Tags

,

‘Dit werk is vanaf je zestigste niet meer te doen’

Pieter Lalkens • Economie & Politiek/fd, 18-10-17

De verhoging van de pensioenleeftijd heeft grote gevolgen voor de sjorders, het zwaarste beroep in de Rotterdamse haven. De sector wil dat het nieuwe kabinet in pensioenafspraken rekening houdt met zware beroepen.

De klus op de MSC Desiree is bijna geklaard voor de sjorders Ryco Doornbos en Benny Vogelaar. Met z’n tweeën hebben ze hoog op de ‘catwalk’ – smalle looppaden verbonden door trappen – een groot aantal containers vastgezet met vijf meter lange stangen. ‘Een zo’n stang weegt 28 kilo. Aan het einde van de werkdag heb ik overal last van mijn lichaam’, zegt Doornbos (35).

Hij werkt al ruim twaalf jaar als sjorder bij het Rotterdamse sjorbedrijf Matrans, zijn collega Benny Vogelaar (30) rond de vijf jaar. Sjorders hebben het lichamelijk zwaarste beroep in de Rotterdamse haven, misschien van heel Nederland. In volcontinudiensten en onder soms extreme weersomstandigheden zetten zij containers vast op schepen voordat die aan hun soms weken durende reis over zee beginnen.

Het is cruciaal werk. Als containers niet goed zijn vastgesjord kunnen ze onder moeilijke weersomstandigheden gaan bewegen, waardoor niet alleen de lading maar ook het schip gevaar loopt.

Foto: Sjorders Benny Vogelaar (links) en Ryco Doornbos zetten containers vast aan boord van het containerschip MSC Desiree.

Ondanks de zwaarte kunnen de twee sjorders dit werk nu nog volhouden. Ze zijn relatief jong en houden hun conditie op peil. Maar als de vijftig eenmaal is bereikt wordt het moeilijker. ‘Dit werk volhouden tot je 67e is onmogelijk’, zegt Doornbos, verwijzend naar de verhoging van de pensioenleeftijd. En dan gaat hij nog uit van de leeftijd die vanaf 2021 geldt voor het pensioen. De generatie van Doornbos zal waarschijnlijk nog langer moeten werken omdat de levensverwachting stijgt.

Oproep

In nieuwe pensioenafspraken moet het kabinet volgens Ed van den Hoek, opleider bij Matrans, dan ook met een regeling komen voor zware beroepen. In de bestaande pensioenregelingen wordt geen onderscheid naar zwaarte van de arbeid gemaakt. Van den Hoek: ‘Het kabinet moet daar wel rekening mee houden. Onze beroepsgroep moet eerder met pensioen kunnen gaan.’ Momenteel geldt in de haven weliswaar een bijzondere ouderenregeling, maar die is kostbaar en bovendien eindig.

In zijn functie leert Van den Hoek de sjorders technieken die het werk wat gemakkelijker maken. ‘Ik probeer de fysieke belasting te verminderen’, zegt hij in het kantoor van Matrans op de terminal van containeroverslagbedrijf ECT. ‘Ik leer ze meer kleine pauzes te nemen. Verder proberen we een nieuwe werkwijze uit door meer met z’n tweeën te sjorren.’

Verlichting van het werk door robotisering zit er voorlopig niet in. Verder dan experimenten komt het niet; zelfs op de modernste schepen zijn er geen machines die dit werk doen. In het vijftigjarig bestaan van de containeroverslag is het werk niet wezenlijk veranderd. Van den Hoek: ‘Vroeger moesten de containers met kabels of kettingen worden vastgesjord, vandaar de naam sjorren. Tegenwoordig gebeurt het met stangen die worden vastgedraaid.’

Sjorders gebruiken meterslange stangen van 28 kg om containers vast te zetten.

Het pensioenprobleem wordt alleen maar groter. De eerste oorzaak ligt in het steeds zwaarder worden van het werk. ‘Op de megaschepen kunnen steeds meer containers worden geladen’, legt sjorder Ryco Doornbos, tevens voorman uit. ‘Daardoor moeten we soms vijf of zes lagen containers vast of los maken. dat betekent 150 treden beklimmen en weer afdalen onder moeilijke omstandigheden. Dat nekt veel oudere werknemers.’ Door de toegenomen capaciteit van schepen nemen ook de pieken in het sjorren toe, wat de lichamelijke belasting vergroot.

