Tags

Rutte valt of wordt een staatsman (Hans Goslinga, Katern de Verdieping/Trouw, 19-1-19)

De Franse president Macron toonde deze week op een bijeenkomst met zeshonderd ongeruste burgemeesters in Normandië dat directe verantwoording nog altijd werkt. Bijna zeven uur lang beantwoordde hij alle vragen over zijn omstreden beleid. Na afloop kreeg hij een staande ovatie. Het CDA deed zoiets in de jaren tachtig. De partij organiseerde grote bijeenkomsten in het land waar de eigen Kamerleden en ministers verantwoording aflegden voor het harde bezuinigingsbeleid van het eerste kabinet-Lubbers.

Deze vorm van directe confrontatie is voor zowel politici als voor burgers aantrekkelijker en vermoedelijk ook effectiever dan een referendum. Het verlost politici van hun eenzaamheid en brengt hen, zoals Macron zichtbaar maakte, in hun element. Het verschaft hen meer inzicht in de kiezersziel dan de hocus-pocus van spindoctors en de stand in de opiniepeilingen. Het betrekt kiezers bij de afwegingen en voorkomt onzinnige polarisatie over de vraag of het klimaatakkoord het balletje gehakt op tafel in gevaar brengt. Het blaast, kortom, weer leven in de oude kat van de politiek.

Hier wordt het precies verwoord waaraan het in ieder verdragsreferendum aan schort: ‘de directe confrontatie en verantwoording verschaft hen (bewindslieden) meer inzicht in de kiezersziel dan de hocus-pocus van spindoctors en de stand in de opiniepeilingen’, ofwel de wezenlijke confrontatie tussen de rol van de politiek via spindoctors, die alles verzieken. Weg met die lui, die denken dat het publiek te misleiden is.

In het klimaatdebat is het gevaar van giftige polarisatie reëel. In Amerika zijn er fundamentalistische christenen die het ijveren voor een gezond klimaat als een valse godsdienst beschouwen, in strijd met het woord van God tegen de eerste mensen: “Weest vruchtbaar en wordt talrijk, vervult de aarde en onderwerpt haar”. Zo’n uitleg telt makkelijk op bij het doorgeslagen identiteitsdenken, dat het politieke debat in onze dagen beheerst, ook doordat het voor cynische media en politieke avonturiers een verdienmodel en macht oplevert.

Daarmee wordt de conclusie van Trouw ook juist, dat fabeltjes en spookbeelden geen rol mogen spelen in het bestuurlijke spel en besluitvorming.

Maar echt politiek leiderschap groeit in strijd, niet in fabeltjes en spookbeelden, zoals aan de overkant van de Noordzee Nigel Farage en Boris Johnson in hun ijveren voor een brexit hebben aangetoond. Misschien is het een geluk bij een ongeluk dat de tonelen in het Britse Lagerhuis duidelijk maken hoe essentieel het is om het debat op basis van feiten en reële verwachtingen te voeren. Referenda die de werkelijkheid versimpelen, versterken verdeeldheid en zadelen politici op met een onmogelijke opdracht – vraag het maar aan May en Rutte.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/539/articles/840453/39/1