Tags

Modellen van scheiding van kerk en staat (vervolg uit hert boek Godsdienstvrijheid in de Nederlandse rechtsorde, zie blog 1)
(49) Elk land kent zijn eigen invulling van de scheiding tussen kerk en staat. Ondanks dat de invulling vin het ene land lijkt op die in een ander land, zijn er meestal toch kleine of grote toepassingsverschillen aan te wijzen. Desondanks kunnen verschillende modellen worden onderscheiden. Die zijn misschien theoretisch en niet zo exact in de praktijk terug te vinden. Wel kunnen die modellen helpen bij een indeling en (rechts)vergelijking van de scheiding tussen kerk en staat in verschillende landen. Vermeulen onderscheidt vijf modellen, die hij plaatst op een continuüm, lopend van een totalitaire secularisme tot een theocratie.
Het eerste is derhalve het totalitaire secularisme. (Noord-Korea en voormalige communistische Oostbloklanden; en waarschijnlijk ook de oude USSR, die niet wordt genoemd)
Dan is er het klassieke seculiere model. (Frankrijk en Turkije)
Een volgend model is de pluralistische coöperatie. Omdat Duitsland en ons land hier worden genoemd, neem ik die alinea volledig over:

(50) In tegenstelling tot het vorige model is religie niet alleen beperkt tot de privésfeer. Zij kan van betekenis zijn voor het gehele maatschappelijke leven. De overheid spreekt echter geen voorkeur uit voor de ene of de andere religieuze stroming. Ze moet alle religies gelijkwaardig en onpartijdig behandelen. De overheid (en het openbaar onderwijs) is, met andere woorden, neutraal. In die zin dat zij geen specifieke godsdienst uitdraagt. Zij vormt een afspiegeling van de pluraliteit aan visies en overtuigingen in de samenleving. De overheid kan religieuze organisaties en activiteiten (onderwijs, welzijn) faciliteren, maar gelijkwaardig aan andere organisaties. Zowel Duitsland als Nederland zijn voorbeelden van landen waarin dit model van scheiding van kerk en staat gehanteerd wordt.

Binnen dit model geldt voor ons land dat de pas enkele decennia aanwezige islam een gelijkwaardige positie inneemt vergeleken bij de christelijke denominaties. Dit vanwege de godsdienstige pluriformiteit in ons land sinds de instroom van Marokkanen en Turken tussen de jaren 1960 en 1974 (te lezen op Wikipedia) omdat de economie toen erg hard groeide. Morgen ga ik op de juridische consequenties hiervan in.

En er bestaat nog twee resterende modellen:

Het model van de gevestigde of geprivilegieerde kerk houdt in dat de staat en de staatskerk (of bevoorrechte kerk) samenwerken. (Verenigd Koninkrijk, Griekenland en Noorwegen)

Het laatste model is de theocratie, waarbij de staat nauwe verbonden is met één religie, waarin andere religies geen of nauwelijks ruimte wordt geboden en waarin religieuze minderheden worden gediscrimineerd of zelfs vervolgd. (In diverse islamitische landen, zoals Iran, Saoedi-Arabië en Soedan; het wonderlijke is dat Israël hier niet wordt genoemd terwijl het wel een erkende theocratie is)

Dit overzicht van modellen kan ieder toekomstig Kamerdebat helpen bij een positiebepaling van Kamerfracties in het bereiken van een consensus waar het gaat om aangelegenheden die met de scheiding van kerk en staat te maken hebben.

Advertisements