Tags

Tomas Vanheste, Correspondent Europa tussen macht en verbeelding, 7-9-18

Laten we elkaar geen slechte Europeanen noemen, maar met elkaar in gesprek blijven en bruggen bouwen. Dat is volgens Manfred Weber, fractieleider van de Europese Volkspartij in het Europees Parlement, wat we moeten doen nu de Hongaarse premier Viktor Orbán de liberale democratie een zaak van het verleden noemt en de rechtsstaat in eigen land afbreekt.

Een interessante opmerking van Orbán om ‘Orbán de liberale democratie een zaak van het verleden noemt’, maar de vraag is of hij zich van de domme houdt, want al jaren premier van een EU-lidstaat, die de Unie-regels moet kennen. Of een kwestie van obstructie omdat hij moedwillig tegen de toetredingsregels ingaat en dus juridische sancties mag verwachten. Of is hij alleen bezig met bühnegebral? Maar de serieuze vraag is of de Reglementen van Orde binnen de EU (als die bestaan?…) op deze mogelijkheden zijn voorbereid, want unieverdragen houden waarschijnlijk geen rekening vooraf met dit soort wantoestanden en couppogingen.

Afgelopen week maakte Weber bekend dat hij voorzitter van de Europese Commissie wil worden na de Europese verkiezingen in het voorjaar van 2019. Voorspellen is een gevaarlijk ambacht, zeker in de politiek, maar volgens doorgaans wijze commentatoren is het ook zo goed als zeker dat dit hem zal lukken. Want de Europese Volkspartij zal volgens de peilingen de grootste fractie in het parlement blijven, en Weber geniet de steun van bondskanselier Angela Merkel. Zij zou zo haar Beierse partnerpartij CSU, waar Weber toe behoort, te vriend willen houden.

Deze passage zou je kunnen lezen als de actuele stand van zaken en de kansen van Orbán om binnen zijn EVP  de grootste fractie te blijven na de verkiezingen, maar wat hij over het hoofd ziet is dat het tot de mogelijkheden behoort dat alle traditionele fracties zo verpulverd worden dat er een meerderheidsfractie voor de nieuwkomers ontstaat en dan zijn de rapen gaar.

Komende week woensdag stemt het Europees Parlement over de vraag of Viktor Orbán wél een slechte Europeaan is. Op tafel ligt een rapport van Judith Sargentini (GroenLinks) waarin ze stelt dat Hongarije zo systematisch de Europese waarden schendt dat het starten van een artikel 7-procedure  jegens het land is gerechtvaardigd. Deze noodrem kan de EU aantrekken wanneer een lidstaat grondbeginselen als respect voor de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat aan de laars lapt.

Viktor Orbán was nota bene van 1998 tot 2002 premier en sinds 2010 is hij dat opnieuw en daarmee mag geconstateerd worden dat het EP rijkelijk laat is met dit rapport. Wederom een bewijs van traagheid en een gebrek aan waarachtige parlementaire controlemogelijkheden van het EP?

Alleen vergt het inzetten van dit zware instrument een tweederdemeerderheid in het Europees Parlement. Afgelopen donderdag gaf Sargentini een persontbijt waarbij ze haar kansen besprak en nog eens uitlegde wat er loos is in Hongarije.

Als deze tweederde meerderheid van het EP niet gehaald kan worden, dan bewijst dat ook dat dit parlement geen bestaansrecht heeft, dan wel dat het hoognodig op de schop moet worden genomen. Ik ben voor een volwaardig EU met een breed draagvlak, maar dit is toch het toppunt van politiek gemarchandeer! Schop dit soort lidstaten er direct uit. En laat geen enkele nieuwe lidstaat meer toe, en dus zeker niet de laatste lijst van Juncker van kandidaat-Balkanstaten. Die man heeft zijn werkelijkheidszin volledig verloren.

