Tags

Rutte moet al zijn retorische trucs uit de kast trekken om de dividendmemo’s te verklaren. Het kabinet ruziet achter de schermen over het klimaat. En Linda Voortman verlaat Den Haag.

Emilie van Outeren, nrc.nl, 25-4-18

#MEMOGATE I: Ontkende Eric Wiebes tegen journalisten dat hij een ambtelijke memo had gezien, omdat het ging om een memo die hij zelf geschreven had? Niet als staatssecretaris van Financiën maar als VVD’er, na een persoonlijk gesprek met Unilever-topman Paul Polman. Een “partijdocument” van de VVD, zoals Rutte het in een begeleidend briefje aan de Kamer noemt, blijkt cruciaal geweest voor het afschaffen van de dividendbelasting à 1,4 miljard euro. En ja, ook de premier zag dat document tijdens de formatie en besprak het met zijn medeonderhandelaars, die net als Rutte zeiden geen weet van een memo te hebben. Ambtenaren waren beduidend minder enthousiast dan Wiebes over het schrappen van de taks, blijkt uit stukken van Financiën. “De conclusie dat de afschaffing van de dividendbelasting gunstig is voor het investeringsklimaat kan dan ook niet getrokken worden.” Dat staat haaks op de argumentatie van Rutte tijdens eerdere debatten.

In mijn politiek filosofische en bestuurskundige analyse spelen hier alleen de nuchtere feiten dat beleidsambtenaren hun kennis en inzichten aan hun politieke baas, de minister overdragen of neerleggen, die er zijn eigen conclusies uit trekt. En eventueel met die bewindspersoon in overleg gaan om een en ander uit te leggen of toe te lichten. Maar het blijven adviezen – en niet meer dan dat – om de bewindsman (én het kabinet) van alle aspecten van een voorgenomen plan/akkoord te voorzien; die aspecten zijn traditioneel-ambtelijk gebonden aan de bestuurskundige noodzaak van neutraliteit, objectief neutrale (in de praktijk van de dag een ‘intersubjectieve’) en waaraan een niet-politiek gekleurde argumentatie ten grondslag ligt, zoals het door neutrale ambtenaren gebruikelijk hoort te zijn. Geen wonder dus dat ambtenaren van Algemene Zaken/Financiën en die van Economische Zaken tot andere uitkomsten leiden omdat het algemeen bekend en geaccepteerd is dat academische denkwerk altijd met tegenstellingen te maken want wetenschappelijke theorieën (‘scholen’) spreken elkaar altijd tegen.

Daarom is het ook logisch dat ‘Ambtenaren waren beduidend minder enthousiast dan Wiebes over het schrappen van de taks, blijkt uit stukken van Financiën. “De conclusie dat de afschaffing van de dividendbelasting gunstig is voor het investeringsklimaat kan dan ook niet getrokken worden.” ’ Die ambtenaren van Financiën mogen dan wel als de meest briljante bekend staan, dat doet niet af aan het feit dat er vanuit andere departementen anders over een bepaald thema (in dit geval de dividendbelasting) gedacht kan – én zelfs behoort te – worden.

En dat dit ‘haaks staat’ haaks staat op de argumentatie van Rutte tijdens eerdere debatten, zoals de verslaggeefster aangeeft, doet dus minder of zelfs niet ter zake omdat ambtelijk functioneren nu eenmaal heel anders is dan politiek functioneren. Willekeurig welke bewindspersoon dan ook mogen alle ambtelijke adviezen in de wind worden geslagen omdat ze niet passend hoeven te zijn in de afspraken die in coalitieverband worden gemaakt. Die afspraken zijn primair en de ambtelijke adviezen zijn dus secundair. Kortom, als ambtenaren bevlogen politieke rollen willen gaan spelen, dan dienen zij zich beschikbaar te stellen voor een politieke functie middels kieslijsten.

En wat genoemde Wiebes betreft, die zelf bekend staat als briljant – en dat geloof ik direct als ik hem als minister hoor spreken – kan nu als minister van Economische Zaken heel gemakkelijk tegenover de ambtenaren van zijn vroegere ministerie van Financiën komen te staan, omdat daar géén andere analyses worden opgemaakt, maar wél ándere accenten.

