Tags

De PvdA viert feest om nog een extra zetel, terwijl de PVV extra reden heeft gekregen om een Brexit toe te juichen. Dissidenten maken de Eerste Kamerverkiezingen dit jaar extra spannend. En 50Plus gaat op zoek naar succes onder jongeren.

Rik Rutten, nrc.nl, 27-5-19

ONDER DE STREEP: Met niet vijf, maar zes zetels in de definitieve uitslag heeft de overwinning van de Partij van de Arbeid nog een beetje extra glans gekregen. Zondagavond werd ook duidelijk dat Nederland flink afweek van de Europese trend: elders zakten de partijen van het midden hard door het ijs. En er is meer duidelijkheid over de zetelverdeling in de toekomst, want die kan nog veranderen. De PVV zit zonder zetel, maar fractievoorzitter Marcel de Graaff mag wel plaatsnemen in de wachtkamer. Als de Brexit een feit is, is een van de nieuwe Nederlandse zetels namelijk voor hem. De extra zetels, drie in totaal, worden toegewezen aan de partijen die nu nét tekort komen voor een eerste of extra zetel. Ook GroenLinks (gaat naar vier zetels) en VVD (naar vijf) hebben reden om in stilte te duimen voor een spoedig Brits vertrek. De SP is, Brexit of geen Brexit, zetelloos – en naar eigen zeggen “zwaar teleurgesteld”.

Met de campagneblunders heeft SP helemaal geen recht om te klagen over de uitslag. De stuitende arrogantie in Kamerdebatten van de oudere Kamerleden in de fractie, maar ook vanwege het onvermogen van Lilian Marijnissen om de juiste invulling van meer rechtvaardigheid in de samenleving te bereiken, waren genoeg aanwijzingen dat het niet goed gaat in die partij. En wanneer wordt Ron Meyer tot aftreden gedwongen? Dat halve stalinisme is inmiddels toch een anachronisme geworden. Maar de gestaalde gelederen hebben dat natuurlijk in hun DNA zitten en dan schakelt de partij zichzelf automatisch uit.

TIMMERMANS-EFFECT: “De PvdA, zou je kunnen zeggen, is verworden tot een soort Oostenrijk van de Tweede Kamer”, schreef Thijs Niemantsverdriet twee jaar geleden voor NRC, na de giga-nederlaag bij de Tweede Kamerverkiezingen. “Een klein landje met een groots verleden – en heel veel voormalige prominenten die treuren over dat wat niet meer is.” Eind vorig jaar trok partijcoryfee Joop van den Berg het bestaansrecht nog in twijfel. Zo diep was het dal. Maar na de winst van afgelopen week is de partij terug. Ja, ze erkennen zelf ook dat dit zonder lijsttrekker Frans Timmermans niet gelukt was. En nee, de arbeidersstem is niet zo maar teruggewonnen: de nieuwe PvdA-kiezers kwamen met name van D66 en GroenLinks, al wist die laatste ook zelf te winnen. Maar voor het zelfvertrouwen en de status binnen Nederland, denkt Kamerlid Lilianne Ploumen, is dit een boost. “We zijn nu ook relevanter geworden voor het kabinet.”

Het is maar de vraag of ‘de partij weer terug’ is, want eerder is er sprake van een ‘ontdekking’ van een uitgesproken charismatische lijsttrekker voor de PvdA, die tot nu toe alleen bestuursfuncties heeft vervuld en dus niet beschikbaar was om het tegen Lodewijk Asscher op te nemen. En omdat de laatstgenoemde het ‘niet in huis’ heeft om Timmermans te overtroeven, is de risico levensgroot dat in volgende verkiezingen de PvdA weer volledig terugzakt. Alleen met Frans heeft de PvdA toekomst.

INDIVIDUALISERING: De bijdrage van Timmermans aan het succes van de PvdA is onderdeel van een groter verhaal, schrijft politiek columnist Tom Jan Meeus. In tijden van versplintering wordt bekendheid een voorwaarde voor politiek succes. Zie het contrast tussen Timmermans en SP-lijsttrekker Arnout Hoekstra, voor veel kiezers een totale onbekende. Op rechts is de opmars van Forum voor Democratie niet los te zien van de persoonlijkheid van voorman Thierry Baudet. Andere partijen, zelfde logica. “Zonder BN’ers geen stemmers: ook dit ongemakkelijke voorland zat in de Europese verkiezingen verscholen.”

