Tags

Eindelijk kan Von der Leyen beginnen (Clara van de Wiel, Buitenland/nrc.nl, 19-11-19)

Een maand later dan gepland kreeg Von der Leyen haar Commissie maandag rond. Waarom kostte het zoveel moeite?

Als het samenstellen van een nieuwe Europese Commissie normaal een soort legpuzzel is, dan was de klus van aankomend voorzitter Ursula von der Leyen deze keer een Rubiks kubus. Ook na eindeloos draaien bleek er steeds weer een vakje niet de juiste kleur te hebben.

Maandag gaf het Europees Parlement de laatste kandidaat, Hongaar Olivér Várhelyi, groen licht. Daarmee kan het team van Von der Leyen vrijwel zeker van start op 1 december – een maand later dan gepland.

Het uitstel is niet alleen onhandig voor de ambitieuze agenda die Von der Leyen wil doorvoeren. De opstartproblemen tonen vooral ook iets over de nieuwe, lastige politieke realiteit in Brussel. Drie van haar kandidaten werden door het Europees Parlement afgewezen. Niet langer heeft de traditionele ‘coalitie’ tussen de sociaaldemocraten en christendemocraten een meerderheid. Steun krijgen voor een voorstel of kandidaat is daarmee niet vanzelfsprekend.

De zin ‘Drie van haar kandidaten werden door het Europees Parlement afgewezen’ is mijns inziens onjuist geformuleerd omdat er geen sprake is van ‘haar’ – Von der Leyen – was, maar de keuze en gestuurd door de lidstaatregeringen en daarmee krijgt iedere nieuwe Commissie een willekeurige groep aanstaande commissarissen voorgeschoteld, waar alsnog een team uit gevormd moet worden. In die zin heeft het iets van Nederlandse coalities die ook uit willekeurige ministerskandidaten bestaat en waaruit een team gevormd moet worden, want de nieuw geparachuteerde ministers kennen de gevestigde politieke orde helemaal niet.

Gedoe in de lidstaten

Von der Leyen kreeg direct te maken met botsende belangen in het parlement en met gedoe in de lidstaten. Als gebaar naar de meer conservatieve krachten onder haar eigen christendemocraten gaf ze de Griekse commissaris die over migratie gaat de opdracht ‘Bescherming van onze Europese manier van Leven’ mee. Dat stuitte op fel verzet, en vorige week werd de titel alsnog aangepast naar ‘Promoting our European Way of life’.

Ook hier past een kanttekening. Bij de uitverkiezing van komend voorzitter van de Commissie, @vonderleyen kreeg ze het verwijt dat bepaalde landen beloond moesten worden, maar dat is eerder ‘inner crowd’-talk dan de werkelijkheid: de Europese waarden promoten stuit vanzelfsprekend op verzet van populisten die ernstig bezwaar hebben tegen ‘the ever stronger union’. Framing kortom.

Bij de selectie van een Hongaarse commissaris bleek hoe moeilijk het inmiddels is een vertegenwoordiger van het regime van Viktor Orbán te vinden die voor Brussel acceptabel is. Várhelyi kon feitelijk alleen door omdat hij door zijn jarenlange ervaring als diplomaat in Brussel het bleekst mogelijk politiek profiel heeft.

Hiermee mag Várhelyi zich gaan bewijzen of hij voldoende onafhankelijk van Orbán kan functioneren, met als risico dat hij teveel Oost- en Zuideuropees gaat besturen of anderszins faalt en het niet ontslagen kan worden omdat het EU-Verdrag dat niet toelaat. Het is een kwestie dat de hele Commissie moet opstappen als er een enkele commissaris disfunctioneert. Maar mocht die situatie ontstaan, dan wordt het lot van Hongarije in de toekomst direct in beton vastgelegd: onbetrouwbare partner binnen de EU en dat wordt op een of andere manier afgestraft.

(…)

Von der Leyen had het zichzelf vooraf ook niet makkelijk gemaakt. Luid verkondigde ze een ‘gender-balanced’ commissie te willen hebben, waardoor er naast competentie, politieke kleur en nationale achtergrond nóg iets meespeelde voor een passende puzzel.

Von der Leyen heeft het perfecte voorbeeld aan alle lidstaten afgegeven door te blijven streven naar een ‘‘gender-balanced’ commissie, waarmee ze ongetwijfeld veel aan goodwill bij alle lidstaatbevolkingen zal genereren. Dus hulde aan haar doorzettingsvermogen!

Helemaal gelukt is dat niet. Voor de twee afgewezen vrouwelijke kandidaten, kwam er als vervanging maar één terug. Zuinigjes laat Von der Leyen sindsdien weten dat haar commissie toch in elk geval de meeste vrouwelijke leden ooit telt: 12 van de 27.

Precies! Dat is een voorbeeld van strategisch denken én doorzettingsmacht.

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/11/18/eindelijk-heeft-von-der-leyen-een-complete-commissie-a3980725#/handelsblad/2019/11/19/#112