Tags

Sombere werkelijkheid (Commentaar, Opinie/fd, 8-12-18)

De wereldwijde CO₂-uitstoot stijgt dit jaar naar recordhoogte, ondanks een snelle groei van wind-, zonne- en andere vormen van hernieuwbare energie. De doelen van het in 2015 gesloten Parijs-akkoord zijn daarmee praktisch buiten beeld geraakt.

Dit lijkt een voorbarige conclusie zolang men nu bezig is met de afspraken in Katowice (Polen = https://nl.wikipedia.org/wiki/Klimaatconferentie_van_Katowice_2018 ) nader in te vullen. ’Praktisch buiten beeld geraakt’ klinkt te absoluut, zeker vanwege dit beperkt geformuleerde commentaar.

De halvering van de CO₂-uitstoot in 2030, die nodig is om de temperatuurstijging op aarde onder de 2 graden te houden is immers in de verste verte niet binnen handbereik. Sterker nog, zelfs als alle landen doen wat ze toen hebben beloofd – wat niet gebeurt – warmt de aarde op met veel meer dan 2 graden.

Er zijn dus veel drastischer maatregelen nodig om de Parijse akkoorden te halen en die moeten ook bereikt gaan worden ondanks alle sabotage van klimaatsceptici.
Belangrijkste oorzaak voor de groeiende uitstoot is de stijgende energievraag in de wereld als gevolg van economische groei. Er worden weliswaar veel meer windmolens en zonneparken gebouwd, maar die groei is bij lange na niet voldoende om bestaande fossiele bronnen te vervangen. Ze bedienen vooral een deel van de extra vraag naar elektriciteit. En die maakt slechts 20% uit van de wereldwijde energievraag.

Hier wordt de economische groei als boosdoener aangewezen, maar er wordt geen vraag over de huidige economische groei, die wel gespecificeerd moet worden. Dat is dus de werkelijke kwestie: duurzame economische groei in plaats van groei gebaseerd op fossiele grondstoffen. Dit laatste kan als ethisch crimineel worden beschouwd en daarom is het hinderlijk dat deze krant een vaag groeibegrip aanhoudt voor economische groei. De conclusie van deze kanttekening wordt aan het slot nader toegelicht.

Dat is een sombere werkelijkheid, die om een andere benadering vraagt, wil de wereld nog leefbaar blijven in de toekomst. Het frustrerende is dat de oplossingen voorhanden zijn, maar niet iedereen de oplossingen wil gebruiken.

Omdat dit redactionele commentaar toewerkt naar de conclusie dat ‘weigering van milieuorganisaties om kernenergie in te zetten’ vanwege het grote knelpunt van de kernafval, die hoogradioactieve delen bevat, is dit als een ernstige omissie te beschouwen van deze krant; vanwege verkeerde argumenten wordt geprobeerd het betoog consistent te onderbouwen maar dat mislukte jammerlijk; het had over de nadelen van kernafval-opslag moeten gaan.

Kernenergie bijvoorbeeld kan als CO₂-arme energiebron een belangrijke bijdrage leveren. Het kan de meer CO₂-intensieve kolen- en gascentrales op termijn vervangen en in combinatie met windmolens en zonne-energie een aanzienlijke bijdrage aan leveren om de opwarming van het klimaat af te remmen.

Wat hier staat geformuleerd is onjuist. Kernenergie kan inderdaad als CO2-vrije energievorm in beginsel worden ingezet, als daarbij wordt de afvalkwestie vergeten. Doordat dat vraagstuk achterwege blijft wordt een poging gedaan dat het ondergeschikt te laten lijken, maar dat is het in de praktijk helemaal niet. Dat achterwege laten van dat grote nadeel mag gewoonweg niet over het hoofd worden gezien.

