Tags

monopolie – De VS willen de macht van de internetreuzen aanpakken. Maar hoe doe je dat? ‘Amazon is een communicatiemonopolist, een marktmonopolist en een aanbevelingsmonopolist.’

‘Opeens waren Facebook, Google, Apple, Amazon en Netflix bij elkaar 115 euro miljard dollar minder waard. De Amerikaanse overheid gaat onderzoeken of die eerste drie hun macht niet misbruiken. En het Congres gaat in het algemeen de rol van de grote internetbedrijven onderzoeken. Het nieuws joeg beleggers maandag de stuipen op het lijf.

De kolossale inkomsten en winsten die deze techreuzen binnen weten te halen veroorzaakt naar mijn gevoel ook een ongezonde kapitaalsaccumulatie mondiaal gezien bij een kleine groep extreme miljardairs, of moeten we al spreken triardairs? Zou hier geen oorzaak liggen of gevonden kunnen worden van onevenwichtige kapitaalsverhoudingen overal ter wereld waardoor centrale bankiers alles in het werk moeten stellen dat er steeds weer kapitaalsinjecties noodzakelijk zijn en rentetarieven op -0% blijven hangen met alle gevolgen ook voor pensioenen? Zie ook de volgende passage: “Die vijf hebben de laatste twintig jaar meer dan 600 andere bedrijven opgekocht, van kleine softwarebedrijven tot (door Amazon) supermarktketen Whole Foods. En in geen enkel geval heeft het Amerikaanse ministerie van justitie dat geblokkeerd.”

‘En de afgelopen twee jaar kwam de macht die met name Google, Amazon en Facebook hebben opgebouwd, dankzij het verzamelen van enorme hoeveelheden informatie, regelmatig in het nieuws. Bijvoorbeeld door de rol van Facebook als kanaal voor Russische invloed op de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Dat heeft het Congres tot actie aangezet, zegt Viktor Mayer-Schönberger, hoogleraar internet-regulering aan de universiteit van Oxford in Groot-Brittannië. “De kiezers krijgen steeds meer in de gaten hoe problematisch het monopolie van die bedrijven is.”

‘Allebei vinden ze het ook hoog tijd om dat aan te pakken. Oostenrijker Mayer-Schönberger noemt de onderzochte bedrijven in zijn moedertaal Datenkraken, data-octopussen. Kwoka erkent dat hun informatiehonger een probleem is in de ogen van gebruikers, maar zelf vindt hij belemmering van concurrentie belangrijker. “Die vijf hebben de laatste twintig jaar meer dan 600 andere bedrijven opgekocht, van kleine softwarebedrijven tot (door Amazon) supermarktketen Whole Foods. En in geen enkel geval heeft het Amerikaanse ministerie van justitie dat geblokkeerd.” Terwijl het daarbij vaak ging om bedrijven die mogelijk hadden kunnen uitgroeien tot concurrenten, zoals WhatsApp en Instagram, die door Facebook werden overgenomen.

Een volgend verschijnsel:

‘Netwerk-effect’

‘De Amerikaanse wet heeft voor bedrijven die ongemakkelijk groot zijn geworden een traditionele oplossing: ze opdelen. Maar wat voor spoorwegen en oliemaatschappijen werkte, pakt minder goed uit in sectoren waar er een sterk ‘netwerk-effect’ is, het verschijnsel dat een dienst nuttiger wordt naarmate er meer mensen bij aangesloten zijn. Dat bleek al bij het aanpakken van telefoonmaatschappij AT&T, zegt Mayer-Schönberger: “Veertig jaar geleden werd die gesplitst, en kijk waar ze nu zijn: weer helemaal terug. Want de structuur van de markt voor telecommunicatie is nooit veranderd.”

‘Het probleem van Amazon is volgens hem bovendien niet de omvang, maar de manier waarop informatie over de klant tegen hem wordt gebruikt. “Het schijnt dat inmiddels al een op de drie transacties op Amazon het gevolg is van een aanbeveling op de site. Op die manier is Amazon een marktmonopolist, een communicatiemonopolist en een aanbevelingsmonopolist. Dan kunnen we als consumenten niet meer vrij beslissen, het is geen markt meer, maar een centrale planeconomie. En niet alleen heb je daar geen vrije concurrentie meer, het is ook een enorm zwakke plek. Zelfs al heeft Amazon-eigenaar Jeff Bezos helemaal geen boze plannen, als de aanbevelingssoftware fout zit, kopen we het verkeerde. Dat is de situatie waar de mensen in de Sovjet-Unie ook in zaten: je volgt het staatsplan.”

Van dit probleem van aanbevelingen die klanten wordt gedaan hoeft niet iedereen of niet iedere consument last te hebben als je de like-link niet gebruikt of aanklikt. Maar zijn er geen hele volksstammen wél het slachtoffer van deze algoritmeprocessen omdat ze commerciële profielen blijven zoeken. Hier ook weer een oorzaak volgens mij van een groeiend leger aan zorgconsumenten die met allerlei klachten – ‘keuzestress’ – aankloppen bij de huisarts en neurologen. Voor mij is dus geen sprake van “Dan kunnen we als consumenten niet meer vrij beslissen, het is geen markt meer, maar een centrale planeconomie”. Maar voor wie wel? Wordt hierop al beleid geformuleerd in politiek Den Haag want hier is sprake van ongemerkt uitgewaaierd consumentisme die niemand een jaar of vijf geleden kan kunnen of durven voorspellen.

‘De oplossing daarvoor is niet Amazon opdelen, maar het mogelijk maken dat anderen een onafhankelijke aanbevelingsservice voor Amazon kunnen beginnen. “Ik wil dat graag. Waarom bestaat het niet? Omdat een start-up die dat wil niet de data heeft om zijn kunstmatige intelligente software te trainen. Wat we daarom nodig hebben, is een progressieve data-delingverplichting. Hoe groter het bedrijf, hoe meer het moet afstaan.”

‘Bij Facebook kan het ook, denkt Mayer-Schönberger. “Het zou betekenen dat ik op Facebook kan kiezen welk filter het nieuws op mijn tijdlijn selecteert.”

Gebruikersinformatie

‘Ook John Kwoka denkt dat opsplitsen geen zin heeft. “Als je van Facebook drie kleine Facebookjes maakt, gaat bijna zeker een ervan de andere twee domineren. Maar je kunt in ieder geval verbieden dat deze bedrijven elke concurrent opkopen. En Facebook misschien dwingen WhatsApp en Instagram weer af te stoten.”

‘En ook hij vindt dat er andere regels moeten komen voor hoe de internetreuzen met hun gebruikersinformatie omgaan. Op Facebook zou je bijvoorbeeld elke analyse van je surfgedrag en persoonsgegevens moeten kunnen verbieden. Daar zou dan tegenover moeten staan dat Facebook je één of twee euro per maand gaat kosten. “Dat is logisch, want Facebook stelt een dienst ter beschikking en tot nu toe betalen we daarvoor met onze gegevens. Je zou je natuurlijk een wereld kunnen voorstellen waarin bedrijven voor onze gegevens betalen. Maar die wereld hebben we achter ons gelaten.”

Ongemerkt zijn wij een geheel onbekende wereld binnengedrongen en dat door een 5e of 6e ‘industriële revolutie’ die zijn weerga niet heeft. Alles raakt in de war.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/656/articles/914811/17/1