De hete Hongaarse zomer

Nadat ze haar bevindingen in april op papier zette, is er, vertelde Sargentini, een hete zomer gevolgd in Hongarije. Het laatste onafhankelijke TV-station, Hír TV, is overgenomen door een vriend van Orbán en in een vloek en een zucht veranderd in een spreekbuis van de Hongaarse regering. In detentiecentra vastgehouden asielzoekers is voeding onthouden. De ‘Stop Soros-wetten’  die hulporganisaties die migranten bijstaan criminaliseren, zijn aangenomen. En de academische vrijheid is verder beknot door het schrappen van studies door de regering.

Hier kan de Commissie allang moeten ingrijpen en het gebrek toont de lafheid van deze Commissie, die zowel Polen als Hongarije te voorzichtig hebben aangepakt.

Sargentini wees er ook op dat Orbán, die zich opwerpt als verdediger van een christelijk Europa, de godsdienstvrijheid ernstig inperkt. Onder zijn regime is aan allerlei kerken, ook christelijke, hun wettelijke status ontnomen.

Het kwalijke is dus dat met name Orbán blijkt te denken dat hij in zijn eentje – wat in zijn land mogelijk is – alles naar zijn hand kan zetten. De rest van de Europese gremia zwijgt en kijkt toe. Lafheid en domheid troef.

Dat geldt ook voor de kerk waar twee van Orbáns kinderen zijn gedoopt. De pastoor ervan, Gábor Iványi, zei onlangs dat het gedrag van het regime – het uithongeren van vluchtelingen en het verspreiden van fake news over asielzoekers – ‘uitgesproken anti-christelijk is’.

Bewijs te over dat de Hongaarse leiding schizofreen is geworden!

Webers evenwichtsoefening

Sargentini heeft in alle parlementaire commissies die zich erover bogen, ruime meerderheden voor haar rapport gekregen. Zoals de cultuurcommissie, die haar zorgen uitsprak over het beknotten van de academische en persvrijheid in Hongarije en het betreurde dat een aan de regering getrouwe nieuwswebsite een zwarte lijst van journalisten heeft gepubliceerd die ‘propagandisten voor Soros’ zouden zijn. En de begrotingscontrolecommissie, die constateerde dat er sprake is van corruptie en gebrek aan transparantie bij de inzet van EU-fondsen.

Maar die tweederdemeerderheid, zit die er ook in? Sargentini vertelde dat ze in de afgelopen maanden de meeste tijd had besteed aan het overtuigen van de leden van de grootste fractie in het Europees Parlement, de Europese Volkspartij, waar ook Orbáns Fidesz deel van uitmaakt. Veel leden zouden haar hebben gezegd dat niet haar rapport, maar de wetten van de partijpolitiek het probleem zijn. Ze vroegen zich af of ze wel voldoende vrij zouden zijn de stem van hun hart te volgen.

Het enige dat denkbaar is dat de populisten binnen het EP Orbán steunen en dus de meerderheidsclausule zullen blokkeren. Dan is het einde zoek, dankzij vooral deze huidige Commissie Jonker en zijn voorganger Barroso. Dank u heren!

Of de kandidatuur van Manfred Weber daar invloed op heeft, durfde Sargentini niet te zeggen. Voor Weber dreigt wellicht het gevaar dat Orbán na de Europese verkiezingen van 2019 een nieuwe fractie probeert te vormen met onder meer zijn geestverwant Matteo Salvini, de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken. Wil Weber Orbán te vriend houden en vermijden dat de EVP aan omvang en macht verliest, dan zal hij moeten zorgen dat niet te veel EVP’ers zich achter Sargentini’s rapport scharen. Maar als hij de druk op zijn fractiegenoten te hoog opvoert, loopt hij het risico dat hij EVP’ers die vinden dat er alle reden is om Hongarije aan te pakken, zoals de CDA’er Jeroen Lenaers, van zich vervreemdt.

De aloude politieke spelletjes blijven hun rol spelen…. En daar worden de kiezers helemaal ziek van.

