Tags

Joost van Kuppeveld • Beurs/fd, 27-10-17

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft ervoor gekozen het opkoopprogramma (QE) af te bouwen met een open einde. De centrale bank halveert de omvang van het QE tot €30 mrd per maand, maar zal na september 2018, tot wanneer QE is verlengd, niet abrupt stoppen met aankopen. Dat benadrukte president Mario Draghi tijdens de persconferentie na de monetaire beleidsvergadering. ‘Dit is geen tapering‘, aldus Draghi.

ECB-president Mario Draghi probeerde tijdens de persconferentie zo ‘dovish’ mogelijk over te komen.

Het beleidscomité van de ECB nam deze beslissing niet unaniem. De ‘haviken‘ onder de centralebankpresidenten hadden gepleit voor een vaste einddatum van QE, maar werden overstemd door een ‘grote meerderheid‘ binnen het beleidscomité.

Alhoewel de ‘haviken’ altijd in de – misschien zelfs stevige – minderheid zijn geweest, moet nog altijd de geschiedenis gaan uitwijzen en dus bewijzen wat verstandig is geweest van dit gevoerde beleid en wat niet; zou er inmiddels een nieuwe bubbel zijn ontstaan door die overmaat aan gelden die monetair zijn gefinancierd? Niemand die het antwoord weet.

Gematigde marktreactie

Grote bewegingen op financiële markten bleven uit. Europese aandelenbeurzen stegen, de euro daalde tot onder de $1,17 en de rente op Europese staatsobligaties zakte met enkele basispunten. De beslissing was in lijn met de consensus onder ECB-watchers en Draghi constateerde tijdens de persconferentie tevreden dat de gematigde marktreactie het gevolg was van de duidelijke communicatie van de ECB.

Toch is de beslissing van de ECB historisch te noemen. Na het uitbreken van de financiële crisis tien jaar geleden werd de beleidsrente in een hoog tempo naar 0% afgebouwd. Daarnaast werd de rente op de depositofaciliteit waar commerciële banken hun overtollige reserves stallen negatief gemaakt naar -0,4%. In maart 2015 werd begonnen met QE om het gevaar voor deflatie de kop in te drukken. Dat gevaar is inmiddels geweken. Verder draait de economie in de eurozone op volle toeren en zijn er sinds QE volgens de ECB zeven miljoen banen gecreëerd. Daarom durfde het beleidscomité het nu aan om vanaf januari het opkoopprogramma terug te schalen.

Inflatiedoelstelling van vlak onder 2% nog niet in zicht

Draghi probeerde tijdens de persconferentie zo ‘dovish’ (centralebanktaal voor een voorstander van een ruim beleid, red.) mogelijk over te komen. Hij benadrukte dat de beleidsrente ook als QE helemaal is gestopt, nog ‘voor langere tijd’ op het huidige niveau zou blijven en dat QE ook weer zou kunnen worden opgeschaald of verlengd mochten de omstandigheden daarom vragen. Ook wees hij erop dat het herinvesteren van aflopende obligaties uit de portefeuille van meer €2000 mrd ook een behoorlijk verruimend effect op de financiële condities in het eurogebied zullen hebben. Die herinvesteringen zullen ‘zo lang als nodig is’ worden gedaan, aldus Draghi.

Lees het liveblog terug

Rentes en euro omlaag, beurs omhoog na afbouwbesluit ECB

Draghi kon vanuit zijn positie ook niet veel anders. De economie en de arbeidsmarkt draaien weliswaar goed, maar de inflatiedoelstelling van de ECB van vlak onder de 2% per jaar is nog niet in zicht. In oktober bleef de inflatie stabiel op 1,5% op jaarbasis. Ook donderdag wees Draghi er tijdens zijn openingsverklaring  op dat voor een houdbaar pad richting die doelstelling een zeer ruim monetair beleid noodzakelijk is. De ECB heeft meerdere malen aangegeven dat loonstijgingen noodzakelijk zijn voor hogere inflatie, maar dat er nog te veel overcapaciteit op de arbeidsmarkt is daarvoor.

‘Renteverhogingen in 2019 mogelijk’

Het beleid zal dus nog voor langere tijd zeer ruim blijven. De rente zal pas worden verhoogd als QE is afgerond. Dat wil niet zeggen dat de rente niet kan worden verhoogd terwijl de ECB nog aan het opkopen is, zegt Carsten Brzeski, ECB-watcher bij ING, in een reactie op het besluit. ‘Draghi maakte een duidelijk onderscheid tussen netto aankopen en herinvestering van aflopende obligaties’, aldus Brzeski. ‘Dat betekent in onze ogen dat renteverhogingen in 2019 mogelijk zijn, zelfs als de ECB nog steeds obligaties koopt‘.

Volgens Nick Kounis, die de ECB volgt namens ABN Amro, zal zo’n renteverhoging pas in de tweede helft van 2019 aan de orde kunnen zijn. Volgens hem loopt QE nog zeker door tot aan het einde van 2018 en mogelijk zelfs tot in het eerste kwartaal van 2019. ‘Dat betekent dat de huidige marktverwachting, een renteverhoging van 10 basispunten in april, te pessimistisch is’, aldus Kounis.

Brzeski van ING ziet in het besluit geen ‘big bang’, maar een subtiele stap uit de crisismode. Volgens hem gaat de ECB zo voorzichtig mogelijk te werk om te kijken wat de effecten zijn op de koers van de euro en de rendementen op obligaties. ‘Het is een beetje als het stiekem verlaten van een feestje via de achtertuin, hopend dat niemand ziet dat de held van het feest op weg naar de uitgang is’, aldus Brzeski.

https://fd.nl/economie-politiek/1224487/ecb-halveert-qe-programma-maar-laat-einde-open?utm_source=nieuwsbrief&utm_campaign=fd-ochtendnieuwsbrief&utm_medium=email&utm_content=20171026&s_cid=671