Tags

Dijsselbloem: ‘Eurogroep is doelmatig en democratisch’ (Rik Winkel • Economie & Politiek/fd, 16-9-17)

Jeroen Dijsselbloem heeft vrijdag bij zijn laatste informele Eurogroep krachtig stelling genomen tegen de pogingen van de Europese Commissie om deze informele club van nationale ministers van financiën onder haar vleugels te krijgen. Gepassioneerd verdedigde de Nederlandse minister in de Estse hoofdstad Tallinn het huidige ‘intergouvernementele’ karakter van de Eurogroep.

Gelukkig had ik afgelopen week al een beschouwing geschreven over Junckers plannen die hij had vastgelegd in de Staat van de Unie, zijn troonrede en waarin ik hem verweet dat hij alle mogelijke thema’s kris kras samen heeft gevoegd en dus zonder enige consistentie en coherentie.[1] Nu durf ik hem ook een chaoot te noemen die niets heeft begrepen van de Trias Politica, die ik er toen bijhaalde. Om die reden kan ik nu vaststellen dat Dijsselbloem volstrekt gelijk heeft met zijn vaststelling dat de eurogroep goed heeft gefunctioneerd en ook in een leemte – ‘weeffout’ – heeft voorzien binnen het Verdrag van Maastricht waarin het EMU werd geformaliseerd. De huidige ‘intergouvernementele’ structuur van de eurogroep is dus de briljante aanvulling op die gebrekkige structuur van het Europese Huis. Het is namelijk het antwoord op de impopulaire federatieve formule die alleen wordt gedragen door de federale lidstaten binnen de EU, zoals Duitsland en België. Maar die gedachte van een federatie moet helemaal uit de vocabulaire verwijderd worden aangezien de EU dan wel een superstaat gaat worden, een onrealistische staatsstructuur omdat de EU zal een formele natiestaat zal worden waaraan niemand behoefte heeft. De EU is in de praktijk van alle dag een intergouvernementele organisatie en daarom past de huidige werkwijze van de eurogroep daarin, beter dan de (ondemocratische) Commissie en (het conclaaf van) de Europese Raad zoals in de vorige blog uiteengezet.

Volgens hem is de werkwijze de afgelopen jaren onder moeilijke omstandigheden niet alleen effectief gebleken, maar ook democratisch.

Hierbij valt wel een kanttekening te plaatsen aangezien in de vorige blog al werd aangegeven dat het erg tegenvalt met het democratische karakter van de Unie. Want er bestaat volgens mij een tweetrapsraket, dat alles wat de EU betreft eigenlijk via het eigen nationale parlement en dus onze Tweede Kamer moet worden aangekaart. En met name Rutte is een symbool geworden van een vage taal omdat hij de Raad voorstelt als een vergadercircuit, waarin zelfs alle ambtelijke voorbereiding kan worden overtroefd door de nieuwste hersenspinsels van de regeringsleiders. En dan voel je je gepasseerd als ambtenaar die intensief de agenda heeft voorbereid.

 

‘Het is complex, verre van perfect en moeilijk te begrijpen. Maar het werkt wel. Als iets niet stuk is, moet je het niet repareren’, zegt hij in een reactie op het voorstel van Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker om de eurocommissaris voor economische en financiële zaken ‘minister van Economie en Financiën’ te maken en tevens te bombarderen tot voorzitter van de Eurogroep.

Ook de Luxemburger – zijn voorganger als voorzitter van de Eurogroep – gebruikt daarbij overigens het argument dat dit efficiënter zou zijn.

Europese minister

Dijsselbloem: ‘Minister is maar een titel. Ik denk dat we het andersom moeten aanpakken. Eerst kijken wat er schort aan de muntunie en dan of er iets moet aan de instellingen moet worden gedaan om dat te ondervangen.’

Ook andere ministers op de behoudende flank van de Eurogroep, zoals de Oostenrijker Hans Jörg Schelling en de Fin Petteri Orpo gaven vrijdag aan dat ze niet zitten te wachten op institutionele veranderingen. De Duitse minister Wolfgang Schäuble hield zich meer op de vlakte. ‘De titel is niet zo belangrijk. Het gaat om de rechten en bevoegdheden die zo’n minister zou krijgen.’

Schäuble is zich ervan bewust dat bondskanselier Angela Merkel na de verkiezing van Emmanuel Macron in Frankrijk heeft aangegeven dat ze best wil nadenken over een Europese minister van financiën. Naar verwachting steken Macron en Merkel na de Duitse verkiezingen de koppen bij elkaar. Minister Bruno Le Maire zei vrijdag dat Macron eind september zijn visie op de eurozone en Europa zal ontvouwen.

Frankrijk is niet zo blij met de suggestie van Juncker om Zweden, Tsjechië, Polen, Hongarije, Bulgarije en Roemenië snel lid te maken van de muntunie. Volgens Le Maire, die geldt als mogelijke opvolger van Dijsselbloem, moet de eurozone eerst worden versterkt. Dijsselbloem vindt versnelde uitbreiding evenmin een goed idee, omdat dit tot nieuwe risico’s kan leiden. ‘Het is noch verstandig, noch realistisch om landen te pressen of te dwingen.’

