Tags

Het is feest bij de PvdA en in het midden. D66 en PVV krijgen de grootste klappen. Ondertussen beging Wiebes in Groningen een Freudiaanse uitglijder. En wat doen al die koortsdromen in Elco Brinkmans’ memoires?

Rik Rutten, nrc.nl, 24-5-19

SCOREBORDJOURNALISTIEK: Niet de eurofielen, niet de eurofoben, maar het pro-Europese midden greep de zege, en hoe. Het contrast tussen de grote triomf van de PvdA – vijf zetels volgens de exitpoll, misschien wel zes volgens de tellers van GeenPeil – en het forse verlies van D66 (van vier naar twee) en PVV (van vier naar één of zelfs nul) is groot. En ook middenpartijen CDA en VVD (allebei vier zetels) beleefden een goede avond. Zoals op alle uitslagenavonden na de Provinciale Statenverkiezingen de monden openvielen bij de score van Forum voor Democratie, zo was die rol nu weggelegd voor de PvdA. Voor het eerst sinds 1984 is de partij bij een Europese verkiezing weer de grootste.

RODE EUFORIE: Den Uyls erfgenamen kregen vleugels bij het vallen van de avond. Natuurlijk, deze monsterzege was er niet geweest zonder lijsttrekker Frans Timmermans. Maar het wederopstandingsgevoel onder de PvdA’ers in Bar Millers was groot. Niet zo gek: de sociaaldemocraten konden na jaren verliezen wel een feestje gebruiken. Feestelijk was ook de sfeer bij GroenLinks, dat niet of nauwelijks leed onder het succes van de PvdA en zelf met één zetel lijkt te groeien (naar drie). Dat de partij de status van de grootste op links weer kwijtraakt, neemt men voor lief. Veel penibeler is de situatie bij de SP, die bungelt in onzekerheid en beide zetels in Brussel dreigt kwijt te raken (al leek dat na de exitpoll nog niet zo). Een tragedie voor de partij, al zal Timmermans er vermoedelijk geen traan om laten.

Ook moet hierbij worden opgemerkt dat de belachelijk opname van SP tegenover Timmermans de grote oorzaak was van deze afgang. Wanneer wordt voorzitter Meyer van de SP gedwongen tot afreden omdat hij de eindverantwoordelijkheid draagt?

RECHTSE KATER: Een wedstrijdje onderling had het moeten worden, hoopten VVD en FVD vooraf. Dat zat er niet in. Opgeteld kregen de partijen van de tweestrijd minder stemmen dan het linkse duo van PvdA en GroenLinks. De VVD wint een zetel (van drie naar vier) en wordt naast het CDA (van vijf naar vier) de tweede partij, maar ziet de PvdA passeren. Voor Forum voelen de drie verwachte zetels na de prominente rol in de campagne als een kater. De partij is ineens niet meer zo zeker van haar plek in de Europese conservatieve fractie. Met slechts één zetel meer dan CU-SGP (stabiel op twee), dat niet met FVD de bankjes wil delen, zou Forum daar buiten de boot kunnen vallen. De PVV (nul of één) lijkt net als de SP op weg naar de uitgang in Brussel.

LET OP DE KLEINTJES: Extra spannend wordt het de komende dagen voor de kleine partijen die nét wel of nét niet een zetel gaan halen. De Partij voor de Dieren, 50Plus, SP en PVV: allemaal zitten ze op de wip. Volgens de voorlopige GeenPeil-tellling komen die eerste twee wél en die laatste twee niet in het parlement. Dat gaat nieuwkomers Denk en Volt hoe dan ook niet meer lukken, hun campagne eindigt vrijwel zeker zetelloos.

VERSPREKINKJE: Hoe zei Freud het ook alweer? Minister Eric Wiebes (Klimaat, VVD) hield het zelf op “een hele domme verspreking”. Zijn bezoek op verkiezingsdag aan het Groningse aardbevingsgebied, samen met collega Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66), had moeten laten zien dat het kabinet de Groningse bevolking niet in de steek laat na de zware beving van gisterochtend. Maar de goodwill die Wiebes daarmee won, verspeelde hij direct door tegenover RTV Noord te spreken van een “bevinkje”. Niet erg handig. Officiële excuses volgden, maar Kamerleden en Groningers zagen in Wiebes’ woorden direct het zoveelste bewijs van een minister die hen niet serieus neemt.