De uitkomst van deze evenwichtsoefening zal naar alle waarschijnlijkheid zijn dat een minderheid van de EVP’ers de ruimte krijgt voor het rapport te stemmen. Dat gebeurde ook al eerder, in mei 2017. Toen stemde ongeveer een derde van de christendemocraten vóór een kritische resolutie over Hongarije (onder wie de CDA-leden), een kleine helft tegen (onder wie Weber) en de rest onthield zich.

Niet verbazingwekkend dat Weber als CSU’er toch aartsconservatief, tegen stemde. Zo werkt dat in de EU. Maar ook het conservatisme – te onderscheiden van het populisme – wordt  teruggedrongen, zo vermoed ik.

Dat zal niet voldoende zijn voor de tweederdemeerderheid. Want binnen de conservatieve fractie, de fractie van nationalisten en de fractie van eurosceptici zal een overgrote meerderheid tegen stemmen.

Als deze inschatting klopt, dan mag er zo langzamerhand van een breed front van anti-establishment gesproken worden en is de vertegenwoordigende democratie bijna morsdood.

En dan is het spel over en kan Orbán zijn sloopwerk van de Hongaarse rechtsstaat en democratie ongestraft voortzetten.

Dit is en blijft een zaak van de Hongaren zelf, maar het volwassen democratische bewustzijn van de Hongaren blijft op lichtjaren afstand van West-Europa steken, hoewel de democratie in de vorm van het representatieve bestel ook hier aan het afbladderen is. tijd voor een nieuw bestel van directe democratie.

Hongarije kan zijn stemrecht verliezen, maar dat is niet waarschijnlijk

Komende donderdag mag ik een avond over de opkomst van het antimigratiefront in Europa besluiten met een column. De opening verzorgt de Hongaarse politieke wetenschapper Péter Krekó. Van zijn hand verscheen onlangs een indringende analyse van ‘Orbáns laboratorium van illiberalisme’.

Krekó opent zijn stuk met een sprekende anekdote. Drie dagen na de verkiezingen van 8 april die Orbáns partij Fidesz een tweederdemeerderheid in het parlement bezorgde, bracht Orbán een video naar buiten. Daarin is te zien hoe hij door een gang struint met András Patyi, het hoofd van het comité dat de verkiezingen monitort. ‘Ik heb in de kranten gelezen dat Patyi mij een boete heeft gegeven,’ zegt Orbán spottend. ‘Het spijt me werkelijk, meneer de eerste minister’, antwoordt Patyi nederig.

Het feit dat Orbán die video triomfantelijk naar buiten brengt, zegt alles over de toestand van het land, schrijft Krekó. ‘De procedures die oorspronkelijk zijn bedacht om de uitvoerende macht in toom te houden bestaan nog wel, maar enkel als grap.’

De bureaucratie en cliëntelisme groeien en welig en voorspoedig!

Aan het slot van zijn artikel meldt Krekó dat het Europees Parlement een procedure is begonnen die als uiterste consequentie kan hebben dat Hongarije zijn stemrecht kan verliezen, maar dat dit geen waarschijnlijke uitkomst is. ‘Een meer realistisch scenario is dat de Europese Volkspartij Fidesz haar lidmaatschap ontneemt, wat haar aan het thuisfront zou verzwakken.’

Maar onder het leiderschap van ‘bruggenbouwer’ Manfred Weber lijkt dit evenmin een aannemelijke gang van zaken. Gerede kans dat Orbán, die naar verluidt dinsdag bij het debat de dag voor de stemming zal spreken, achteraf weer een video kan posten van hoe hij het parlement belachelijk maakt.

Met Europese groet,

Tomas Vanheste

P.S.1 Dit is mijn eerste ‘Brief uit Brussel’ na het zomerreces. In die periode las ik een niet te missen boek over de betekenis van grenzen.

P.S.2 Fijn als je deze link doorstuurt, wanneer je m’n nieuwsbrief lezenswaardig vindt en je hem anderen wil aanraden.

https://decorrespondent.nl/8673/de-hongaarse-premier-viktor-orban-sloopt-de-democratie-en-europa-dat-kijkt-vooralsnog-toe/632834525631-64922392

Advertisements