Om maar een praktisch voorbeeld te geven: het thema van kernenergie in het energiedebat, waarbij hij zijn partijpolitieke standpunt móet huldigen en verdedigen dat kernenergie een veilige oplossing is voor het beëindigen van gaswinning. Een politicus (of bewindsman) die zich zo opstelt negeert de bestaande problemen van veilige afvalverwerking, want die zijn binnen het huidige stadium van ontwikkelingen onoplosbaar en dat ene aspect wordt door links & rechts altijd genegeerd. Waarschijnlijk in afwachting van het moment dat het vertrouwen van beide polen van het politieke bestel dat techniek én wetenschap ooit een veilige afvalverwerking zullen uitvinden. Maar op dit moment is kernenergie dus geen veilige energieleverancier en moeten we ons concentreren op duurzame mogelijkheden (zoals bekend: zon[ne-energie], water & wind en als derde geothermie; pas na enige generatie kernfusie). En kernenergie is érg duur als investering, duurder dan alle bestaande energiesoorten of –fabrieken.

#MEMOGATE II: De oppositie heeft de messen geslepen. Lodewijk Asscher dreigt met zijn eerste motie van wantrouwen, Jesse Klaver waarschuwde Rutte dat hij “een zwaar debat tegemoet gaat”, Geert Wilders valt hem aan op zijn “geloofwaardigheid”. De vraag is waar de oppositie zich op concentreert. Gaat het debat (het begint om 15.00) vooral over de informatievoorziening aan de Kamer en het wegen van Ruttes en Wiebes woorden over het al dan niet bestaan van documenten? Of komt de inhoudelijke discussie over de zin en onzin van het afschaffen van de taks centraal te staan? Met andere woorden, is het doel vooral de premier te beschadigen of schande te spreken over de dure en ongefundeerde maatregel? Minstens zo interessant: in hoeverre schieten Buma, Pechtold en Segers hun coalitiepartner te hulp in het debat?

Deze laatste opmerking is mijns inziens overbodig want de coalitie heeft de plicht om zich als één man achter het regeerakkoord te stellen, en dat is voor de oppositie ook een bron van frustratie want het lukt nooit bijkans nooit door dat gesloten front te breken. Zoals boven al aangegeven is de ketelmuziek weer hevig en inmiddels ‘denken’ we er niet zonder te kunnen. Maar dat is de waan van de dag. Ik heb persoonlijk een gruwelijke hekel gekregen aan het politiek bedrijf dat mijns inziens in deze tijd niet meer passend is omdat er brede consensus politiek moet worden gevoerd om alle wereldomvattende problemen aan te pakken. Mijn voorlopige oplossing is dus een blijvend ‘zakenkabinet’ – niet met zakenlieden – dat alle coalitiepartijen tot samenwerking dringt en dus bestaat uit alle grotere fracties uit de Kamer. In die zin hebben ‘links & rechts’ geen bestaansrecht meer, al zal die altijd blijven bestaan omdat deze wereld niet zonder die politieke dualiteit tussen links & rechts én ideologische scherpslijperij kan. Er niet onderuit denkt te kunnen. Maar dat is onzin, zoals we dat tijdens de eurocrisis hebben ervaren en meegemaakt. Om die reden blijf ik als nuchter waarnemer schrijven wat ik ervan vind en daarbij ook de wijsheid van de gevolgde studie blijf uitdragen.

#MEMOGATE III: Rutte heeft de afgelopen acht jaar een heel arsenaal aan retorische trucs opgebouwd om zich uit netelige situaties te redden. Speelt hij vandaag de ‘opgewekte Rutte’, de ‘vergeetachtige Rutte’, ‘Rutte de staatsman’ of degene die we zelden zien, de ‘verliezende Rutte’?

