Tags

Regeren op z’n Italiaans (Caroline de Gruyter, In Europa/nrc.nl, 29-12-18)

Je kunt denken: dit is Italië. Maar wat hier gebeurt, is van groter belang: een regering die claimt dat ze uit naam van het volk regeert, passeert de organen die het volk tot zijn beschikking heeft om invloed te hebben op het beleid. De Amerikaanse politicoloog Elmer Eric Schattschneider schreef in zijn beroemde boek The Semisovereign People: A Realist’s View of Democracy in America (1960) dat je de democratie geen slechtere dienst kunt bewijzen dan door het volk als gigantische verzameling individuen een soort magische macht toe te dichten: „Wat 180 miljoen mensen spontaan kunnen doen, op eigen initiatief, is niet meer dan wat een locomotief kan doen zonder rails.” Die rails, daarmee bedoelde hij de parlementaire democratie. Het beste politieke systeem, schreef Schattschneider, is er een waarin regering en parlement namens het volk een heleboel besluiten nemen met minimale betrokkenheid van het publiek – behalve over een paar écht belangrijke onderwerpen, waarover alleen kan worden beslist met maximale inbreng van het volk. Met routinezaken en bijzaken val je de mensen zo min mogelijk lastig, maar als het écht belangrijk is haal je ze erbij. Wat in Italië gebeurt, en in andere landen die „namens het volk” en „tegen de elite” worden gerund, is exact het omgekeerde. Men schreeuwt de keel hees over dalende migratiecijfers, een advertentie van de premier, of iemand die niet is uitgenodigd voor een talkshow. Cruciale issues blijven vrijwel onbesproken. Je zou bijna denken: geef mij die vreselijke oude elite maar.

Deze coalitie van volkspopulisten valt op deze manier genadeloos door de mand. Het volk via het parlement krijgt geen inspraak, laat staan gelegenheid om te debatteren. Als dat zo gaat met populisten die aan de macht komen, dan is het snel gedaan met dit parlementaire stelsel, of dat nu het Italiaanse dan wel onze Tweede Kamer is. Het is overal één pot nat, hetzij door populisten die aan de macht komen, dan wel dat oude elites hun plichten verzaken. Dat maakt als positieve conclusie dat het parlementaire stelsel overal op apegapen ligt en dat het sneller dan gedacht zal worden vervangen door een directe democratie, die ik op deze plek al nauwkeurig heb afgebakend (zie ‘Het wordt tijd …’ onder de categorie directedemocratie).

https://www.nrc.nl/nieuws/2018/12/28/regeren-op-zijn-italiaans-a3127239#/handelsblad/2018/12/29/#112