Tags

Ongemak bij Orbáns komst naar Salzburg (Jeroen  Segenhout, Brussel/fd, 17-9-18)

Sommige beelden komen weer terug. Bijvoorbeeld dat Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker hem ooit lachend een dictator noemde. Of dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel echt even glimlachte toen ze bijna een handkus van hem kreeg.

En nu is hij dan het zwarte schaap binnen de Europese familie? Dat is voor kenners van die vriendelijke beelden moeilijk voor te stellen als de Hongaarse premier Viktor Orbán zich woensdagavond in Salzburg weer voegt bij het gezelschap van EU-leiders. Toch is zijn positie op zijn minst ongemakkelijk geworden door de oproep van een grote meerderheid in het Europees Parlement om Hongarije aan te pakken voor aantasting van de rechtsstaat.

Orban heeft te lang de ruimte en tijd gekregen vanwege alle diplomatieke hoffelijkheden waar hijzelf lak aan heeft. En daarmee worden de EU-leiders van nu geconfronteerd. Ze – die leiders – zullen dus nu aan andere toon moeten gaan aanslaan, zoals de leraar in de klas strenger moet optreden na de zoveelste schoffering van zijn leerlingen in de klas.

Oude tafelgenoten

Als Orbán aanschuift, zal bij sommige leiders het besef doordringen dat zij al vele jaren met deze omstreden man aan tafel zitten. Merkel en premier Mark Rutte kennen hem bijvoorbeeld in de Europese Raad sinds 2010. Nu moet er een moment komen dat zij hun collega dwingender gaan verzoeken om zich te schikken naar waarden en normen die zijn vastgelegd in Europese verdragen.

Niet alleen dat ze al vele jaren met deze man aan tafel zaten, maar ook dat er dus genoeg aanwijzingen waren dat er eens een hartig woordje met hem gewisseld had moeten worden omdat de toelatingsnormen bij een nieuw aantredende regering een zwakke plak in de EU-regelgeving bleken te zijn. Dat vraag hebben beide Commissievoorzitters (Juncker en zijn voorganger Barroso) schromelijk laten liggen.

Dat gaat waarschijnlijk niet in Salzburg gebeuren. De informele bijeenkomst in de geboorteplaats van Wolfgang Amadeus Mozart staat in het teken van gesprekken over migratie en brexit, twee thema’s die de regeringsleiders al voldoende hoofdbrekens bezorgen. Er is tijdelijk EU-voorzitter Oostenrijk veel aan gelegen om dat zo te houden.

Als dat inderdaad niet gaat gebeuren vanwege de knelpunten migratie en brexit, terwijl juist de migratie een uitgekiend onderwerp blijft om het kernprobleem aan te pakken, dan laten die leiders toch een fundamentele zwakte zien, en daarmee blijft de toekomst van EU ongewis. Ziende stekeblind heet dat in katholiek jargon, als ik me niet vergis. Waarom niet de weigering om niet-christelijke migranten toe te laten omzetten in een verplichte afdracht aan landen die betrokken migranten wél willen opnemen. En zo zijn er nog wel wat creatieve oplossingen te bedenken. Maar als deze informele top weer steken laat vallen zoals in het verleden, door te weinig duidelijkheid te scheppen, dan is het water dragen naar de zee. Dan is kennis en inzicht in modern management afwezig in dit politiek verrotte gezelschap.

Agenda

De informele EU-top van regeringsleiders in Salzburg is deze week het belangrijkste onderwerp op de Europese agenda. De leiders komen woensdagavond bijeen voor een werkdiner, waarbij migratie het hoofdonderwerp is. Donderdag volgt overleg over versterking van de interne veiligheid in de EU. De leiders praten daarna nog over de brexit. Premier Mark Rutte is vanwege de algemene politieke beschouwingen in de Tweede Kamer niet aanwezig bij het diner. Hij laat zich dan vervangen door de Belgische premier Charles Michel. Donderdag is Rutte wel in Salzburg.

Hongaarse provocaties

Maar niemand moet vreemd opkijken als Orbán zijn collega’s uit de tent lokt. Hij was vorige week in het Europees Parlement al op oorlogspad, toen hij zei dat de veroordeling van zijn regime was voorgekookt in Berlijn. Ook legde hij een duidelijk verband met de migratiecrisis in Europa door te stellen dat Hongarije nu straf zou krijgen van pro-immigratiepartijen.