Hans Vervat, eigenaar van Matrans en oud-wethouder van Rotterdam, signaleert een tweede ontwikkeling die op termijn het pensioenprobleem vergroot. ‘Tot voor kort konden veel oudere sjorders in lichtere functies aan het werk bij de containerterminals. Door de toenemende automatisering bij de terminals komen die lichtere functies steeds minder vrij.’ Overslagbedrijven als ECT en APM Terminals hebben zelf voldoende personeel om die functies te vervullen.

Bijkomende complicatie is de geringe arbeidsmobiliteit van de sjorders. Oorzaak: de combinatie van hoge beloning en een lage opleiding. Een bruto maandsalaris van ruim €4000 is geen uitzondering. De toelage voor werken in volcontinudiensten speelt daarin een rol. En wie wil het werk anders doen? Gevolg is dat ander werk vaak financieel niet interessant is.

‘De verdiensten zijn goed’, erkent Doornbos terwijl we de trappen van de catwalk afdalen. ‘Zeker omdat ik geen echte opleiding heb gehad. Ik ben niet bezig met zoeken naar ander werk.’ Hij was bedrijfsleider in een pizzeria, maar kon niet overweg met de nieuwe eigenaar. ‘Via een vriend ben ik op m’n 22e aan dit werk gekomen.’

Grotere schepen duwen sjorbedrijven naar elkaar toe

Ze kennen elkaar al jarenlang als concurrenten in de Rotterdamse sjorsector, maar nu willen Hans Vervat van Matrans en Gerard Baks van ILS meer gaan samenwerken en uiteindelijk samengaan. Dan zal er nog één sjorbedrijf in Rotterdam zijn.

De markt dwingt de eigenaren van de twee sjorbedrijven tot die stap. ‘In een tijdsbestek van tien jaar is de containermarkt drastisch veranderd’, zegt Hans Vervat. Hij doelt op de toegenomen grootte en capaciteit van containerschepen.

Toen jaar geleden was een schip van 8000 TEU (een aanduiding voor een standaardcontainer van 20 voet) groot. Binnenkort komen er echter schepen in de varat die 22.000 TEU aan kunnen. Vervat: ‘Het sjorren van containers op zo’n groot schip is tijdrovender. De piekmomenten zijn groter. Om die goed op te kunnen vangen heb je meer mensen nodig.’

Door samen te gaan werken verwachten Matrans en ILS efficiënter sjorders op meerdere terminals in te kunnen zetten op de grote schepen. Voorlopig blijven de twee bedrijven onder eigen naam actief in de markt. Wel zal er een gezamenlijk bedrijfsbureau komen voor de planning van de werkzaamheden.

Eigenaar Hans Vervat hoopt dat het kabinet in de pensioenafspraken met uitzonderingen komt voor zwaar werk. ‘Dit werk heeft absoluut zijn weerslag op de gezondheid van mensen. Een pensioenleeftijd van 65 was al lastig, maar 67 of hoger gaat niet.’ Matrans kampt onder de sjorders met een ziekteverzuim van 7%, aanmerkelijk hoger dan in de bouw en de zorg.

Meer dan hoop is het niet. Vervat werkt daarom voor de toekomst aan structurele maatregelen. ‘We zijn bezig met de invoering van korte dienstverbanden, zoals je die vroeger bij Defensie had.’ Hij doelt daarmee op de KVV’ers, de Kort Verband Vrijwilligers.

‘Jonge, laagopgeleide mensen gedurende twee jaar een traject van opleiden en werken laten volgen en daarna een contract van twee of drie jaar aanbieden’, licht Vervat toe. Het personeel blijft daardoor jong, wat pensioenproblemen voorkomt en ook nog eens de kosten drukt.

Na het aflopen van hun contract krijgen ze een opgespaarde winstdeling mee en moeten ze elders op de arbeidsmarkt werk vinden. Vervat: ‘Dat kan, denk ik. Ze hebben aangetoond onder zware omstandigheden hard te kunnen werken. Ik beschouw ze als een soort elitetroepen.’

https://fd.nl/economie-politiek/1222836/dit-werk-is-vanaf-je-zestigste-niet-meer-te-doen?utm_source=nieuwsbrief&utm_campaign=fd-lunchupdate&utm_medium=email&utm_content=20171018&s_cid=672

 

Advertisements