Tags

Ria Cats • Economie & Politiek/fd, 3-3-18

# Na 5,5 jaar verlaat politiek verslaggever Ria Cats standplaats Den Haag. Ze zag serieuze politici worstelen met boze kiezers die menselijke fouten amper dulden, maar ook dat de hang naar het pluche en aandacht voor sommigen belangrijker zijn dan de inhoud. Koester daarom de instituties, de basis van de kaasstolp.

# Fred Teeven zit sinds kort op de bus, naar eigen zeggen zijn ‘jongensdroom’. Maar het Binnenhof weet wel beter. De oud-staatssecretaris van Veiligheid en Justitie was liever bij de eerbiedwaardige Raad van State aan de slag gegaan. Hij kon dit wel vergeten, nadat hij zijn eigen glazen had ingegooid in De Groene Amsterdammer.

# Teeven zei daar dat hij had gesneden in de rechtsbijstand, omdat zijn coalitiepartner PvdA het strafrecht niet nog strenger wilde maken. ‘Als je een advocaat via bezuinigingen niet al te veel tijd geeft om aan een verdachte te besteden, dan wordt het ook niet zo veel, die verdediging.’

# Die uitspraak leidde deze zomer tot zoveel ophef dat Teeven zich moest terugtrekken voor de Raad van State, de belangrijkste adviseur van kabinet en parlement. Onder politici en juristen waren toch al grote twijfels gerezen over deze voordracht, omdat Teeven niet bekend staat als hoeder van de rechtsstaat maar eerder als een geharnaste misdaadbestrijder.

Politiek opportunisme
# Wie langere tijd in Den Haag rondloopt, weet hoe schadelijk dit soort relletjes en politiek opportunisme zijn. Het vertrouwen van de bevolking in de politiek is toch al laag en geregeld wordt gesproken over de ‘banencarrousel’ binnen politieke partijen, waarvan ex-Kamerleden en bewindslieden profiteren. Het beeld is dat ze maar even hun vinger hoeven op te steken, hun toon moeten matigen en een mooie carrière ligt in het verschiet.

# Ook in de wandelgangen van de Tweede Kamer doen er legio verhalen de ronde over oud-parlementariërs van VVD, CDA en PvdA die niet al te best functioneerden en even konden langslopen bij de collega die namens hun partij in de gaten hield waar bijvoorbeeld een burgemeesterschap zou vrijvallen. Treurigstemmend, al is er wat betreft de burgemeestersbenoemingen sinds 2001 wel het nodige verbeterd.

# Toch draagt niet iedereen hieraan bij. Neem oud-CDA-Kamerlid Peter Oskam die het eind 2015 al na ruim drie jaar in de Kamer voor gezien hield. Hij zei dat hij altijd al burgemeester had willen worden, maar dat hij eerst nog wel wat politieke ervaring moest opdoen. Het Kamerlidmaatschap als springplank, was de teneur. Ook het sterk onderpresterende VVD-Kamerlid Ybeltje Berckmoes kreeg naar eigen zeggen ‘het burgemeesterschap van een kleine gemeente’ aangeboden, omdat haar partij van haar af wilde.

Belangwekkende adviezen
Haagse benoemingen moeten boven elke twijfel verheven zijn. Dat geldt voor burgemeesterschappen, maar al helemaal voor de Raad van State, de Algemene Rekenkamer, het Centraal Planbureau, het Sociaal en Cultureel Planbureau, het Planbureau voor de Leefomgeving en de Nationale Ombudsman. Deze instituties die van de buitenwacht geregeld het stempel saai, ontoegankelijk of elitair krijgen, komen met belangwekkende adviezen die – ten onrechte – geregeld terzijde worden gelegd. Zeker als die indruisen tegen de voornemens in een dichtgetimmerd regeerakkoord.