Na de bespreking van het Sargentini-rapport in Straatsburg kan Orbán zich niet meer veroorloven om nogmaals ‘op oorlogspad’ te zijn, want dan maakt hij zichtzelf onmogelijk. En dus móeten de gesprekspartners zich aan tafel van zich laten horen: ‘tot hier en niet verder’; ‘trek die verwijten aan het adres van pro-immigratiepartijen in vanwege de verplichtingen die de Vluchtelingenverdragen ons opleggen. Maar hóe ze worden uitgevoerd is onze zaak. En dat valt in alle redelijkheid en billijkheid op te lossen door verblijfsvergunningen toe te kennen voor de maximumperiode van één jaar. Verplichte terugkeer dus. Voor de huidige groep vluchtelingen wel te verstaan.

Vrijdag deed hij daar nog een schep bovenop door op de Hongaarse radio te suggereren dat Merkel de controle over de Hongaarse grenzen wil overnemen. ‘Zij willen ons de sleutels uit handen nemen’, zei Orbán zonder blikken of blozen, waarmee hij inspeelde op angsten onder de Hongaarse bevolking dat zij net als in 2015 overspoeld wordt met honderdduizenden migranten op doortocht naar Duitsland.

Orbán moet dus ook stoppen met verwijten aan Merkel dat ze ‘controle over de Hongaarse grenzen wil overnemen’; dat soort ‘grensgevallen’ van provocatie en brutaliteit moet nu worden gestopt, omdat het anders geen zin meer heeft om met dit populistische orakel door te gaan.

Dergelijke insinuaties zijn misschien niet ongewoon bij Orbán. Maar voor Merkel moet de maat een keer vol zijn. Juist zij heeft de afgelopen jaren geprobeerd om alle EU-landen bij elkaar te houden. Dit in tegenstelling tot de Franse president Emmanuel Macron, die gelijk bij zijn debuut in de Europese Raad ruzie zocht met Orbán en andere Oost-Europese landen die de EU vooral als geldbron zien.

Kortom, Orbán heeft andere en nieuwelingen als op dat moment Macron ook scherper horen optreden, waartoe de anderen het lef niet hadden.

Oplopende spanningen

Merkel weet echter ook dat de spanningen niet te veel mogen oplopen. De komende weken is eenheid binnen de EU een absolute noodzaak om de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk over een uittredingsakkoord (de brexitdeal) tot een goed einde te brengen.

Onzin om te beweren dat de ‘spanningen niet te veel mogen oplopen’, alsof het watjes zijn. het tijdstip is aangebroken om de eenheid als absolute noodzaak juist via duidelijkheid te handhaven en daarvan moet Orbán volledig van doordrongen worden. Weer die diplomatieke beleefdheden waar de wereld niet op zit te wachten.

Op het gebied van migratie is het belangrijk dat het kamp van Orbán betrokken blijft bij het zoeken naar een Europese oplossing voor de interne problemen bij de opvang van de migranten die nog altijd de oversteek wagen naar Europa. Die problemen kunnen weer acuut worden als een nieuwe vluchtelingenstroom op gang komt omdat het Syrische regime met Russische hulp de rebellerende provincie Idlib wil innemen.

Niets houdt de regeringsleiders tegen om ‘het kamp van Orbán betrokken [te] blijven [houden] bij het zoeken naar een Europese oplossing voor de interne problemen bij de opvang’, maar die wil moet wel van twee kanten komen. Als Orbán weer blijft weigeren zonder constructieve voorstellen te doen, dan wordt de deur naar hem dichtgeslagen.

Orbán mag dan nu een zwart schaap zijn binnen de Europese familie, een verschoppeling is hij niet. Integendeel, Europese leiders zullen op niet al te vijandige toon met hem moeten blijven praten om grotere rampen te voorkomen.

Hij verkeert nu wel op de drempel om als ‘verschoppeling’ te worden verklaard. Dan moet hem nu duidelijk worden aangezegd. Anders komt de boemerang bij Merkel terug en wordt zij als grootste mislukking – softie – van alle tijden gezien. Dat heeft zij niet verdiend, maar ze maakt het er anders zelf naar. Dit informele circuit van regeringsleiders zou in dat geval bewezen hebben tot niets te leiden. Nu mogen de échte duidelijke managers opstaan en hun traditionele schroom laten vallen, want het Europese electoraat wil ze eindelijk horen!

https://fd.nl/economie-politiek/1270536/ongemak-bij-orbans-verschijning

Advertisements