Tags

Ilse Zeemeijer • Economie & Politiek/fd, 14-1-18

Singapore wil het slimste land ter wereld worden. De stadstaat investeert miljarden dollars in zelfrijdende auto’s, slimme apps en robots. De praktijk valt nog tegen.

Singapore telt meer dan 1200 financiële instellingen.

In een van de vele overdekte markthallen in Singapore staan tientallen kramen waar Singaporezen, toeristen en expats voor een paar euro Chicken Rice kunnen bestellen. Ondanks dat er meer dan 1200 financiële instellingen in de stadstaat te vinden zijn, kun je het bord rijst alleen met contant geld betalen. Een iele, oude man schuifelt moeizaam met een karretje tussen de tafels om vuile borden te verzamelen. Op de vraag waarom hij hier werkt, zegt hij vluchtig dat hij geen andere keuze heeft. ‘Ik heb geld nodig.’ Hij is 72.

Welkom in Singapore, een stadstaat die zo groot is als de Noordoostpolder en zich wereldwijd profileert als eerste ‘Smart Nation’ ter wereld. Een land met 5,6 miljoen inwoners dat in 2016 aankondigde dat er in vijf jaar tijd ruim S$19 mrd (bijna €12 mrd) wordt geïnvesteerd in de kenniseconomie. Niet om hoog op innovatieranglijsten te komen – zoals Nederland ambieert – maar om te voorkomen dat maatschappelijke problemen de welvaart en toekomst van Singapore in gevaar brengen. Van een bevolking die in rap tempo ouder wordt en tegenvallende economische groeicijfers tot een gebrek aan ruimte en talent.

In de markthallen met eettentjes is van de ‘smart nation’ nog weinig te merken. Dit is de werkplek van ‘aunties’ die bij gebrek aan een sociaal vangnet en kinderen met geld op hun oude dag tafels moeten afruimen. De enige vernieuwing die hier heeft plaatsgevonden, is een kraam van een jonge Singaporees die geen Chicken Rice, maar Brits pubfood aanbiedt.

Innovatie in Singapore

Singapore wil het slimste land ter wereld worden. Vijf voorbeelden:
Autonoom vervoer
Robots & 3D-printen
Openbaar vervoer
Zorg
Veiligheid

Ook in andere delen van Singapore is het zoeken naar innovaties die het leven in de stad voor de inwoners zichtbaar makkelijker, schoner en beter maken – het uiteindelijke doel van een slimme stad. Toegegeven, op de boulevard bij de Singapore rivier zoeven zakenmensen op elektrische deelsteps voorbij. Maar fietsen is door een gebrek aan fietspaden en de vochtige hitte dan weer alles behalve veilig en comfortabel.

In de futuristische tuin Gardens by the Bay rijdt een autonome mini-shuttle, maar die vind je op de campus in Wageningen ook. De metro’s in Singapore hebben net als in veel andere Europese steden geen bestuurder. Elektrische auto’s zijn er dan weer nauwelijks. De borden die aangeven over hoeveel minuten de volgende bus er is, zijn ook niet spectaculair. Net als de app die sinds een aantal maanden de papieren parkeercoupons vervangt.

‘Smart nation’ is vooral een gelikte term

‘Smart nation is een gelikte naam voor verbeteringen in bijvoorbeeld het openbaar vervoer die hoe dan ook moesten gebeuren’, concludeert de Singaporese schrijver Sudhir Thomas Vadaketh, die jaren voor The Economist werkte. ‘Voor mij als inwoner van Singapore betekent ‘smart nation’ weinig.’ Hij maakt de vergelijking met Chinese megastad Sjanghai, waar het bijvoorbeeld heel normaal is om bedelaars geld te geven met je mobiele telefoon. ‘In Singapore moet je altijd contant geld op zak hebben. We lopen met zoveel dingen nog achter, dat is gewoon komisch.’