Hier geef ik dus Macron gelijk omdat het waanzin is om de genoemde landen ‘snel’ lid te maken van de eurogroep of -zone, of hen daartoe te dwingen. In het Verdrag van Maastricht wordt die gemeenschappelijke munt als ideaal einddoel genoemd, maar duidelijk vanuit het verwachtingspatroon van de jaren negentig toen beide Verdragen (Maastricht en Amsterdam) werden getekend in de verwachting dat die nieuw munt een enorme impuls zou betekenen voor de economische groei van de Unie, maar toen was men zich nog onbewust van de financiële en economische crisis van het eerste decennium van deze eeuw, die toen nog in geen velden en wegen kon worden vermoed.

Dijsselbloem heeft gelijk met zijn uitspraak dat versnelde uitbreiding van de eurolanden ‘evenmin’ een goed – dus slecht – idee is omdat dit tot nieuw risico’s kan leiden. Dijsselbloem heeft dus een betere kijk op de gedachtewereld van de bevolking en burgers dan Juncker, die al te lange tijd in de politiek rondloopt en volledig vereenzelvigd is met het ‘Brusselse’. Zijn houdbaarheid én geloofwaardigheid is allang verstreken, ware het niet dat zijn benoeming natuurlijk al vastlag met zijn status als ‘éminence grise’ binnen de Europese politiek. Maar hij is inmiddels bijna dezelfde schertsfiguur geworden als zijn voorganger Barroso, hetgeen direct de vinger op de wonde legt, namelijk dat de nieuwe Commissievoorzitter vanuit de grootste fractie in het EP wordt bepaald en dat het dus een kwestie is van handjeklap. ‘Over democratie gesproken’, meneer Juncker. U bezet uw functie bij de gratie van de christendemocratische fractie in het EP en door uw beschermheilige Angela Merkel. Die idiote constructie moet zo snel mogelijk worden afgeschaft.

# Hij heeft ook vraagtekens bij het nieuwe fonds waarmee de Commissie niet-eurolanden over de streep wil trekken.

Verantwoording

Hoewel de Eurogroep functioneert als een subgroep van de ‘ecofin’, de raad van EU-ministers van financiën, is het niet echt een EU-instelling. De Commissie is actief betrokken, maar beschikt niet over het recht van initiatief. Het machtigste instrument van de Eurogroep is het noodfonds ESM, dat €500 mrd ter beschikking heeft om geld te lenen aan eurolanden in nood – meer dan drie keer de jaarlijkse EU-begroting. Het ESM zit in een apart verdrag, met de negentien eurolanden als enige aandeelhouders. Alle besluiten vergen unanimiteit.

# Dijsselbloem, die de groep in januari bijna vijf jaar zal hebben geleid, erkent dat het soms tot diep in de nacht duurt voordat er overeenstemming is. Maar hij bestrijdt de door eurocommissaris Pierre Moscovici geventileerde opvatting dat de besluitvorming over met name Griekenland vanuit democratisch oogpunt schandalig is te noemen. Er is wel degelijk parlementaire controle, alleen niet door het Europees Parlement, zoals Moscovici wil. De besluiten worden volgens Dijsselbloem uiterst nauwkeurig bekeken door nationale parlementen, aan wie de leden van de Eurogroep verantwoording schuldig zijn.

Uit deze slotpassage blijkt ook dat Moscovici een stereotype Zuid-Europeaan is die de besluitvorming over Griekenland ‘schandalig’ durft te noemen en daarmee een pure populist blijkt te zijn. Hoe komt hij daarbij, want juist vanwege de oude term Trojka, die wel degelijk met formele en vastomlijnde regels bestuurt en waarbij de hele wereld meekijkt naar de ontwikkelingen in schuldenkwesties – om nog maar te zwijgen over de Grieken die hun toelating tot de euro te ‘danken’ hadden aan valse informatie en voorwendselen over hun staat van overheidsfinanciën – zijn eigen eurogroep zo af te vallen? Met Moscovici was kortom de eurocrisis nog steeds niet opgelost en het toont ook aan hoe verziekt de Franse politiek is. Vandaar dat Macron terecht een einde wil maken aan dat zooitje ongeregeld in Frankrijk zelf.

Tot slot zij afsluitend opgemerkt dat Dijsselbloem bevestigt dat de eurogroep ‘uiterst nauwkeurig bekeken door nationale parlementen’ wordt gecontroleerd, al moet direct worden toegegeven dat die nauwkeurigheid vaak weinig voorstelt als je kijkt naar de debatten in de Tweede Kamer, die eigenlijk niets om het lijf hebben. Vooral de debatten over de Eurotoppen zijn inhoudsloos omdat het alleen om vergaderagenda’s gaat en dat de besluitvorming tijdens de top wordt bepaald door de inbreng van de sprekers die de voorbereiding, zoals al opgemerkt, geheel in de war kan schoppen. Dus die ‘nauwkeurige’ controle vanuit nationale parlementen zou later door onderzoek en navorsingen van historici wel eens van bedroevende kwaliteit kunnen blijken te zijn als alle notulen van de ecofin-debatten (en de Commissie) openbaar zijn.

Chaos blijft dus troef binnen de EU, zoals uit dit interview van Dijsselbloem wel blijkt. De Commissie is een grote speeltuin van politieke machtsspelletjes, en zo blijkt dat Brussel door dezelfde mechanismen wordt bepaald als ons eigen Den Haag. Het is niet anders, want dát is het politieke handwerk.

https://fd.nl/economie-politiek/1218542/eurogroep-is-doelmatig-en-democratisch

[1] https://aquariuspolitiek.wordpress.com/2017/09/13/junckers-wensen-eu-trajectplan-oostlong-westlong-tweesnelhedenachterwegegelaten/

Advertisements