Tags

Gerben van der Marel • Economie & Politiek/fd, 21-9-`7

Voor kiezers is de vluchtelingenpolitiek hét thema van de Duitse Bondsdagverkiezingen die komende zondag worden beslist. Ondanks haar controversiële maar aangescherpte ‘welkomstpolitiek’ zal Angela Merkel het ‘schaffen’ om als kanselier een vierde termijn zeker stellen. Maar het onderwerp blijft de politieke agenda domineren.

Angela Merkel bezocht tijdens haar verkiezingscampagne deze maand ook vluchtelingen in de Berlijnse wijk Spandau.

De komst van 1,5 miljoen asielzoekers sinds 2014 polariseert de Duitse samenleving. De economische integratie van de vluchtelingen verloopt verre van rimpelloos. Toen Merkel zomer 2015 kwam met haar mantra ‘Wir schaffen das’ onderstreepte ze het ‘absorptievermogen’ van de Duitse arbeidsmarkt. Maar nog geen 15% van de vluchtelingen heeft werk.

Hieruit valt een Duits, maar ook gezamenlijk Europees, beleid te destilleren voor wat betreft toelatingseisen : 1. Banen is in het eerste jaar geen kwestie van keuze, maar verplichting; 2. In de eerste jaren dient ook het accent op integratie te liggen: taalvaardigheid ontwikkelen en de nieuwe cultuur ‘eigen te maken’. Met name de Grondwet van het nieuwe woonland dient onderwerp van bestudering te worden en van formele toetsingsprocedures. Wordt na 1 jaar achterstand op een van beide voorwaarden geconstateerd, dan kan/zal sprake zijn van terugsturen.

Gastarbeiders

Twee jaar geleden klonk het bedrijfsleven ook nog optimistisch. Dieter Zetsche, topman van Daimler en voorzitter van de Europese autobrancheclub Acea, zei in 2015 over de vluchtelingen: ‘In het beste geval kunnen ze een basis vormen voor het volgende Duitse economische wonder, net zoals de miljoenen gastarbeiders in de jaren vijftig en zestig aanzienlijk bijdroegen aan de opkomst van de Bondsrepubliek.’

Inmiddels is klip en klaar dat Duitsland pas aan het prille begin staat van de economische integratie van de nieuwkomers. Ongeveer 200.000 vluchtelingen hebben legaal werk gevonden. Maar volgens Aydan Özoğuz, de hoogste ambtenaar voor migratie, vluchtelingen en integratie, zal twee derde van de nieuwkomers over vijf jaar nog werkloos zijn. ‘Velen van hen hebben tien jaar nodig.’

Dit laatste is dus ten principale onacceptabel omdat het wat een redelijke aanpak betreft veel logischer is als het alleen sprake is van tijdelijke verblijfsvergunningen. Alleen die migranten die zich op vaste of permanente basis weten te vestigen, kunnen een vaste verblijfsvergunning verkrijgen en later een paspoort van dat land.

Artsen en ingenieurs

In de eerste golf uit Syrië zaten relatief veel artsen en ingenieurs maar de toestroom daarna bestond vooral uit ongeschoolde mannen. Werkgevers zijn terughoudend. De asielprocedures duren lang. Vorig jaar bleek uit onderzoek van de Frankfurter Allgemeine Zeitung dat de dertig grootste bedrijven uit de DAX slechts 54 banen hadden voor immigranten (waarvan 50 bij Deutsche Post) terwijl ze samen wereldwijd 3,5 miljoen werknemers hebben.

Spoedcursus Duitse verkiezingen

Nog nooit had Duitsland zoveel asielaanvragen als in 2016: 750.000. Voor kinderen is integreren te overzien omdat ze een paar weken na aankomst op scholen welkom zijn. Dat is anders voor de volwassenen. Slechts drie van de tien vluchtelingen heeft een beroepsopleiding voltooid en dat maakt ze slecht voorbereid voor de arbeidsmarkt.

Bureaucratie

Kansrijke asielaanvragers zijn verplicht om een integratie- en taalcursus (600 uur) te volgen maar dat doen velen niet. Vluchtelingen die wel klaar zijn stuiten op de Duitse bureaucratie. Zo kost het omzetten van een Syrisch rijbewijs €500.

€21,7 mrd

Oeso becijferde de kosten van de vluchtelingenopvang op €21,7 mrd in 2016. Ook voor dit jaar wordt met zo’n bedrag rekening gehouden.

Voor de overheid rijzen de kosten van de opname van vluchtelingen de pan uit. Economische denktanks rekenen met een kostenpost van tussen de €20 mrd en €50 mrd per jaar. In 2015 ging het volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) om €16 mrd oftewel 0,5% van Duitslands bbp. In 2016 betrof het €21,7 mrd. Dit jaar is een zelfde bedrag begroot. Voor de vluchtelingen zijn alleen voor scholen en beroepsonderwijs al 25.000 nieuwe docenten nodig. Economen wijzen erop dat het leeuwendeel van de uitgaven bijvoorbeeld in de bouw terugvloeien in de economie en groei aanjagen.

Afgewezen asielzoekers

Merkels strengere politiek, de vluchtelingendeal met Turkije en verscherpte controles bij de Middellandse Zee hebben de instroom teruggebracht. Hoeveel nieuwe buitenlanders nu in Duitsland resideren is onbekend. Duitsland telt meer dan 200.000 afgewezen asielzoekers maar die worden vooralsnog getolereerd. Door gezinshereniging worden komende jaren honderdduizenden nieuwe buitenlanders verwacht.

Gezinshereniging die in vluchtelingenverdragen is opgenomen en mogelijk wordt gemaakt, dient voor wat betreft de actuele – uit de laatste jaren – stroom van economische vluchtelingen beperkt te worden tot het moment dat duidelijk wordt wat financieel voor de EU houdbaar is. Worden er immers geen eisen gesteld, dan kan alleen een blijvende groei van populistische anti-partijen worden verwacht met alle politieke complicaties van dien.

De vluchtelingenstroom heeft in Duitsland een scherpe discussie over identiteit en cultuur op gang gebracht. Met de komst van Alternative für Deutschland (AfD) zal dit debat ook in Bondsdag worden gevoerd. De rechts-populistische partij wordt een van de winnaars zondag. Een van hun verkiezingsslogans is: ‘Neue Deutsche? Machen wir selber.’

Ik bedoel maar. Maar de winst van deze Duitse verkiezingen is dat dit thema van de vluchtelingen klaarblijkelijk beter in de campagne zijn opgenomen dan tijdens onze verkiezingen in maart. Regeerde bij ons teveel angst?

https://fd.nl/economie-politiek/1219495/duitsers-betalen-hoge-prijs-voor-merkels-wir-schaffen-das?utm_source=nieuwsbrief&utm_campaign=fd-ochtendnieuwsbrief&utm_medium=email&utm_content=20170921&s_cid=671

Advertisements