Tags

Nederlandse begroting in top van Europese degelijkheid (Els Engel, Overheid/fd, 17-9-19)

Bij de aanbieding van de Miljoenennota zal blijken dat de overheidsfinanciën wederom Europees uitblinken, terwijl Frankrijk en Italië het inmiddels veel slechter doen dan bijvoorbeeld Griekenland.

Weer minder tekorten in EU

Positief

Op grond van de verwachtingen van zowel het Centraal Planbureau als de Europese Commissie, is de kans meer dan groot dat er ook voor 2020 weer een plusje op de begroting zal prijken. Nederland voldoet in ieder geval ruimschoots aan de Europese begrotings- en staatsschuldregels. Die schrijven voor dat het begrotingstekort in beginsel op maximaal 3% van het bruto binnenlands product mag uitkomen en de staatsschuld op 60% van datzelfde bbp.

Dat ‘plusje’ zal natuurlijk weer aanleiding zijn voor de oppositiepartijen om hoog van de toren te blazen tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van woensdag en donderdag, maar zolang het altijd slagen in de lucht blijven, maken zij zichzelf ook machteloos. Ze komen nooit met nieuwe voorstellen voor de verhoudingen binnen de rijksbegroting en daarmee zetten ze zichzelf al schaakmat. Want meer budget voor onderwijs, zorg en defensie zal toch ergens vandaan moeten komen.

Degelijke begroters

Ook al zijn de regels voor alle EU-landen identiek, de verschillen tussen de landen zijn altijd groot geweest. Duitsland, Nederland en Oostenrijk voerden voor de diepe recessie van 2009 al een degelijk begrotingsbeleid, met geringe tekorten of zelfs overschotten. Dat is tien jaar later nog steeds zo. Alleen tijdens de recessie van 2009 en de jaren daarop met een door de eurocrisis traag verlopend herstel, konden deze landen de begroting niet in evenwicht houden. Maar dat gold toen voor alle landen. Duitsland, Nederland en Oostenrijk hadden door de jaren heen ook geen heel hoge staatsschuld opgebouwd en zien die nu weer slinken.

En juist die overschotten zijn uit de hand gelopen – zoals alle internationale gremia zoals IMF etc. blijven roepen -, zodat de EU nu volledig in onbalans verkeert wat economische dynamiek betreft. En dat niet opgelost wordt door budgettair dogmatisme van genoemde landen. Maar vastgesteld moet ook worden dat deze onevenwichtigheden alleen kunnen ontstaan door (vak)economen die allemaal iets anders zeggen en dat geldt ook ten aanzien van het gevoerde beleid van de ECB onder Draghi, en zelfs ondanks kritiek van Nederlandse economen staat de stand op gelijkspel, want ook bij ons bestaan er voorstanders van dat beleid van monetaire financiering dat overal ter wereld wordt toegepast. Logica zit erin maar wel passend bij de bril die je draagt. En Draghi zijn eigen bril! En daarom was Klaas Knot bezig met framing.

Duw in de juiste richting

Portugal, Griekenland en Ierland zagen door de recessie hun begrotingen ontsporen. Het vertrouwen in Portugal en al helemaal in Griekenland had bovendien te lijden onder hoog opgelopen staatsschulden. Deze landen hadden noodleningen nodig om financieel op de been te blijven. Dat gaf Europa een krachtig wapen in handen om ze te dwingen hun begroting op orde te brengen en een begin te maken met het terugdringen van de staatsschuld. Het gevolg is dat deze landen met hun begroting inmiddels in de categorie van de gedisciplineerde landen zitten.

Het heeft dus wel degelijk effect gehad, die maatregelen die vanuit de eurogroep van Dijsselbloem genomen zijn, maar die ingreep was veel te laat – oorzaak vorige Europese Commissies – want het kalf van de sociale grondrechten was al verdronken en dat blijft dus het eeuwige verwijt aan monetaire denkers onder de economen die dominant zijn.

Gebrek aan motivatie

Ze doen het inmiddels beter dan Italië en Frankrijk. Beide landen hebben altijd de ‘schande’ van een ingreep in het beleid vanuit Brussel — en door het Internationaal Monetair Fonds — weten te ontlopen. Maar daardoor lijkt ook de prikkel om orde op zaken te stellen onvoldoende te zijn geweest. Zo behoren Italië en Frankrijk nu tot de landen met relatief forse begrotingstekorten, terwijl vooral Italië bovendien een enorme staatsschuld met zich meedraagt.

Eerder was door het FD al gerapporteerd dat Macron in zijn land al met een boost op IT-terrein was begonnen om daarmee zijn industriële capaciteit te verhogen en bij de tijd te brengen. Als die inhaalslag lukt – en waarom niet met de nieuwe Commissie waarin de EU gelijkwaardige slagkracht moet ontwikkelen en krijgen vergeleken met de VS en China? – dan zijn dat de ideale omstandigheden om de EMU-regels aan te passen aan EU2.0 omdat te grote verschillen financiële discipline tussen Noord en Zuid de EU uiteen zal rijten. Dat mogen we niet toelaten. Kortom, motivatie die gebrekkig wordt genoemd in dit citaat, dient vanaf nu gestuurd te worden op weg naar ‘sterk gemotiveerd’. En niets anders. Anders dient Rutte deze nog ‘junior-president’ Macron zijn plaats te wijzen.

Ook Macron wil afstand nemen van de ouderwetse gedachte dat hoge staatsschulden en forse begrotingstekorten niets uitmaken. Onder de huidige – onbekende – nieuwe economische wetmatigheden moet alles opnieuw worden uitgevonden. De oude economische theorie gaat niet meer op.

https://fd.nl/economie-politiek/1316435/nederlandse-begroting-in-top-van-europese-degelijkheid