Tags

Hoge Raad: ook staat is aansprakelijk voor Groningse schade (Mark Middel, Binnenland/nrc.nl, 22-7-19)

Hoge Raad: ook staat is aansprakelijk voor Groningse schade Niet alleen de NAM, maar ook de staat is aansprakelijk voor schade als gevolg van gaswinning, stelt de Hoge Raad. Wat betekent dit?

Door onze correspondent Mark Middel, nrc.nl, GRONINGEN.

De Hoge Raad deed afgelopen vrijdag een opvallende uitspraak over de Groningse gaswinning. Niet alleen de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), maar ook de Nederlandse staat is indirect aansprakelijk voor de schade die ontstaat door de gaswinning in Groningen. Hoe bijzonder is deze uitspraak en wat zijn de gevolgen ervan? 1 Waar gaat de zaak over? Twee gedupeerden uit Bierum begonnen eind 2015 met de zaak. Zij wilden een vergoeding voor de schade die is ontstaan door de gaswinning. Het bijzondere aan hun zaak is dat ze naast de NAM ook andere partijen daagden, waaronder Energie Beheer Nederland (EBN) en de staat. Vervolgens heeft de rechtbank Noord-Nederland aan de Hoge Raad uitleg gevraagd over bepaalde rechtsregels –de zogeheten prejudiciële vragen. Deze oordeelde dat de staat vanaf 1 januari 2005 „op de hoogte had moeten zijn” dat er een oorzakelijk verband is tussen de gaswinning en aardbevingen, waardoor er een „reële kans” was „op ernstige of wijdverbreide schade”. Daarbij stelt de Hoge Raad dat EBN, waarvan de staat de enige aandeelhouder is, als mede-exploitant van het gasveld aansprakelijk is voor bevingsschade. Daarmee is de staat indirect aansprakelijk.

2 Waarop baseert de Hoge Raad dit oordeel? Vanaf 2003 vond een piek plaats in het aantal aardbevingen als gevolg van gaswinning. In 2002 vonden zeven bevingen plaats, een jaar later waren dat er 44. Daarbij waren de bevingen zwaarder dan gedacht: twee met een kracht van hoger dan drie. Ook kwamen toen de eerste schademeldingen binnen. Een jaar later kwam het KNMI met een rapport dat aangaf dat de Groningse ondergrond bewoog en dat tot die tijd gebruikte formules voor de berekening van de zwaarte van een beving niet goed bruikbaar waren. Dus, oordeelt de Hoge Raad, had de staat vanaf 2005 bekend moeten zijn met „de gevaren” van de gaswinning.

3 Wat betekent dat voor de Groningers? Allereerst moet de rechtbank Noord Nederland nog oordelen of de staat vanaf 2005 nagelaten heeft tijdig passende maatregelen te nemen. Dat zal waarschijnlijk voor het einde van het jaar gebeuren, verwacht de advocaat van de gedupeerden. Voor de Groningers is de uitspraak van de Hoge Raad van minder belang, zegt hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, Herman Bröring: „Voor de bewoners maakt het niet zoveel uit of de schade vergoed wordt door de NAM of de staat, als er maar betaald wordt.”

4 Waarvoor is deze uitspraak dan wel belangrijk?

De uitspraak zal belangrijk zijn in de onderhandelingen tussen de overheid en de NAM, een joint venture van Shell en ExxonMobil, over wie moet opdraaien voor de schade in Groningen. „De staat heeft zich altijd verscholen achter de NAM”, zegt Bröring. „Deze uitspraak kan doorwerken in de betalingsafspraken.” Daarnaast heeft de uitspraak gevolgen voor de parlementaire enquête die over enkele jaren plaatsvindt. Had de staat al voor de zware aardbeving in Huizinge in 2012 maatregelen moeten nemen? „Er komen nu zeven jaren bij van mogelijke aansprakelijkheid. Dat wordt interessant.

Nrc.nl