De Nederlander Ronnie van Munster, business development manager voor onderzoeksorganisatie TNO in Singapore, is wel onder de indruk. ‘Met mijn kaart voor de metro kan ik bijvoorbeeld ook in de taxi of bij de kapper betalen. En met mijn smartphone kan ik niet alleen het slot van een deelfiets openen, maar ook mijn belasting bij overheidsinstanties betalen. Dat zijn sterke voorbeelden van een slimme stad.’

Na zelfrijdende auto komt de digitale bouwplaats

Het Nederlandse ingenieursbureau Witteveen+Bos werkt in Singapore aan een geautomatiseerde bouwkraan. Doel is om de bouwplaats te digitaliseren en flats sneller te bouwen.

De Singaporese overheid is de opdrachtgever van het onderzoeksproject. In totaal trekt de stadstaat S$10,7 mln (€6,7 mln) uit voor nieuwe technologie die de productiviteit in de bouw kan verhogen. De hijskraan is een van de projecten die van het geld profiteert.

Projectmanager Jordy Vos van Witteveen+Bos noemt Singapore een aantrekkelijk land voor R&D-projecten. ‘In Nederland zijn er geen fondsen waar je drie jaar lang kunt werken aan nieuwe oplossingen voor een geautomatiseerde bouwplaats.’
Om de automatisering mogelijk te maken, werkt Vos aan een platform waar alle partijen die betrokken zijn bij een bouwproject data en bouwtekeningen kunnen uitwisselen. Zo worden bijvoorbeeld fouten door gebruik van verouderde bouwtekeningen voorkomen.

Daarnaast wordt er gewerkt aan het automatiseren van de traditionele bouwkraan. Daarvoor zijn onder andere speciale sensoren en nieuwe software nodig, die Witteveen+Bos samen met de Nanyang Technological University ontwikkelt. Uiteindelijk moet de kraan bijvoorbeeld zelf kunnen bepalen welk wandelement als eerste wordt gehesen en wat de veiligste en snelste weg omhoog is.
Doel is om de bouwtijd van een flat te verkorten van een jaar naar bijvoorbeeld acht maanden. Over tweeënhalf jaar moet een eerste test in de praktijk bewijzen dat de oplossing van de Nederlandse ingenieurs werkt.

Openbaar vervoer gaat op de schop

Van Munster is in Singapore met een reden. Zijn team werkt mee aan het plan van de overheid om het vervoer de komende vijftien jaar radicaal te veranderen – een cruciale voorwaarde om echt slim te worden en burgers gelukkiger te maken, aldus de overheid. Denk aan autonome mini-shuttles die op afroep beschikbaar zijn. Of zelfrijdende auto’s die in treintjes achter elkaar rijden, waardoor snelwegen en parkeerplaatsen kunnen worden omgebouwd tot parken en speeltuinen.

Bijkomend voordeel voor onderzoekers en bedrijven: doordat Singapore een klein land is dat al decennia door dezelfde politieke partij wordt geleid, kunnen ideeën snel en zonder polderoverleg of besluitvorming bij lagere overheden in de praktijk worden gebracht. Zo valt het programma om Singapore slim te maken bijvoorbeeld direct onder de verantwoordelijkheid van de president.

‘Singapore is niet altijd de eerste met innovaties, maar wil wel de beste zijn’, constateert Van Munster. Achter de schermen zit de vaart er inmiddels in. Zo mag het aantal auto’s van particulieren vanaf 1 januari 2018 niet meer toenemen: 600.000 is het maximum. In ruil daarvoor investeert de overheid de komende vijf jaar S$ 28 mrd in openbaar vervoer, zodat straks bijna iedereen op maximaal tien minuten lopen van een metrostation woont.

