Tags

Stelling: Waarom noem ik onderstaande column een tragikomische? Er klinkt dubbelzinnigheid in door: we komen weer in een brede maatschappelijke discussie terecht, maar daarin heeft Bouman geen zin in want vindt dat zinloos. Hij vindt als economisch expert dat de politiek zich te veel laat leiden door de onkundige burgers die worden gevoed door even onkundige media. Hij neemt de tegenargumenten tegen kernenergie – niet alleen risico’s in verband met politieke stabiliteit, maar de radioactieve afval – niet serieus maar vanwege de weigering van de regering om subsidies te vertrekken lijkt het een zaak geworden van crowd-funding. Dat frustreert de econometrist. Emoties beheersen volgens hem het energiedebat.

Praten over kernenergie  (Column Mathijs Bouman, Binnenland/fd, 7-11-18)

Er waren twee oliecrises voor nodig, in 1973 en in 1979, maar toen kreeg Nederland zijn discussie over kernenergie. Niet zomaar een discussie, maar een Brede Maatschappelijke Discussie (BMD), die zich zou uitstrekken van 1981 tot diep in 1983. Tijdens bijna 1900 bijeenkomsten in rokerige gemeente-, dorps- en buurthuizen sprak bezorgd en politiek betrokken Nederland met elkaar over de toekomst van de vaderlandse energievoorziening.

Een juiste historische weergave van de feiten maar Boumans mening blijft hier onduidelijk. Was hij het eens met het kabinetsbesluit om een brede maatschappelijk debat te gaan houden? Kon/kan hij begrip opbrengen voor de angsten onder de bevolking voor het verschijnsel kernenergie? Vermoedelijk niet, maar hij beseft intuïtief dat hij als rationalist niet doof mag blijven voor tegenover deze emoties onder de bevolking.

De BMD werd georganiseerd door een onafhankelijke stuurgroep, ingesteld door het tweede kabinet-Van Agt (1981-1982, bestaande uit CDA, PvdA en D66). Er was een informatiefase, een discussiefase, er waren hoorzittingen, tussenrapportages en een eindrapport. Maar alles bleef bij het oude: Borssele en Dodewaard bleven open en er kwamen geen nieuwe kerncentrales bij.

Er was kortom geen duidelijk politiek besluit mogelijk op basis van alle geleverde inspraak onder de bevolking.

‘Vind je dat er in Nederland een nieuwe kerncentrale moet komen? Bouw die dan!’ Historicus Guido de Hengel schreef in 2007 in het Historisch Nieuwsblad een reconstructie van deze oefening in burgerparticipatie, inclusief de inbreng van basisschool De Vijverberg in Enschede en nudistenvereniging De Vrije Vogels uit Den Helder. Hij schrijft: ‘Energie, te belangrijk om aan deskundigen over te laten, prijkte triomfantelijk op de voorpagina van het tussenrapport, maar in werkelijkheid ontbrak het de meeste Nederlanders aan zinnige ideeën over de energiehuishouding.’

De beide energiecrises van de jaren zeventig (https://isgeschiedenis.nl/nieuws/oliecrises-van-1973-en-1979) waren voor de bevolking nog te complex om tot een uitgebalanceerde mening te komen. Het zou nu in onze tijden vermoedelijk niet veel verschil opleveren, behalve dat wetenschappers zich meer dan ooit in twee kampen zijn verdeeld, namelijk de echte onafhankelijke onderzoekers die zich niét laten meeslepen door de lobby van de energiesector enerzijds en de tegenovergestelde richting die wél ‘gelooft’ in de oplossingscapaciteit van moderne techniek, die het afvalprobleem kan oplossen. Zo was gisteren uit de mond van Joost Vullings als parlementair verslaggever te horen dat de Finnen een oplossing menen te hebben gevonden: radioactief afval wordt door in graniet begraven in de grond. Dat lijkt veel veiliger dat beton, maar geen woord over de stralingscapaciteit die toch de eigenschap heeft door alles heen te dringen. Jammer dus dat te gemakkelijk enthousiasme kan worden opgewekt en daarmee het luisterend publiek in mijn ogen op een verkeerd spoor wordt gezet. (‘Gesteenten als basalt of graniet bevatten flink wat uranium. En door radioactief verval van uranium kan radioactief radon gas ontstaan’: https://www.rug.nl/sciencelinx/nieuws/het-risico-van-radon )