SENAATSRACE: Als de officiële uitslagen uit alle Europese lidstaten maandag in de kranten staan, is de volgende verkiezing alweer aan de beurt. De 570 Provinciale Statenleden kiezen die dag de Eerste Kamer. Vast staat dat de regeringspartijen geen meerderheid zullen hebben. Maar heel veel is nog onzeker. Hoeveel zetels scoort de coalitie? Wordt Forum voor Democratie de grootste in de senaat of scheert de VVD nog langszij? Lamyae Aharouay en Wouter van Loon doken in de restzetelonderhandelingen en zetten op een rij wie op weg zijn naar een extra zetel. En dat is heel wat waard. Geliefd zijn de regiopartijen, die naar eigen zeggen platgebeld worden door landelijke partijen én individuele kanshebbers. Maar zelfs Denk, dat in de Kamer door veel partijen geschuwd wordt, kan ineens op veel belangstelling rekenen.

PVV-RUZIE: Voor het zover is, ruziet de PVV-fractie in de huidige Eerste Kamer zich nog een weg naar de uitgang. Drie vertrekkende senatoren pikken het niet dat zij maandag niet op de kandidatenlijst staan en geen kans maken terug te keren, meldde EenVandaag deze week. De drie voelen zich afgedankt en weigeren nog samen te vergaderen met fractievoorzitter Marjolein Faber. Die reageert koeltjes: “Iedereen gaat op zijn eigen manier met teleurstellingen om.”

CATEGORIE OVERIG: Zo geruisloos als Mark Harbers dinsdag van het toneel verdween, vertrekken bewindslieden zelden. In de NRC-podcast Vandaag reconstrueerde redacteur Mark Lievisse Adriaanse al wat aan het aftreden van de staatssecretaris van Asiel en Migratie voorafging. Maar een aantal vragen blijft overeind. Helemaal nu Kamerleden Bram van Ojik (GroenLinks) en Joël Voordewind (ChristenUnie) bij BNR vertellen dat Harbers van een meerderheid van de Kamer helemaal niet had hoeven opstappen. “Hij was opgelucht”, aldus Van Ojik. Voordewind: “Het is een zware baan en dat gaat je niet in de koude kleren zitten.”

WAT WIJ LEZEN: Het literaire landschap van politieke memories in Nederland is een dorre bedoening. Dient zich een nieuw exemplaar aan, dan likkebaarden liefhebbers dus vol verwachting. Maar wat CDA-coryfee Elco Brinkman heeft aangeleverd, is wel heel… uniek, schrijft onze Mark Kranenburg. Brinkmans boek is een vuistdik en ondoorgrondelijk allegaartje geworden van aaneengeregen herinneringen, wartaal en hallucinante koortsdromen (“Politie te paard trok als een immobiele brigade met schelpenwagens vol gestolen fietsen door het rulle zand voort tot midden voor het hotel waar deze in een geïmproviseerde hoogoven werden opgestapeld”, uit het hoofdstuk Xtravaganza). Voor liefhebbers: hij ligt nu in de winkel.

Correctie: Gisteren schreef ik dat ‘Gerry Wilders’ lof op Twitter kreeg voor zijn voor-stem bij de Magnitsky-wet. Maar hij stemde juist tégen. En: de vorige Europese Parlementsverkiezingen vonden vijf jaar, en niet vier jaar, geleden plaats.

QUOTE VAN DE DAG
“Groen pompoenblad, ik wil geen Timmermans, want hij is een partijdige man uit het land der tulpen.”

In Nederland mag Frans Timmermans de PvdA uit het dal hebben getrokken, in Roemenië is hij als eurocommissaris zo gehaat dat zelfs zijn sociaaldemocratische collega’s bij regeringspartij PSD hem in een verkiezingsfilmpje (op 02:14) op de hak nemen, schrijft Politico.

Advertisements