Bovenstaand argument schat ik meer in als gelegenheidsargument, maar zonder een essentiële kern, namelijk het enthousiasme en .begeestering van Timmermans zelf. De enige dus die de partij kan trekken. En een groot verschil met Baudet die alleen de filosoof en de erudiet probeert uit te hangen, maar geen charisma heeft. Zijn aanhang is te danken aan het contrast met andere politici, die partijslaven zijn.

IDEOLOGISERING: Personen doen ertoe, maar ook voor ideologen zijn het boeiende tijden. Timmermans profiteerde van zijn bekendheid, maar had ook een uitgesproken linkse en pro-Europese boodschap die kiezers trok, liet kiezersonderzoek zien. De VVD lijkt ondertussen af te willen van de visie-zonder-visie van premier Rutte. Onlangs nam Klaas Dijkhoff al afstand van de multinationals. Vandaag pleit VVD-Kamerlid Jan Middendorp in de Volkskrant voor meer overheidstoezicht op de markt voor algoritmes en data. Het AD schrijft de terugkeer van de ideeënstrijd toe aan de entree van een jonge generatie fractievoorzitters – Dijkhoff, Rob Jetten, Jesse Klaver, Lilian Marijnissen en nu ook CDA’er Pieter Heerma – op het Binnenhof. Gelukkig maar, volgens Marijnissen. Zij ziet het debat wel zitten. “De voors en tegens van kapitalisme. Heerlijk!”

Inderdaad juist geformuleerd: bij populaire politici (ook de meest visierijke minister op de Buitenlandse Zakenpost) aan de orde is, dan maakt het niet uit waar je staat of zegt, want alles aan visie uitgesproken wordt met open armen ontvangen, dus ‘ook een uitgesproken linkse en pro-Europese boodschap die kiezers trok’.

SENAATSSTEM: Voor wie nog niet verkiezingsmoe is, wacht een nieuwe dag vol uitslagen en analyses. Vandaag kiezen de Provinciale Statenleden (en de kiescolleges van Caribisch Nederland) de nieuwe Eerste Kamer. Een meerderheid voor de coalitie zit er niet in, maar interessant wordt het zeker. Het Noord-Hollandse Statenlid Robert Baljeu werd door FVD uit de fractie gegooid. De Drent Frank Duut is zelf al vertrokken bij 50Plus. PVV’ers Kees Kok (Flevoland) en Peter van Dijk (Zeeland) zijn gebrouilleerd met hun partij. En Denk en de Partij voor het Noorden houden de keuze van hun Statenleden in nevelen gehuld.

SCHULD EN BOETE: Terwijl de nieuwe Eerste Kamer straks bekend is, maakt de oude nog een aantal drukke laatste weken door. Vanavond gaat het debat over de studieschuldenrente van start. Het kabinet wil afgestudeerde studenten meer laten betalen om zo extra geld binnen te halen, maar krijgt sinds een aantal maanden steeds meer tegenstand. Of een renteverhoging studenten meer stress oplevert is niet vast te stellen, maakte een langverwacht RIVM-rapport afgelopen week bekend, maar dat zal de oppositie er niet van weerhouden vol in te hakken op de plannen van minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66).

PENSIOENKIFT: Morgen legt een staking in het openbaar vervoer het land grotendeels plat. Dat heeft alles te maken met de hoge druk op het pensioendossier. Inzet: de vakbonden willen alles op alles zetten om te voorkomen dat de pensioenleeftijd komend jaar verder stijgt, zoals nu in de wet vastligt. Dat zou minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) vóór de zomer moeten regelen, maar hij is nog niet overtuigd. Ligt het aan hem, dan gaat het héle systeem op de schop. Je hoort er alles over in de nieuwste aflevering van NRC-podcast Haagse Zaken.

50MIN: Het grootste nieuws van het 50Plus-congres was dat er niet geruzied werd – doorgaans een vaste traditie bij de pensionadopopulisten. Dat bood ruimte voor discussies over de partijkoers, die ondanks de vergrijzing en de pensioencrisis weinig stemmen weet te trekken. Over één toekomstige stap werden de ouderen het alvast eens: er komt een 50Plus-jongerenbeweging.

QUOTE VAN DE DAG

“Honderd leerlingen heb ik de stemwijzer laten invullen en 63 kwamen tot hun grote verbazing uit op 50Plus.”

Een docent uit Bladel lichtte op het 50Plus-congres toe waarom een jongerentak wel eens veel potentiële kiezers kan trekken.

Advertisements