Tags

Gerben van der Marel • Economie & Politiek/fd, 25-9-17

Bondskanselier en CDU-leider Angela Merkel laat zich toejuichen door haar partijgenoten, net nadat de eerste exit poll bekend werd.

# In de Duitse Bondsdagverkiezingen hebben de twee regerende volkspartijen zondag zware klappen gekregen. Dat kiezers zouden afrekenen met de SPD werd verwacht. Verrassend was dat ook de CDU/CSU van Angela Merkel een slecht resultaat boekte. Allebei de partijen trokken sinds 1949 niet meer zo weinig stemmen.

Merkel leek geen moment gedacht te hebben aan aftreden. Ze zei tegen aanhangers in Berlijn: ‘We hoeven er niet omheen te draaien, we hadden op een beter resultaat gehoopt. Maar we zijn de sterkste kracht en zonder ons kan geen regering gevormd worden.’

Hier reageert Merkel voor het eerst technocratisch. De radio-uitzendingen van gisteren – zondag – maakten duidelijk dat Merkel volledig blind was voor de sociale achterstand in het voormalige Oost-Duitsland, de gebrekkige infrastructuur door het hele land heen en ‘last-but-not-least’ het gebrek aan een AOW-wetgeving, die de Duitsers helemaal niet kennen waardoor alleen de gefortuneerden zich van een goed pensioen hebben kunnen voorzien, maar de laagste inkomens niet en zij in Amerikaanse toestanden terecht zijn gekomen: werken totdat er je erbij neervalt. Merkel is dus achteraf volledig neoliberaal aan het regeren geweest: ‘als het maar goed gaat met het bedrijfsleven, dan gaat het goed met het land’. Die mythe is met deze verkiezingen voorgoed in de papierversnipperaar terechtgekomen.

En dus is er een twee-sporen Duitsland ontstaan tussen Oost- en Westduitsland omdat de ene helft zich gediscrimineerd voelt ten opzichte van de andere helft. Het gebrek een algemeen nationaal investeringsbeleid heeft daartoe zeker bijgedragen. Een topindustrieel land zonder een fatsoenlijke digitale – buiten de wegen en bruggen – infrastructuur is te dwaas voor woorden. Zo bezien is Merkelduitsland een primitief ontwikkelingsland geworden zonder voldoende sociale infrastructuur. Dat dient dus hersteld te worden opdat de EU niet spoedig opnieuw in een nieuwe crisis terecht zal komen, maar dan in het kader van de symboliek van twee verschillende Duitslanden: Oost- en West-Duitsland, uitvloeiend in Oost- en WestEU. Die tegenstelling zal die andere tegenstelling tussen Noord- en ZuidEU – neuro en zeuro – gaat vervangen, want veel ernstiger.

De komende weken zullen coalitie-onderhandelingen plaatsvinden. De meest logische combinatie is een coalitie van CDU/CSU, FDP en de Groenen. De partijen regeerden nooit eerder samen.

Die onderhandelingen zullen flink tegen gaan vallen zodat het respect voor ons meerstromenland groter zal worden, waardoor de ‘weg van de meeste weerstand’ bewandeld moet worden: multipolaire coalities, want dat wordt kenmerkend voor de komende tijd (in de hele EU).

Klein rechts grote winnaars

De grote winnaars zijn zonder twijfel de ‘kleine partijen’ op rechts. Alternative für Deutschland (AfD) is na een verdrievoudiging van de aanhang de derde partij in Duitsland. De partij is groot geworden met provocatieve kritiek op de vluchtelingenpolitiek van Merkel. ‘We zullen ons land terughalen’, zei leider Alexander Gauland zondagavond.

De opkomst was met 76% een stuk hoger dan in 2013 toen 71,5% van de ruim 60 miljoen stemgerechtigden kwam stemmen. Op de ARD werd de uitkomst als een ‘politieke aardverschuiving’ omschreven. Hij past in de Europese trend van politieke fragmentatie.