Onder deze omstandigheden kan het helaas niet anders omdat de oppositie precies hetzelfde spelletje speelt als Rutte en andere bewindslieden. Het is onderdeel van de taakopvatting geworden, een gegroeide politieke cultuur. Ik blijf verlangen naar een digitale directe democratie, waar je de bestaande spanningen uit het circus haalt omdat het dan alleen om de zuivere argumenten gaat en een premier wordt verkozen uit het digitale panel en niet door partijgebonden politici. Een oud of nieuw partijkartel maakt niets uit want we kunnen nu alles digitaal oplossen.

#MOSKEEGATE: Stef Blok ontkent niet dat er op zijn ministerie van Buitenlandse Zaken lijsten bestaan met moskeeën die financiering uit de Golfstaten aanvroegen, zoals NRC maandag meldde. Maar hij is ertegen om die openbaar te maken. Als de Kamer dat wel wil, en D66 en ChristenUnie lijken daar net als oppositiepartijen toe geneigd, “voorspel ik dat de lijst heel kort wordt”, zei Blok, omdat Saoedi-Arabië en Koeweit de informatie dan niet meer met Nederland zullen delen. Binnenkort debatteert de Kamer erover.

Als deze informatie over Saoedi-Arabië en Koeweit juist is, dan is er mogelijk sprake van chantage, terwijl de oplossing voor de hand ligt: eindelijk het debat openen over de financiering van die moskeeën (en kerken). Die is ook nooit afgerond, en mocht dat zich aan mijn waarneming onttrokken hebben – ‘je kunt immers niet van alles op de hoogte zijn of bijgehouden hebben’ – dan moet dat duidelijk worden uit het volgende Kamerdebat over die financiering. Als er sprake is van betrokken moskeeën die zich afzetten tegen de Nederlandse wet- en regelgeving (vanuit de Grondwet), dan dient die buitenlandse financiering te worden verboden. Over een jaar zal ik deze eigen blog weer nalezen en bezien wat de politiek ervan heeft gebakken!

TRANSFER: Het gerucht gaat dat ze binnen GroenLinks vooral Rik Grashoff of Liesbeth van Tongeren graag zouden parkeren op een mooie wethouderspost. Maar het is een ander lid van de oude fractie, Linda Voortman, dat de Kamer verlaat om te gaan besturen in Utrecht. Paul Smeulders, de beste vriend van Klaver die als nummer 13 op de kandidatenlijst gepasseerd werd door vrouwen met voorkeurstemmen, tweette binnen twee minuten na het bekend worden van het nieuws dat zijn “jongensdroom” nu uitkomt. Ook het vertrokken Kamerlid Nine Kooiman (SP) heeft een nieuwe baan – onbekend is voor hoeveel uur per week.

WAT WIJ LEZEN: Een reportage bij de buurtrechter, waar Sander Dekker vanaf september mee wil experimenteren, in België. De “vrederechter” of “nabijheidsrechter” is naast jurist vooral therapeut en sociaal werker.

WAT WIJ VOLGEN I: Het kabinet traineert onderhandelingen over nieuw klimaatbeleid door berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving op te houden. Met name de landbouw zou door die cijfers flink getroffen worden, zeggen betrokkenen tegen NRC. Nog voor de zomer moet duidelijk worden hoe Nederland de uitstoot van CO2 in 2030 gaat halveren.

Als dit klopt, dat is er ook hier weer een mooi voorbeeld van het politieke spel weergegeven. Kunnen we eigenlijk zonder? Het levert in beginsel zoveel spektakel en sensatie op!

WAT WIJ VOLGEN II: Op nrc.nl loopt vanmiddag een liveblog over het debat over de dividendbelasting. Daarnaast praat de Kamer vandaag over de mislukte digitalisering van de rechtspraak. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft intussen negentien pagina’s aan vragen van de senaat gekregen over het afschaffen van het referendum. De klok tikt.

QUOTE VAN DE DAG
“Daarmee heb ik onbedoeld de suggestie gewekt dat er geen memo’s over de dividendbelasting ten behoeve van de formatie zouden zijn.”
[Mark ‘ik betreur het beeld’ Rutte verklaart in zijn brief naar de Kamer dat hij met de opmerking dat hij zich geen memo’s kon herinneren niet bedoelde dat ze niet bestonden.]

Advertisements