Hier wordt een belangrijk thema genoemd namelijk dat te weinig gebruik wordt gemaakt van de adviezen van de Raad van State, omdat ze terzijde worden gesteld en dat vooral door dichtgetimmerde regeerakkoorden volgens de waarneming van de oud-correspondente. Toch is het de plicht van de Raad om objectieve – liever: intersubjectieve – adviezen te geven maar wel met inbegrip van die regeerakkoorden. De winst is dan dat iedere fractie ziet welke juridische obstakels er door dat regeerakkoord zijn veroorzaakt, maar dat het onder een andere coalitie geen verschil zal maken omdat er altijd veelkleurige samenstellingen zullen blijven bestaan na de teloorgang van de zuilen.

En misschien kan de Raad ook inspelen op die veelkleurige politieke samenstelling van de beide Kamers, zoals hieronder wordt verwoord:

# Dat wil niet zeggen dat het werk van de instituties overbodig is. Integendeel. Ze zijn vaak aanleiding tot maatschappelijke discussies, en Kamerleden – met name de oppositie – maken er dankbaar gebruik van als munitie in debatten. Voor iedereen die de Haagse kaasstolp niet kent en denkt dat het in het parlement wemelt van de ondersteuning: dat is een ernstige misvatting. De Tweede Kamer, toch het hoogste orgaan van ons land en controleur van de regering, krijgt hulp van de spreekwoordelijke anderhalve man en een paardenkop. Als het dat al is… Ook dualisme en goed voorbereide, inhoudelijke debatten zijn daardoor geregeld ver te zoeken.

Heel goed geconstateerd/geobserveerd of zelfs wederom herinnerd aan deze misstand binnen ons parlement. Want een misstand is het als het gaat om de massa’s medewerkers die er binnen de diverse ministeries zijn gehuisvest.

Dag en nacht werken
# Als het juist ergens wel van wemelt in Den Haag, is het van de – vaak nog erg jonge, pas afgestudeerde – medewerkers die enorme dossiers onder zich hebben en soms zelfs meerdere Kamerleden moeten bijstaan. Ze zitten aan slecht geoutilleerde bureaus, bedolven onder de paperassen en werken dag en nacht. Dat alles om nog een poging te doen tegenwicht te bieden aan de duizenden ervaren ambtenaren op de ministeries die de bewindslieden bijstaan. Een verloren zaak dus.

Wat wordt bedoeld met ‘het wemelt in Den Haag van de (…)medewerkers die … soms zelfs meerdere Kamerleden moeten bijstaan’. Dat terwijl er in de voorgaande passage sprake was van een halve man en een paardenkop…’ Of wordt hier de veelheid aan vooral de jeugdige persoonlijke medewerkers van Kamerleden bedoeld?

# Daarom juist moet de inbreng van onafhankelijke instituties zoals de Raad van State worden gekoesterd. Ze dienen geen inzet te zijn van politieke spelletjes en dito benoemingen om de glans te behouden. Zeker zolang de Kamer heel impopulair is en helaas veel burgers extra geld voor democratie en ondersteuning maar overbodige luxe voor ‘die zakkenvullers daar’ vinden.

# Tijdgebrek en gebrekkige ondersteuning zijn eveneens een belangrijke reden waarom er zoveel Kamervragen worden gesteld. Wie niet toekomt aan eigen onderzoek, moet zijn toevlucht nemen tot mediaberichten en naar aanleiding daarvan een minister op het matje roepen.

Verplichte nummertjes
# Het Vragenuurtje op dinsdag en ook veel dertigledendebatten (voorheen beter bekend als ‘spoeddebatten’) zijn om dezelfde reden verworden tot verplichte nummertjes waar Kamerleden over iets actueels moord en brand schreeuwen. Impact heeft het zelden. Behalve op ambtenaren die vaak chagrijnig tegen journalisten klagen dat ze zoveel tijd kwijt zijn aan het ‘onzinnige’ beantwoorden van geroep.