Populisten hebben voor het eerst een plek veroverd in het centrum van de macht van de Bondsrepubliek. De partij van Merkel blijft de grootste maar kreeg slechts 33% van de stemmen. De sociaaldemocraten kregen 20% van de stemmen. Samen verloren de twee regeringspartijen veertien procentpunten. De SPD maakte bekend de komende vier jaar de oppositie in te gaan.

Terug in de Bondsdag

De rechts-populistische AfD veroverde overtuigend de derde plaats met 13,5% van de stemmen. Veel stemmen kwamen van teleurgestelde CDU/CSU-aanhang en kiezers van de die vorige verkiezingen thuisbleven. De AfD vierde de uitslag in een club in Berlijn waar zich meteen voor de deur ook tegen de honderd tegenstanders verzamelden en evenzoveel politie.

De FDP verdubbelt in omvang op 10,5%. De liberalen hebben daarmee waarschijnlijk een grotere winst van de AfD voorkomen. De FDP keert daarmee na vier jaar afwezigheid terug in de Bondsdag. De Groenen deden het ook beter dan verwacht met 9,5%. Die Linke klom tot 9%.

Van de 42 partijen hebben er zes de kiesdrempel van 5% gehaald. Dat zijn twee partijen meer in de Bondsdag dan de afgelopen regeerperiode van Merkel. Toch zal ze terugkeren als kanselier voor de komende vier jaar voor een vierde termijn. Niemand durfde te spreken van makkelijke coalitieonderhandelingen. Een coalitie met de FDP en de Groenen zou met grofweg 350 zetels ongeveer evenveel vertegenwoordiging in de Bondsdag hebben als de ‘grote coalitie’ van CDU/CSU en SPD de afgelopen vier jaar.

Rol in de oppositie

Omdat de SPD met 134 zetels de oppositiepositie verkiest, zal de AfD met hun 88 zetels geen oppositieleider worden in de Bondsdag. Gauland van de AfD zei Merkel de komende jaren ‘op te jagen’. SPD-leider Martin Schulz sprak van een ‘bitter moment voor de sociaaldemocratie’. Maar hij toonde zich voor zijn aanhang in Berlijn strijdvaardig. Schulz zei uit te kijken naar de rol in de oppositie. Ondanks het historische verlies van de sociaaldemocraten lijkt de SPD geen afscheid te willen nemen van Schulz. ‘Ik heb de ruggendekking van de partij’, zei de uitdager van Merkel die de schuld van de opkomst van een partij op rechts zonder omwegen in haar schoenen schoof.

‘AfD met hun 88 zetels geen oppositieleider worden in de Bondsdag’ zegt nog niets, aangezien de SPD onder de huidige leiding de juiste toonhoogte niet zal kunnen vinden in contrast met het snoeiharde AfD. Die vangt alle media-aandacht op en gaat met de publiciteit op de loop.

Horst Seehofer, de leider van Merkels Beierse zusterpartij CSU, dat ook zwaar verloor, zei dat de christendemocraten de fout hebben gemaakt ‘de rechtervleugel open te laten’. Merkel en Seehofer beloofden de stemmen op rechts terug te winnen. De Bondskanselier zei de strijd aan te gaan met ‘goede politiek’.

Dat gold in de tijd van oud-leider Franz-Josef Strauss, maar niet in deze tijden. De CDU/CSU hebben de kater na ‘Wir schaffen es’ niet willen zien en dus genegeerd vanwege het welvaartscontrast in Duitsland. Er is een onderklasse ontstaan die levensgevaarlijk is. Dat mag in een beschaafd land ook niet ontstaan. Dat mag en moet Merkel zich gaan aantrekken, want anders wordt dat politieke midden bij de volgende verkiezingen geheel weggevaagd. Het oude politieke denken is na deze uitslag failliet verklaard.

https://fd.nl/economie-politiek/1219816/grote-nederlaag-duitse-regeringspartijen-zege-voor-afd?utm_source=nieuwsbrief&utm_campaign=fd-ochtendnieuwsbrief&utm_medium=email&utm_content=20170924&s_cid=671

 

Advertisements