Tags

Stelling: Het enige wat duidelijk is dat de oude klassieke 19eeeuwse ideologieën niet meer voldoen en een natuurlijke dood zullen sterven, hetgeen van toepassing is voor VVD, CDA, PvdA en SP als de meest uitgesproken representanten. Er komen geen nieuwe ideologieën voor terug, want het wordt nu de tijd voor nieuwe politiek van themagerichtheid. Maar er zijn wel voorbeelden traditioneel-achtige partijen zoals GL en D66 die sporen van nieuwe politiek in originele vorm met authenticiteit laten zien. En nieuwe lineair-themagerichte bewegingen als PVV, PvdD, 50Plus, Denk én FvD (en met deze laatste partij hoor ik al verbazing ontstaan; maar de impulsieve nostalgie die deze partij kenmerkt, zal maken dat het een korte-trend beweging vergelijkbaar met PVV zal blijken te zijn) zijn geen lang leven beschoren vanwege hun gebrekkige agenda, waarin niet alle politieke knelpunten adequaat kunnen worden aangepakt en overgedragen. SGP bestaat bij de gratie van de stabiele en principiële achterban.

Hoog tijd voor nieuwe fusies in de politiek (Hans Goslinga, Katern de Verdieping/Trouw, 30-3-19)

‘De draad is dat de gevestigde partijen in zulke overgangstijden verzwakt zijn. Zij hebben geen antwoord op de nieuwe problemen of zijn nog uitgeput van de voorbije slagen. Of ze zijn te zelfvoldaan en argeloos. PvdA en VVD kregen hier de hardste klappen, net nadat zij in de jaren negentig de natie de ‘cultuur van tevredenheid’ hadden binnengeloodst. De sociaal-democraat Jan Pronk zei naderhand: “Wij waren zo druk bezig met de oude culturele agenda, dat we de problemen die de immigratie meebracht niet zagen.”

‘De westerse wereld zit nog midden in de overgang van de industriële naar een wereldwijde informatie-economie en kampt daarnaast met een migratie- en klimaatkwestie. De fragmentatie van het politieke krachtenveld kun je als een symptoom zien van de verwarring en onzekerheden die deze transitie meebrengt. De snelle opkomst van het Forum voor Democratie past in die dynamiek, net als de neergang van de volkspartijen die ruim een eeuw de staat droegen.

‘Het is moeilijk te zeggen of deze trend doorzet of dat het populisme voorbijgaand zal blijken en de traditionele partijen zich zullen herpakken. De culturele revolutie in de jaren zestig levert een voorbeeld dat leerzaam kan zijn. De christen-democratie, die door de ontzuiling en individualisering zwaar in het defensief raakte, kwam er dankzij een krachtenbundeling versterkt uit. Van de zeven nieuwkomers bleek alleen D66 een blijvertje. De VVD profiteerde eveneens van de culturele omwenteling en de welvaartsgroei, de sociaal-democratie hield stand.

Mijn antwoord is dat populistische partijen altijd van voorbijgaande aard zullen blijken te zijn omdat zij in dezelfde valkuil zullen vallen als de traditionele ideologische partijen: de bakens worden niet verzet vanwege die ándere verschijnselen van populisme, namelijk de angst voor de nieuw opgekomen partijen en daarmee zichzelf gevangene maken van het systeem of bestel, waartegen zij zichzelf afzetten.

Anderzijds ben ik het oneens met Goslinga over de potentie van traditionele partijen om zich te kunnen en zullen ‘herpakken’, maar dat is in ons tijdsgewricht van energie-, klimaat- en globaliserings- ofwel sociaaleconomische transitie onmogelijk vanwege de complexiteit van de huidige ontwikkelingen. Daar is geen politieke partij tegen opgewassen.

Daarom wordt dit tijdperk ook de ondergang van de georganiseerde traditionele politiek van onze partijen. Iedereen die nog op de trein ‘springt’ en meereist, maakt zichzelf tot gevangene van deze achterhaalde structuur van de representatieve democratie, die niet meer werkt. Het wordt dus een nieuw bestel van directe democratie via de digitale techniek waardoor de burger die belangstelling heeft en actieve betrokkenheid toont in mee kan draaien en ook deelneemt aan het besluitvormingsproces.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/599/articles/879051/39/1