# Het is de makke van een Kamer waar de leden geplaagd worden door gebrek aan mankracht en ook nog eens door hun partij worden afgerekend op zichtbaarheid. Wie loyaal is aan de partijtop en geen grote ongemakken veroorzaakt en geregeld met een schreeuwerige boodschap de media haalt, is verzekerd van een mooie plek op de lijst. Relatief weinig geduld is er met Kamerleden die in stilte hard werken aan taaie, technische onderwerpen die ook heel belangrijk zijn.

Hier staat exact verwoord waarom dit bestel zichzelf overleefd heeft en dus dat een nieuw bestel onvermijdelijk in aantocht is, al zal het parlement zich dat niet realiseren. Dat is het trieste lot van dat instituut dat losgezongen is van de maatschappij.

# Relatief weinig geduld is er met Kamerleden die in stilte hard werken aan taaie, technische onderwerpen die ook heel belangrijk zijn.

# In extremis geldt dit voor partijen als de Partij voor de Dieren, Forum voor Democratie en de PVV die vaak wetgevingsoverleggen laten schieten. Die zijn weliswaar soms heel specialistisch, maar ook uitermate belangrijk voor het wetgevingsproces en de jurisprudentie. Zo kijken rechters naar de zogenaamde Handelingen van deze overleggen om na te lezen hoe politici de wetgeving hebben bedoeld en hoe ze dus moet worden geïnterpreteerd. Structureel wegblijven raakt daarmee burger en bedrijf direct en is schandalig.

Juridische scherpslijpers
# Wat dat betreft is het een zegen dat Nederland nog de Eerste Kamer kent. In de senaat spelen zichtbaarheid en wedstrijdjes verplassen een veel minder grote rol en staat de inhoud meer voorop. Ook al omdat de Eerste Kamerleden niet gebonden zijn aan het regeerakkoord en dus vrijer kunnen denken. Daar worden de door het kabinet genegeerde adviezen van de Raad van State en de Rekenkamer weer van stal gehaald en wordt met een technisch-juridisch-rechtsstatelijke blik naar wetgeving gekeken. Wetten moeten immers meer zijn dan louter de resultante van wat de meerderheid wil. Ze moeten niet minderheden ernstig benadelen, zoals bij Teevens plan om verder te snijden in de rechtsbijstand.

# Helaas ontpopt de Eerste Kamer, van oudsher bedaagde juridische scherpslijpers, zich de laatste jaren ook steeds meer als een politiek of zelfs lobbyorgaan. Zo worstelden onder meer Elco Brinkman (CDA, Bouwend Nederland), Guusje ter Horst (PvdA, koepel van fysiotherapeuten) en Thom de Graaf (D66, HBO-Raad) zichtbaar met hun dubbele petten en tegenstrijdige belangen. Het Zeeuwse Eerste Kamerlid Johan Robesin beloofde Rutte I gedoogsteun zolang de Hedwigepolder maar behouden bleef en de ChristenUnie gaf in 2013 haar fiat aan de begroting van Rutte 2 in ruil voor het openhouden van een kazerne in Assen.

Terechte kritiek op de Eerste Kamer! Mag wat mij betreft per direct worden afgeschaft, ware het dat de Grondwet dat onmogelijk maakt, helaas… Symbolisch voor een achterhaald bestel.

Liever geen commissariatenverzamelaar
# Dergelijke koehandel en hobbyisme is voor kiezers niet te begrijpen en partijen moeten daar bij de samenstelling van de kieslijsten voor de senaat volgend jaar rekening mee houden. Neem liever bloedserieuze huiskamergeleerden dan weer een commissariatenverzamelaar. Zeker nu er door de opkomst van het populisme, de toenemende versplintering en de hang naar aandacht geregeld wetsvoorstellen door de Kamer komen die misschien lekker in het gehoor van de burgers liggen, maar die juridisch ernstig rammelen of onuitvoerbaar zijn.

Jammer van deze goed en scherp geformuleerde kritiek dat deze redacteur ‘politiek Den Haag’ gaat vertrekken.

