutische bedrijven: zo kunnen ze per land verschillende prijsafspraken maken.

Het belang van een sterke onderhandelingspositie van farmabedrijven wordt gewoonlijk gerechtvaardigd door te benadrukken dat zij als private ondernemingen het risico lopen om hun investeringen niet terug te verdienen. Dat is essentieel om – met eventuele extra opbrengsten – geneesmiddelenonderzoek te kunnen (blijven) doen. Echter, een gigantisch deel van de investeringen in de ontwikkeling van coronavaccins komt van overheden. Het geheimhouden van hoe deze investeringen worden terugverdiend is daarom oneerlijk tegenover de belastingbetaler.

Geheimhoudingsbedingen als norm bij publieke medicijnendeals maakt het onmogelijk te controleren of betaalde prijzen redelijk zijn. Het werkt bovendien maatschappelijk wantrouwen in de sector en in vaccins in de hand. Vooral nu de Europese Commissie coronavaccins tot universal common good heeft bekroond, zou het een logische vervolgstap zijn om transparantie als standaard te hanteren. ‘Redelijkheid’ betekent onder normale omstandigheden niet dat farmaceutische bedrijven geen winst mogen maken, maar profiteren van ‘s werelds grootste gezondheidscrisis van de eeuw is onverdedigbaar. Al zien Pfizer en Moderna dit anders.

*Natuurlijk zien genoemde (vermoedelijke) multinationals dat anders, maar daar ontbreekt ook ieder ethisch en moreel besef. Daarom dient hierover een parlementaire debat te komen om de houdbaarheid van deze beweringen te onderzoeken.

Gezondheidsorganisaties en -experts pleiten al jaren voor drastische veranderingen in het financieringssysteem van geneesmiddelen. Zij vinden dat het huidige businessmodel bedrijven perverse prikkels geeft. Hun streven is een systeem dat redelijke prijzen, publiek vertrouwen en gelijke toegang tot medicijnen stimuleert.

*Inderdaad is er sprake van perverse prikkels.

Verandering is extra urgent nu de wereldgezondheid op het spel staat. In een resolutie uit 2019 riep de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) haar lidstaten op maatregelen te nemen die leiden tot transparantie over prijsafspraken in publieke medicijnendeals. Aan deze oproep heeft de Europese Commissie tot op de dag van vandaag geen gehoor gegeven.

Maximale transparantie

Ook andere gezondheidsorganisaties betogen dat maximale transparantie essentieel is. Zo pleit de European Public Health Alliance voor een systeem dat zowel inzage in lopende onderhandelingen als openbare bekendmaking van onderhandelingsresultaten tot standaard maakt. Dit bevordert ook publiek vertrouwen in overheid en industrie, wat cruciaal is om ervoor te zorgen dat mensen zich laten vaccineren.

*Alleen al deze gang van zaken maakt mij al decennia tot een vaccinweigeraar! Nog afgezien van mijn opvatting dat de overheid te weinig doet aan het bevorderen van persoonlijke immuniteit door levensstijl verandering gedrag: hameren op veel beweging en gezond eten en vooral stoppen van junk- en fastfood.   

De tweet van de staatssecretaris leverde reuring op, maar helaas geen transparantie. Daar is meer voor nodig. Gelukkig zijn er tal van mogelijkheden om het huidige systeem te veranderen ter bevordering van geïnformeerde overheidsbeslissingen, redelijke prijzen en publiek vertrouwen. Daarnaast kunnen overheden zelf voorwaarden verbinden aan overheidsfinanciering. De Nederlandse overheid kan hierin het Europese voortouw nemen en transparantie als norm handhaven.

*Zo is het maar net!

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1144/articles/1276500/20/1