Tags

Dreigende afstraffing coalitie levert grote uitdaging op voor premier Rutte (Correspondent, Analyse/fd, 20-3-19)

De verkiezingsstrijd kwam dinsdag door de schietpartij in Utrecht in een brisante eindfase. PVV-leider Geert Wilders en Thierry Baudet van Forum voor Democratie zagen hun kans schoon om een falend rechtssysteem en mislukte integratie te koppelen aan de drie doden op het 24 Oktoberplein. Maar hun vraag was in essentie dezelfde als die van andere partijen: hoe kon Gökmen T. doen wat hij deed?

Of die discussie effect heeft op het stemgedrag woensdag valt niet te voorspellen. Maar de coalitie gaat hoe dan ook een ongewisse toekomst tegemoet als ze de meerderheid verliest in de Eerste Kamer, die op 27 mei wordt gekozen door de Statenleden die morgen uit de stembus rollen. Vier vragen over wat er op het spel staat.

Hoe wordt er afgerekend met de coalitie?

Alle peilingen wijzen op een aanzienlijk verlies. In de Peilingwijzer heeft de coalitie omgerekend naar zetels in de Eerste Kamer er straks 11 te weinig voor de meerderheid van 38, het huidige zetelaantal.

Ook in de Statenverkiezingen van 2015 werd de aanhang van de coalitie van VVD en PvdA bijna gehalveerd ten opzichte van de verkiezingen van 2012. Het was voor de sociaaldemocraten de voorbode van de vernietigende nederlaag in 2017.

De vernietigende nederlaag was aan de slappe houding van de PvdA te danken, geen nieuwe en originele geluiden waren er te horen en dat ligt nu heel anders.

Een groot deel van de kiezers rekende toen af met het ‘bedrog’ van Mark Rutte en Diederik Samsom, die voor elkaar kozen nadat ze het voor de verkiezingen nog tégen elkaar hadden opgenomen. Ingrijpende hervormingen zoals de verhoging van de AOW-leeftijd, de aanzwellende migratie en het omstreden bezuinigingsbeleid deden de rest.

De vraag waar de coalitie deze keer voor wordt afgestraft zal Den Haag nog wel even bezighouden. Maar de feelgoodfactor die beoogd was met de belastingverlaging voor 2019, lijkt volledig verbruid door negatieve beeldvorming over de dividendbelasting, de energierekening en de ‘crisis in de publieke sector’.

Wie wordt de grootste oppositiepartij?

Wie wordt de grootste oppositiepartij? De Peilingwijzer, die een gemiddelde van alle politieke peilingen weergeeft, zet PVV, GroenLinks en Forum voor Democratie nog neer als kanshebbers. In de jongste peilingen van I&O en Maurice de Hond gaat runner-up Thierry Baudet al aan kop.

Baudets doorbraak is hoe dan ook aanstaande. En terwijl GroenLinks zijn winst vooral weghaalt bij de andere linkse oppositiepartijen PvdA en SP, lijkt die van Forum slechts ten dele ten koste te gaan van de PVV. In 2017 haalden ze samen 15% van de stemmen, nu zou dat zo’n 22% zijn. Het verschil komt grotendeels van VVD en CDA.

Een van de gevolgen is dat het ‘redelijke midden’, de politieke partijen die verantwoordelijkheid willen nemen voor het landsbestuur, steeds verder in het gedrang komt. De ‘staatsdragende partijen’ zien de flanken breder worden. PVV, Forum, SP, Partij voor de Dieren en Denk zijn volgens de Peilingwijzer inmiddels goed voor ruim een derde van de stemmen.

Komt er nog wat terecht van de agenda?

Intussen heeft Rutte III nog maar een beperkt deel van zijn agenda afgerond. Zelfs de vorig jaar afgeronde ingrepen in het belastingstelsel, zoals verhoging van de btw en verlaging van de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting, kunnen in ieder nieuw Belastingplan dat langs de senaat moet, ongedaan worden gemaakt.

Ook het aanstaande Klimaatakkoord, het pensioenstelsel, de arbeidsmarkt en de toekomst van de luchtvaart staan op korte termijn op de politieke agenda. In een nieuwe politieke verhouding allemaal bedreigingen voor de coalitie en kansen voor de oppositie.

De vier hete hangijzers voor Rutte III na de verkiezingen

‘De Eerste Kamer wordt een marktplein’, zei aspirant senator Martin van Rooijen van 50Plus maandag in het FD. Rutte II had nooit een meerderheid in de Eerste Kamer, maar voerde met drie constructieve oppositiepartijen het grootste deel van zijn agenda al uit vóór de Statenverkiezingen. De huidige coalitie moet zakendoen met partijen die hun huid veel duurder willen verkopen.

Overleeft Rutte III?

Waar een wil is, is ook een weg , namelijk met minderheidsbesluitvorming en constructieve oppositiepartijen zoals onder Rutte 2.

De coalitie heeft voor wetgeving straks de steun van ten minste twee oppositiepartijen nodig. Wetten kunnen ook in gijzeling worden genomen om andere politieke prioriteiten af te dwingen. D66 dreigde in 2015 een belastingverlaging van €5 mrd, het ‘pronkjuweel van Rutte II’, tegen te houden om zo duidelijkheid te krijgen over sluiting van kolencentrales.

Veel, zo niet alles, hangt opnieuw af van de behendigheid van Rutte om bruggen te slaan, scherpe kantjes af te slijpen en druk uit te oefenen. Maar het is een politieke slangenkuil. CDA-leider Sybrand Buma lijkt allergisch voor Jesse Klaver van GroenLinks, D66 zal niet graag leunen op Thierry Baudet, laat staan Geert Wilders.

‘Veel koffie drinken, veel bellen’, verwacht Rutte. Intussen dagen alweer nieuwe verkiezingen, waarin de VVD en zijn leider zich moeten profileren ten opzichte van hun nieuwe rivaal. Dan doemt ook snel de vraag op hoe ver Ruttes eigen houdbaarheidsdatum reikt.

Zo is het maar net, gewoon heel praktisch en pragmatisch te werk gaan.

https://fd.nl/economie-politiek/1293781/gezocht-constructieve-oppositie?utm_source=nieuwsbrief&utm_campaign=fd-ochtendnieuwsbrief_#126;SYSTEM.CAMPAIGNID126;_126;SYSTEM.MAILID126;&utm_medium=email&utm_content=20190320&s_cid=671

Advertisements