# Goed voorbeeld is de Rekenkamer. Die wilde zelf weer een PvdA’er in zijn college en droeg deze zomer economiehoogleraar Esther-Mirjam Sent voor. De Tweede Kamer koos echter onverwacht voor de zeer kundige Ewout Irrgang, een voormalig SP-Kamerlid. De SP behoort niet tot de partijen die vooraan staan bij het uitdelen van dit soort functies en Irrgang heeft bovendien stevig afstand genomen van de socialisten. Bepaald geen baantjesjager dus. Hopelijk wordt voortaan vaker voor een originele geest gekozen in plaats van een slippendrager.

Betracht geduld en zorgvuldigheid
# Dat komt alleen maar ten goede aan al die idealistische, hardwerkende mensen die óók in Den Haag rondlopen. Zij worden nu vaak op één hoop gegooid met de ‘onbetrouwbare plucheklevers’. Voor een fractie van wat zij in het bedrijfsleven kunnen verdienen, werken zij hard om dit land mooier te maken. Hoon is vaak hun deel, ook onder FD-lezers: ‘Kan het allemaal niet wat sneller? In China is al een wijk uit de grond gestampt, terwijl wij hier niet eens een stukje weg kunnen doortrekken! Stroperig! Dit land gaat kapot!’

# Als Nederland een land wil blijven waar de meeste burgers dolgelukkig zeggen te zijn, is het juist zaak om geduld en zorgvuldigheid te betrachten.

Alleen ‘geduld en zorgvuldigheid’, maar zonder communistisch sentiment als een monocultuur als de Chinese die geen democratie kent? Die FD-lezers zijn wat eenzijdig georiënteerd.

Jammer en onterecht: als Nederland een land wil blijven waar de meeste burgers dolgelukkig zeggen te zijn, is het juist zaak om geduld en zorgvuldigheid te betrachten. En om voortdurend met elkaar te debatteren om tot betere ideeën te komen.

# Uit promotie-onderzoek van Claartje Brons blijkt dat burgers verlangen naar politici die het goede voorbeeld geven. ‘Juist omdat politici besluiten nemen die alle burgers aangaan, omdat ze wetten maken waarvan de (financiële) consequenties door iedereen gevoeld worden en omdat ze uit algemene middelen betaald worden, worden privileges en misstappen niet getolereerd en geaccepteerd’, zo betoogde ze in NRC.

Zware baan
# Dat zou verklaren waarom politici en hun ondersteuners zelfs na kleine, menselijke fouten onder uit de zak krijgen. Waarom de politiek zo’n zware baan is. Het is aan ons allemaal – zeker ook aan journalisten en leraren – om dan niet mee te huilen met de wolven in het bos, maar om uit te leggen dat niet alles in de kaasstolp slecht is. Waarom Nederland qua democratie en rechtsstaat met al zijn gebreken toch behoort tot de beste stelsels te wereld.

Dus met alle ‘onvolkomenheden’ van dit bestel, zoals hierboven al aangegeven, maar de Nederlandse nuchterheid ontbreekt elders inderdaad. De minst emotie-gevoelige Reglement van Orde (Tweede Kamer) van alle westerse democratieën, zou óók moeten worden geconstateerd!

# Maar tegelijk is het aan partijen om te beseffen dat zij de macht en de subsidies die zij hebben gekregen, goed moeten benutten. Leid beter op, benader ook niet-leden voor functies en moedig intern debat aan. Gooi de deur open en houd vriendjes niet de hand boven het hoofd.

# En Fred Teeven? Die lonkt alweer naar een baan bij zijn oude liefde, het Openbaar Ministerie. Hij heeft er binnenkort gesprekken. Dat past ook beter dan de Raad van State.

Dank Ria Cats voor je jaren bij de politieke redactie en het ga je goed in Frankrijk, zoals ik al eerder las in het FD.

https://fd.nl/economie-politiek/1242757/kies-liever-een-originele-geest-dan-een-slippendrager?utm_source=nieuwsbrief&utm_campaign=fd-ochtendnieuwsbrief&utm_medium=email&utm_content=20180303&s_cid=671

Advertisements