Tags

Memo’s raken achilleshiel kabinet (Marno de Boer, redactie politiek, voorpagina Trouw, 21-4-18)

Stelling: Er is een merkwaardige gewoonte in de politiek binnengeslopen en dat is niet alleen dat de Kamer vooraf opdrachten aan de regering wil meegeven voor een volgende EU-top, en wat nu actueel is: dat is dat alle documenten – ook ambtelijke memo’s – die tijdens de formatie een rol hebben gespeeld, aan de Kamer bekend moeten worden gemaakt. Dat vindt dus de oppositie en dat vond dezelfde oppositie waarschijnlijk in vroeger tijden. Maar het is wel complete onzin en ik leg hieronder uit waarom.

In de eerste plaats waren ‘die’ vroegere tijden heel anders dan in het heden en kwamen er geen onvoorbereide fracties aan de onderhandelingstafel omdat het altijd de grote drie waren met eventueel een kleine om de meerderheid in de Kamer te garanderen. De huidige versplintering is nu een structurele situatie geworden, al was bijvoorbeeld de CU al vaker regeringspartij met minister van Defensie Van Middelkoop als representant van een ‘bijspringer’ vanwege de noodzakelijke meerderheid. Ons land durft een minderheidskabinet nog niet aan.

In de tweede plaats is het natuurlijk een onderhandelingsproces waarover helemaal geen verantwoording hoeft te worden afgelegd, en zeker ook niet om ‘haarscheuren’ in het formatieproces nader in de schijnwerkers te plaatsen. Die zijn namelijk niet relevant want het gaat immers alléén om de hoofdlijnen van het te voeren beleid goed over het voetlicht te brengen.

Mocht het nu zo zijn dat die ‘optie’ van de dividendbelasting, vanwege de afwezigheid daarvan in alle bestaande verkiezingsprogramma’s, een nieuw thema vormden – wat logisch is – dan moest het wel als een geheel nieuw formatiepunt aan de orde worden gesteld, maar dan mag dat nog geen aanleiding zijn voor de oppositie om nu zo hoog van de toren te blazen.

Het gaat er immers niet om welke argumenten vóór of tegen hebben gespeeld, het gaat erom hoe dat eenmaal vastgestelde kabinetsbeleid via het regeerakkoord in het collectieve – de regering spreekt met één mond – en gedeelde verantwoordelijkheid van de samenwerking binnen het kabinet wordt verdedigd. En ook ik vond het optreden van de (op)nieuw aantredende premier uiterst zwak en daar heeft de oppositie ook gretig gebruik van gemaakt. Dat zou in vroeger tijden ook het geval zijn geweest, want een regeringsverklaring verdedigen behoort tot de hoofdmomenten binnen het parlementaire jaar die van cruciaal belang zijn en die alleen door een topfitte MP goed kan worden doorstaan.

De niet-fitte Rutte was duidelijk te weinig voorbereid en ik wil niet gaan psychologiseren, maar vermoedelijk lag eraan ten grondslag dat enige ‘sleetsheid’ in die rol wel mee zal hebben gespeeld: al genoeg ervaring opgedaan en dus ‘lukt het me nu ook wel’ om het regeerakkoord met verve te presenteren. Wat hij over het hoofd zag was hij vanuit zijn partijdenken extra kwetsbaar is op dat soort thema’s als in dit geval de dividendbelasting, want dwars tegen de oppositie in. Bijna ‘uitlokking’, om een hedendaagse uitdrukking aan te halen: een steeds assertiever wordende oppositie, weliswaar versplinterd, maar méér soortgelijke geluiden die elkaar goed aanvullen. En dat mét ook de nieuwe rol van de – toen- nog onbekende nieuweling als van Forum voor Democratie (en 50+ als groep die in de vorige periode al aanwezig was). Felle geluiden want iedereen in de oppositie moet het van deze hoogtepunten van publicitaire aandacht hebben en zetten dat dus stevig aan.

In de derde plaats heeft de algehele politieke cultuur in Den Haag boter op het hoofd: in de eerste plaats Rutte zelf, die gewoon had moeten zeggen dat het de Kamer niet aangaat welke memo’s wel of niet over tafel zijn gegaan. Want het gaat om de verdediging van het regeringsbeleid als zodanig op hoofdlijnen. En dat er twee uitgesproken conservatieve partijen aan tafel zitten die van het dividendbelasting af willen en D66 daar als sociaal liberalen enigszins in mee kunnen gaan is logisch. Maar de sociaal voelende en profilerende CU moest in dit kader natuurlijk voorzichtig blijven want het proces van ‘geven en nemen’ is tijdens de onderhandelingen voortdurend aan de orde.

Dat heeft D66 inmiddels écht gemerkt en dan is het pech dat de nieuw aangetreden minister van Biza de juiste toon nog niet had gevonden. Maar ter geruststelling voor alle betrokken partijen in de coalitie en oppositie: dit proces heeft altijd al meegespeeld en dat maakt het gehakketak en elkaar de loef afsteken zo immens vermoeiend, zelfs voor een politiek waarnemer die ik nog altijd ben. Alleen daarom weet ik dat dit bestel een sterfhuisconstructie is geworden, want het boeit niemand meer, tenzij directe belangen (herindeling) in het spel zijn of de jongere generatie politici die nog niet weten wat hen te wachten staat.

Ik concludeer dat dit politiek spel altijd door zal blijven gaan, maar dat het ook anders kan, namelijk niet vanuit frustratie of een ‘levenslang’ oppositieverblijf door toedoen van een eigen radicalisme, maar als er een goed inhoudelijk betoog wordt gehouden zonder de ‘concullega’s’ te besmeuren, wordt dat altijd gewaardeerd en toegejuicht. Het blijft wel wachten op een nieuw parlementair bestel want het huidige is zo goed als dood.

De link van de openingskop ‘Memo’s raken achilleshiel kabinet’ is nog niet beschikbaar en daarom neem ik hierbij de inleidende passage over:

DIVIDENDBELASTING Volgens premier Rutte moeten notities over de controversiële afschaffing van de dividendbelasting vertrouwelijk blijven. Dat geeft de oppositie nieuwe munitie om te peuren in het meningsverschil binnen de coalitie.

Maar om een goede indruk te krijgen van wat hier allemaal bij speelt, hierbij de tekst van Wilma Kieskamp, ook van vandaag 21 april. Ze vullen elkaar goed aan! Daarom was ik in staat een samenvattend beeld in deze blog te schetsen.

https://www.trouw.nl/democratie/wie-vroeg-er-om-die-memo-s-over-de-dividendbelasting-~afecd7dd/

Advertisements