Ook aan de infrastructuur die nodig is om zelfrijdende auto’s op grote schaal toe te staan, wordt gewerkt. Op de campus van de technische universiteit NTU testen bedrijven als de Nederlandse chipfabrikant NXP bijvoorbeeld de radiotechnologie V2X, waardoor auto’s niet alleen met elkaar, maar ook met lantaarnpalen, verkeerslichten en andere videocamera’s kunnen communiceren. In combinatie met videocamera’s kunnen alle bewegingen in het verkeer worden gevolgd. Ongelukken zijn zo uitgesloten, zo is de overtuiging van de ingenieurs die hier werken.

Volgens Marcus Lim, ingenieur bij NXP, is er geen weg meer terug. Zo krijgt elke auto in Singapore in 2020 een nieuw tolkastje waar de V2X technologie in zit. Lim: ‘De veranderingen mogen dan langzaam gaan, maar Singapore heeft een sterke overheid met een missie. De ‘smart nation’ gaat er komen.’

Dit is het tweede en laatste deel van de reportage in Singapore. Deel I, over Singapore als land van de eeuwige student, is hier te lezen.

Singapore in vogelvlucht
1819
De Britse luitenant-gouverneur Stamford Raffles start een Britse handelspost op het eiland Singapore voor de Oost-Indische Compagnie en wordt een maand later gekoloniseerd. Raffles wil het eiland ontwikkelen tot een moderne stad.
1945
Na de bezetting van Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog, neemt Groot-Brittannië het bestuur van Singapore over.
1959
Kroonkolonie Singapore krijgt zelfbestuur, behalve op buitenlands beleid en defensie. Advocaat en politicus Lee Kuan Yew, oprichter van de socialistische People’s Action Party, wordt gekozen tot premier.
1963
Na een referendum sluit Singapore zich aan bij bij Maleisië. Het samengaan leidt tot etnische spanningen tussen de verschillende bevolkingsgroepen in Singapore.
1965
Maleisië bant Singapore uit de federatie. Premier Lee kondigt met tranen in zijn ogen aan dat Singapore verdergaat als onafhankelijke republiek.
1960
De Nederlandse econoom Albert Winsemius wordt een van de belangrijkste economisch adviseurs van premier Lee. Singapore kiest voor industrialisatie en probeert multinationals uit heel de wereld aan te trekken.
1971
Laatste Britse militairen vertrekken uit Singapore.

Jaren zeventig
Om buitenlandse investeerders aan te trekken, komen er extra belastingvoordelen voor bedrijven. Overheid start een bank, luchtvaartmaatschappij en scheepswerf en richt een nationale vakbond op.

1985 – 2010

Na een recessie wordt de arbeidsmarkt hervormd en start de liberalisering van de financiële sector, telecom en nutsvoorzieningen. Singapore wil niet concurreren met lageloonlanden en zet vol in op innovatie en diensten.

2011
Een derde van de mensen op de arbeidsmarkt komt uit het buitenland. Bij de verkiezingen haalt regeringspartij PAP 60,1% van de stemmen, 7% minder dan in 2006.

2015

Regeringspartij PAP slaat terug en krijgt 70% van de stemmen.

2016

Premier Lee stelt een ‘Committee on the Future Economy’ in om een strategie voor de toekomst te bepalen.

https://fd.nl/economie-politiek/1230849/smart-nation-singapore-is-nog-niet-zo-slim?utm_source=nieuwsbrief&utm_campaign=fd-ochtendnieuwsbrief&utm_medium=email&utm_content=20180114&s_cid=671

Mijn conclusie luidt dat noch progressie wordt bereikt door smarttechniek, noch dat deze stadstaat een supermenselijke samenleving is geworden. Sterker, dit is dus niet het voorbeeld voor ons in de toekomst. Het sociale zekerheidsstelsel dat Europa heeft opgebouwd geeft ons continent (althans het westerse deel ervan) een veel menselijker aangezicht dan de technomaatschappij van Singapore. Het blijft dus zoeken naar de ideale samenleving van de 21e eeuw.

Advertisements