Tags

Hogere staatsschuld is juist goed (Harm Schelhaas, opinie/Trouw, 29 augustus)

WELVAART | De overheid moet het geld nu juist laten stromen, betoogt Harm Schelhaas. De economie vraagt erom.

Mijn vraagstelling is vanuit het feit dat 1. dit betoog dringend noodzakelijk is na het economisch herstel binnen de EU (en eurozone), maar 2. ook tegelijkertijd een groot manco toont van economische beschouwingen in het algemeen, namelijk dat er geen woord over de EMU-normen wordt gerept. Mijn concrete vraag is dus hoe het komt dat dit soort tekortkomingen zo vaak in economische analyses voorkomt? Als het betoog van Schelhaas klopt, dan is de enige conclusie die getrokken dient te worden, dat die EMU-normen niet kloppen en dus aangepast dienen te worden.

In zekere zin lijkt deze tekst (dus) erg op een die in de jaren ’70 van de vorige eeuw vanzelfsprekend waren, de jaren van het kabinet-Den Uyl, waarin het Keynesiaanse beleid werd gepropageerd. Ik heb daar niets op tegen, maar we hebben op dit moment met EMU-normen te maken, waarvan ik persoonlijk vind dat ze veel te streng zijn en zeker die 3%-begrotingstekortnorm. Dat is klassieke monetaire en neoliberale norm die niet meer past in deze tijd (vanwege de postindustriële maatschappij, waarover ik vaker heb geschreven). Een mooie gelegenheid dus om eindelijk eens die evaluatie over het gevoerde crisisbeleid te gaan voeren en aan de hand van die uitkomsten te bepalen of de 3%-norm gerechtvaardigd is of niet. Zo niet, dan moet dat debat maar eens bij de Europese Commissie worden aangeslingerd. Mijn stelling is dat die 3% het economisch herstel veel trager tot stand heeft gebracht dan elders in de wereld na de beruchte crisis en recessie van de jaren 2007-2015, waarbij een medeveroorzaker van de euroschuldencrisis te benoemen is: de onevenwichtigheden – gebrek aan harmonisatie –  van de economie in de eurozone, die het herstel zeker niet geholpen heeft.

# ‘Rustig aan met de overheidsuitgaven’, luidt het hoofdredactionele commentaar (Trouw, 17 augustus). (…) Maar met de conclusie ben ik het niet eens.

Die conclusie vormt dus mijn startpunt van deze analyse, want de vraag is of een hogere staatsschuld juist goed is voor de economie, of juist het omgekeerde, namelijk te hoge schuldenquota’s oproept?

# Er moet dus juist fors geïnvesteerd worden en wij moeten een ruimhartig financieel beleid voeren.

Bedoelt de auteur hier een forse investeringsgolf binnen het kader van een ruimhartig financieel beleid, maar wel binnen de EMU-normen, of mogen die gepasseerd of genegeerd worden; en zo ja, dan vallen de boetes in Den Haag automatisch binnen? Waarom laat Schelhaas dit aspect volledig onbenoemd?

# Een belangrijke overweging is dat in de westelijke economie sprake is van structurele onderconsumptie. De productiecapaciteit is groter dan de vraag.

Waarom houden de EMU-normen geen rekening van deze macro-economische gegevenheden? Of is dat EMU-Verdrag een theoretische richtlijn geweest vanuit toen geldende veronderstellingen hoe de euro-economie (en in latere instantie de gehele EU) zou moeten werken?

(…)

# Opvallend is dat in  Haagse kringen nu alweer gepraat wordt over noodzakelijke bezuinigingen. [Ongetwijfeld vanwege de EMU-richtlijnen!] dat is eigenlijk te gek voor woorden. Wij hebben net de bezuinigingen van de vorige recessie achter de rug en de discussie over bezuinigingen voor een mogelijk komende recessie is alweer begonnen. Wat de achter ons liggende bezuinigingen betreft: de grote banken (Rabobank, ING) maar ook de meeste werkgevers, het Internationale Monetaire Fonds en verre weg de meeste economen, scharen zich achter de analyse dat het bezuinigingsbeleid in Nederland niet goed is geweest: onnodig voor de staatsschuld en schadelijke voor de economie. Zo moet het nooit weer. “Honderdduizend Nederlanders hadden hun baan kunnen behouden zonder dat de staatsschuld onhoudbaar was geworden”, lieten ING-economen vorig jaar al weten.

Hiermee ben ik het volmondig eens, maar ik zoek de oorzaak van het verkeerde – ‘overhaaste’ en daarmee asociale – beleid in een andere hoek dan in het streven de staatsschuld op te voeren – tijdelijk of permanent? – en het ‘ideaal’ van 60% – en 3%-norm voor de begrotingsdiscipline – los te laten (in plaats daarvan 70% en 4%). Er moet een nieuw debat worden gevoerd wat de ideale normen theoretisch én praktisch zouden moeten of kunnen zijn.

Ik zoek de oorzaak zoals aangegeven in die EMU-normen en als de economenwereld (inclusief IMF en ECB) het hiermee eens zou zijn, hebben we werkelijk een stap voorwaarts gemaakt in de gezondmaking van de EU als economisch samenwerkingsmechanisme.

[link artikel volgt als die beschikbaar is]

P.S. Zie ook:

http://edwesterhout.nl/index.php/waarom-te-veel-staatsschuld-niet-goed-is/

https://www.trouw.nl/home/hoge-staatsschuld-laten-we-de-echte-problemen-oplossen~a5fb2c23/

Advertisements