Een ding staat voor mij wel vast: dat de publieke deelname aan een nieuw maatschappelijk veel groter zal zijn dan voeger omdat we als burgers nu toch al veel bewuster zijn geworden van de huidige energieknelpunten.

We zijn inmiddels een kwart eeuw verder en bijna alles is hetzelfde gebleven. Dodewaard is dicht, maar centrale Borssele kreeg in 2003 uitstel van sluiting en draait nog steeds. Ook het gesprek over kernenergie wordt nog net zo amateuristisch gevoerd als in de jaren tachtig. Nudistenvereniging Lubach op Zondag uit Hilversum gaat de strijd aan met basisschool Jesse Klaver uit Den Haag. Zelfbenoemde ‘ecomodernisten’ kruisen de degens met de milieubeweging die kernenergie onveilig en niet-duurzaam noemt. We zijn niets opgeschoten.

Dat we inmiddels ‘een kwart eeuw verder’ zijn gekomen zegt dus helemaal niets, aangezien ik zo langzamerhand de indruk krijg dat het publiek helemaal niet wordt in- of voorgelicht over kernenergie als mysterieus fenomeen; het blijft mysterieus zolang geen wetenschapper al zijn wetenschappelijk kennis en inzicht kan inzetten, want dat donkere vermoeden blijf ik houden. Dat mogelijke ongelukken – behalve gebruikelige knulligheden in België – is niets bekend over kernongelukken in andere lidstaten, zoals Frankijk als Duitsland. Goed afgeschermde landen dus. Maar mogelijk voelen die wetenschappers zich even gevangen in onverklaarbare feiten die ook in andere wetenschapsgebieden bestaan en niet door bestaande theorieen kunnen worden opgelost.

Terwijl het toch zo simpel is: stop met praten en doe iets! Laat niet de mond, maar de portemonnee spreken. Vind je dat er in Nederland een nieuwe kerncentrale moet komen? Bouw die dan! Vraag een vergunning aan bij de overheid en ga aan de slag. Er is geen verbod op kernenergie, dus iedereen die genoeg geld heeft om een centrale te bouwen, inclusief een verzekering voor de risico’s en een financiële reserve voor de uiteindelijke sloop ervan en eeuwenlange opslag en bewaking van het kernafval, kan het gewoon proberen.

Op basis van mijn voorgaande kanttekeningen is de ‘simpele’ oplossing van de auteur logisch en noodzakelijk: gooi het maar op crowdfundactie en ga bouwen. Zelfs met een eeuwenlange opslag en bewaking van het kernafval. Wat een oppervlakkig optimisme is dit. Daarom vertrouw ik deze column ook niet want deze gespeelde naïviteit is niets voor Bouman. Of wel anders uitgedrukt: de aanleg om een goed econoom te zijn betekent ook dat je blind kunt zijn voor de geheimen van de fysicus.

Start een crowdfund-actie, verkoop obligaties of neem een energiebedrijf over. Met een paar miljard ben je er al. Na een kwart eeuw praten is het tijd voor een keuze: nu investeren of voor altijd zwijgen.

Een paar miljard? 10 miljard hoor, volgens Vullings. Dat maakt wel enig verschil want het blijft een black box die kernenergie, want overal in de EU is nieuwbouw stilgelegd vanwege kostenoverschrijdingen, en dat gebeurt niet voor niets. 

https://fd.nl/opinie/1276904/praten-over-kernenergie

 

Advertisements