Tags

Stelling: Als zo’n keuze een bestaande keuze is, onder welke omstandigheden dan en wanneer? Deze keuze kan nauwelijks als echt worden gevoeld, tenzij de democratie zichzelf onmogelijk maakt.

Opinieblog – Braziliaanse verkiezingen: ‘Keuze tussen een democratie of géén democratie’

Een selectie van interessante debatten op internet en in andere media of lezersbrieven, bij elkaar geblogd door opinieredacteuren van de Volkskrant.

Redactie de Volkskrant, 9 oktober 2018, 12:08

Een ultrarechtse populist dreigt de vierde democratie ter wereld over te nemen. Jair Bolsonaro (Sociale Liberale Partij, PSL), voormalig legerkapitein, won 46 procent van de stemmen in de eerste verkiezingsronde van de presidentsverkiezingen. Fernando Haddad (van Arbeiderspartij PT) werd tweede met 29,3 procent van de stemmen. Hoewel recente peilingen tonen dat de meeste Brazilianen de democratie steunen, zijn ze meer verdeeld dan ooit. Dat constateert Robert Muggah, stichter van de Braziliaanse denktank Igarapé Institute in Rio de Janeiro, in een opiniestuk in The New York Times.

Als hun problemen worden opgelost (corruptie, economische stagnatie, misdaad), zijn ze bereid een ondemocratische regering te steunen, stelt hij. Maar Brazilië is niet bij voorbaat verloren. ‘Toch is de ineenstorting van de Braziliaanse democratie niet onvermijdelijk. Maar dat vergt tolerantie, nederigheid en moed. De verdeeldheid in het land is enorm, ook binnen families en tussen vrienden. Daar drijft het succes van de presidentskandidaat op, op verdeel- en heerstactiek.’ Maar veel heeft hij niet gepresteerd, constateert Muggah. ‘Hij heeft beloofd recht en orde in het land te herstellen. Maar Brazilianen zouden eens moeten kijken wat hij voor elkaar heeft gekregen: in drie decennia en na zeven termijnen in de gemeenteraad en als congreslid heeft hij slechts twee wetten ingediend.’

Iedere democratie ter wereld heeft dezelfde klachten als in Brazilië, maar dat betekent in het westen niet dat die aloude en oorspronkelijke democratieën voor zichzelf dezelfde keuze zouden maken zoals van de kop van dit artikel zou suggereren. Onze democratie staat in die zin niet ter discussie, maar het wordt wel met de dag feller en hetze-achtig, zoals in hete VK, maar ook bij ons. Mijn gevoel zegt me dat zolang wij met argumenten – ook al zijn het vaak halve argumenten en meer als propagandaslag bedoeld – elkaar bestrijden, we wel de indruk willen blijven vestigen dat we een democratie blijven en nooit willen overwegen om onze democratie af te schaffen. Dat past niet in onze parlementaire democratie.

Luid en duidelijk

Bookmakers geven presidentskandidaat Bolsonaro 83 procent kans om de volgende president van Brazilië te worden. Dat zou een heel merkwaardig antwoord zijn op de trauma’s die het land de laatste jaren ondergaat, stelt The Economist. ‘De langste en diepste recessie in de geschiedenis, een corruptieschandaal waar alle partijen bij betrokken waren en toenemend geweld: voor die problemen wil de politicus-provocateur Bolsonaro een oplossing bieden. Hij heeft het parlement mee, dat conservatiever is dan ooit, waardoor hij democratische instituties en democratische waarden de nek om kan draaien.’

Uit deze passage blijkt dat Brazilië te kampen heeft met een aanzet tot een banenrepubliek.

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinieblog-braziliaanse-verkiezingen-keuze-tussen-een-democratie-of-geen-democratie-~bdbf6727/

 

Veel minder duidelijk, aldus The Economist, is of hij voldoende stemmen krijgt om omstreden economische hervormingen door te voeren, zoals het terugdringen van de uitgaven voor pensioenen en het privatiseren van staatsondernemingen. ‘Daarvoor zijn grondwettelijke aanpassingen nodig. De financiële markten voorspellen dat hij gaat winnen, maar vragen zich af of hij pijnlijke maatregelen zal nemen om de staatsuitgaven te beperken.’

‘Tegenkandidaat Haddad, voormalig burgemeester van São Paulo, heeft nog steeds een kans. Hij ligt wat minder slecht bij de Brazilianen dan Bolsonaro. 36 procent van de Brazilianen zou nooit op hem stemmen, voor Bolsonaro is dat 43 procent. Haddad moet niet gaan inhakken op zijn rivaal. Maar hij moet met pragmatische ideeën komen om de economie er bovenop te helpen, corruptie in te tomen en misdaad terug te dringen. Bolsonaro kan winnen als hij zich stilhoudt.’ Haddad moet luid en duidelijk zijn eigen visie geven als hij een kans wil hebben, aldus het Britse blad.

Keuze voor democratie

De PT is niet vrij van problemen en schandalen, maar heeft drie verkiezingen op eerlijke wijze gewonnen, veel betekend voor de vooruitgang van de Braziliaanse democratie en de regels gerespecteerd, schrijft de Spaanse krant El País in het commentaar. Ook toen de partij in de oppositie zat, en ook toen de volgens hen politiek onwettige afzetting van Dilma Rousseff in 2016 plaatsvond. Daartegenover staat Bolsonaro, die openlijk praat over een illegale grondwetswijziging, het leger een grotere rol wil geven en de politie een carte blanche om te doden wil toekennen. Brazilië staat niet voor de keuze tussen twee politici, maar tussen een democratie of géén democratie. Daarmee is Haddads kandidatuur niet langer alleen voor de PT, maar voor alle democraten in Brazilië.

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinieblog-braziliaanse-verkiezingen-keuze-tussen-een-democratie-of-geen-democratie-~bdbf6727/

Update: Redactioneel commentaar in Trouw van 10 oktober, de opvolgende dag dus:

Polarisatie holt de VS gestaag uit (Commentaar, opinie/Trouw, 10-10-18

De benoeming van Kavanaugh illustreert op pijnlijke wijze de polarisatie in de Verenigde Staten.

Advertisements