Het FD heeft ook de pech dat concurrent AD dit weekend een artikel heeft gepubliceerd onder de kop ‘Wie brandt zijn vingers aan ons kernafval?’. En deze titel zegt al voldoende over het al decennia lange geworstel hoe met dat afval om te gaan. Om deze reden is bovengenoemde opmerking dat kernenergie als CO2-arme energiebron dus een belangrijke bijdrage kan leveren, is een volledige misslag van deze krant. Sterker nog, afgelopen weken is in diverse kranten geschreven dat de investeringskosten van nieuwe kerncentrales en dus ook deze nieuwe Finse opslagtechniek – veel hoger – dat geldt voor de centrales zelf – uitvallen dan begroot – in de VK en Finland – en dat daarmee die aanbouw zelfs stilgelegd.

Dat betekent dat in combinatie van het feit dat de bouwtermijn van de nieuwste generatie kerncentrale van 15 jaar dus zonder meer kan worden overgenomen door andere alternatieve bronnen zoals getijdewater, geothermie en dus warmtepompen en vooral in Afrika de onbebouwde grond benutten met zonnepanelen. Om het ‘consuminderen’ in rijke landen – arme landen hebben een welvaartsachterstand – van een nieuw mondiaal verdelingsbeleid onder leiding van de VN te voorzien.

Hetzelfde geldt voor het afvangen en opslaan of hergebruiken van CO₂ in de industrie. Het wordt tijd dat milieuorganisaties en de duurzame energiesector hun starheid tegenover deze technieken laten varen en ze net als het VN-klimaatpanel serieus gaan nemen. De wereld heeft de luxe simpelweg niet meer om kieskeurig te zijn ten aanzien van de energiebronnen die nodig zijn om de opwarming binnen de perken te houden. We hebben alle CO₂-arme technologieën nodig. Ook de voor sommige minder wenselijke.

De milieuorganisaties van ‘starheid’ beschuldigen slaat nergens op en is alleen een indicatie van de ontwikkelingen – en wellicht verrechtsing – binnen de hoofdredactie van deze krant.

Energiebesparing is ook nodig, maar het getuigt van grote naïviteit om te verwachten dat de wereldwijde vraag naar energie de komende decennia ondanks 3 miljard extra mensen niet zal groeien en zelfs sterk zal gaan afnemen, waar bijvoorbeeld Greenpeace in zijn scenario’s op rekent.

De klimaatveranderingen worden mede veroorzaakt door gewijzigde straalstromen binnen de atmosfeer en stratosfeer die maken dat de komende jaren intens zullen veranderen en dat betekent voor ons land zachte zomers en vele hittegolven jaar in jaar uit. Dat betekent dat er waterarmoede in onze omgeving – en mogelijk in geheel continentaal Europa – zal ontstaan omdat ook het grondwater zal zakken en uitdroogt. Geen woord over deze ontwikkelingen in dit commentaar.

Maar techniek is niet voldoende. Overheden moeten het liefst in regionale samenwerking eindelijk echt werk maken van het steviger beprijzen van CO₂-uitstoot. Ondertussen is het raadzaam meer te gaan denken over adaptatie aan klimaatverandering in de meest kwetsbare delen van de wereld.

De enige opmerking die geheel juist is, is ‘steviger beprijzen van CO₂-uitstoot’, zodat alle fossiele fabrieken binnen 5 jaar moeten omschakelen op duurzame bronnen – die anders, want goedkoper, beprijsd moet worden zoals nu Volkswagen gaat doen, en andere industriële sectoren dit voorbeeld kunnen volgen.

De doelen van Parijs zijn praktisch buiten bereik, maar dat ontslaat overheden, bedrijven, burgers en ngo’s niet van de plicht te blijven proberen klimaatverandering aan te pakken.

Het verbaast dus niet dat een uiterst matig hoofdredactioneel commentaar op deze uitkomt uitdraait, want veel te vaag. En zoals aangegeven, ontbreken er essentiële elementen in dit betoog van de redactie. Dat mag als beschamend worden gekwalificeerd. Als in ons land de komende drie zomers weer de intense hittegolven van afgelopen jaar gaan optreden, dat beseft de redactie dat dit commentaar een slag in de lucht is geweest.

https://fd.nl/opinie/1281163/sombere-werkelijkheid

Advertisements