Tags

Weer bezuinigen? Bewaar ons! (Harm Schelhaas, Opinie/Trouw, 14 mei)

http://krant.trouw.nl/?utm_source=tr&utm_medium=tekstlink&utm_content=site+header&utm_campaign=digitale+krant#/paper

# Bezuinigen hoort bij de Nederlandse identiteit.

Wat een boude stelling! Waarom hoort bezuinigen bij onze identiteit? Waarom eerder bij onze identiteit dan de identiteit van een ander land? Beter en meer aanvaardbaar zou zijn dat onze calvinistische inborst en degelijke persoonlijke huishoudelijke instelling (‘eerst sparen voordat je geld uitgeeft’) kenmerkend is voor ons land. Wij gruwen van het overdadige consumentisme en houden liever van gezonde staatshuishouding dan van overdadige staatschulden waarover we te veel rente moeten betalen.

# De bezuinigingen onder de kabinetten Rutte verdienen een weinig betere oordeel. Buiten Nederland hebben velen verbaasd gereageerd op de recente Nederlandse bezuinigingen tijdens de diepe crisis en ze waren ook onnodig.

Waren ze onnodig? Ze waren zeker niet onnodig om ons aan de EMU-normen te houden en we hebben het omgekeerde effect van de schuldenlasten van de zuidelijke eurolanden gezien die met torenhoge rentelasten werden opgezadeld. Nu heb ik zelf mijn twijfels over die EMU-normen die bepaald niet ideaal te noemen zijn, zowel vanuit economisch-theoretisch gezichtspunt, maar ook vanuit die EMU-normen die weliswaar door de lidstaten van de eurozone zo zijn afgesproken, maar dan had econoom Schelhaas ook de stoute schoenen moeten aantrekken door die EMU-normen zelf aan te kaarten, want ik afgelopen jaren (afgelopen decennium) niemand heb horen doen.

En ik betwijfel – als niet-vakeconoom zeg ik erbij – of de econoom Schelhaas gelijk heeft met zijn stelling dat de bezuinigingen onder de kabinetten Rutte ook economisch zo verkeerd waren. Ons land heeft altijd traditioneel én principieel voor streng en strak monetair-economisch beleid gekozen dat sinds de kabinetten Rutte als neoliberaal (‘enghartig economisch-liberaal’) beleid bekend werd, maar daar staat tegenover dat ‘we’ als consumptieve samenleving dezer dagen (sinds de jaren negentig) zijn we ook onder de discipline zijn komen te vallen van de rating agency’s (S&P, Moody’s) die hoge kredietwaardigheid garanderen via hun landen- en bedrijfsmatige analyses enerzijds en anderzijds de financiële markten die ons dat gedrag voorschrijven, op straffe van torenhoge rentelasten. Waarom schrijft hij daar geen woord over? En hoe ziet hij de verhoudingen tussen de economische theorie en deze harde zakelijke werkelijkheid?

# Maar het heeft wel maatschappelijk kwaad veroorzaakt: zo zijn veel overheidssalarissen te ver achtergebleven, getuige de huidige onrust in vele sectoren. En dan noem ik nog niet eens de vele banen die verloren gingen.

Het heeft maatschappelijk kwaad veroorzaakt door teveel consumentisme en dus torenhoge pivate schuldenlasten en ook door te hoge staatsschulden die de betrokken lidstaten voor met zware rentelasten moesten worden terugbetaald. Griekenland kan daarover meepraten, maar toch zijn de meeste zwakke broeders uit die eurozone nu weer redelijk op orde wat hun staatshuishouding betreft.
En de hele eurozone groeit nu meer dan de niet-eurolanden. Het beleid heeft dus effect gesorteerd.

# ‘Coalitie worstelt met bezuinigingen’, zo meldde Trouw. En inmiddels staan bezuinigingen aangekondigd in de Voorjaarsnota om de lagere inkomsten uit aardgas op te vangen (Trouw, 11 mei)

Ook dit is een vreemde opmerking omdat het zelfs een kind valt uit te leggen dat waar de aardgasbaten plotseling een sterke vermindering laten zien en die aardgasbaten via de rijksbegroting naar noodzakelijke overheidsuitgaven gingen (zoals infrastructuur), het toch een kwestie is van kiezen of delen. Je kunt diezelfde uitgavenposten niet tweemaal uitgeven, zolang wij die investeringen via de rijksbegroting blijven financieren. Als het privaat zou worden dan zie je aan de VS hoeveel wegen en bruggen daar slecht onderhouden worden. Het moet dus uit de lengte of uit de breedte komen. Als Schelhaas ook schrijft dat ‘de opbouw van een duurzame samenleving vraagt om veel overheidsgeld’, maar ‘toch doet de regering naar mijn overtuiging wijs om nu niet te gaan bezuinigen’, dan vraag ik me af waar dan wel als we niet weer door die 3%-begrotingstekortnorm willen gaan. Ik zou het met Schelhaas eens kunnen zijn door een pleidooi te houden om de 3%-tekortnorm te verhogen naar een 4%-tekort, want mijns inziens kun je met 4% beter uit de voeten vanwege het economische praktijknorm dat de ‘kost voor de baat uitgaat’. Maar er zijn ook stevige investeringen noodzakelijk voor de cyberoorlogvoering en cybercriminaliteit.

Mijn conclusie is dat ik geen jota van Schelhaas’ economisch betoog begrijp en dat ‘in de meeste landen de staatsschuld veel hoger is’ (bijvoorbeeld de VS), maar dat land is traditioneel economisch ook zo sterk en veerkrachtig dat de financiële markten een bijkans onbeperkt vertrouwen hebben in dat land. Zij hun schulden en financiële gaten altijd weer enigszins kunnen verbeteren en versterken en op orde kunnen houden en daarom is de VS de uitzondering die de regel bevestigt. Kortom, als je geen munt als de dollar kunt vertrouwen, welke munt dan wel? een korte en krachtige samenvatting van de economische kracht van de VS. Daar kan de EU en ieder andere economisch blok nog wat van leren, hoe moeilijk ons dat ook valt.

Advertisements