Tags

‘Neoliberaal Macron hult zich opeens in de mantel van Karl Marx’ (Arie Elshout, Ten eerste/de Volkskrant papieren editie, 2 augustus 2017)

De verschillen tussen de papieren editie en online van dit artikel wekken verwarring. De kop van de papieren krant lijkt de juiste kop te zijn aangezien Macron inderdaad een politieke duizendpoot kan (en misschien zal) blijken te zijn, grenzend aan de alchemist. Maar de digitale editie met als kop ‘neoliberaal’ gehuld in de ‘mantel van Marx’ lijkt natuurlijk nergens op: de nieuwe president Emmanuel Macron wordt allerwege erkend als links- of sociaalliberaal en dat heeft niets met neoliberaal te maken aangezien het neoliberalisme de harde rechtse want klassieke variant is van het politiek liberalisme. Wie dus verantwoordelijk is voor de koppen van de papieren krant is onbekend, maar twee verschillende koppen is niet logisch en ook Arie Elshout als ervaren journalist zal zich verbijten.

Franse bloed kruipt waar het niet gaan kan Bijna niemand had dat verwacht: een soort neoliberaal aan het roer in Frankrijk. Maar nu hij een tijdje in het zadel zit, blijkt Macron uit een heleboel andere ideologische vaatjes te kunnen tappen.

Een sociaal-liberaal als Macron heeft meer verwantschap met het linkse gedachtengoed en dus ook met het marxisme – hoe achterhaald die terminologie ook is – dan het economische neoliberalisme, en dat voor alle duidelijkheid.

. Ook bij Emmanuel Macron. De nieuwe Franse president presenteerde zich bij zijn aantreden als de heraut van een nieuwe tijd. Hij brak met de oude partijen, vormde een beweging, was niet links of rechts en zou zijn land moderniseren en liberaliseren.

Onzin dus om te spreken van ‘het Franse bloed kruipt waar het niet gaan kan’.

Maar het reëel existerende Macronisme bestaat deze zomer vooralsnog uit twee bestofte pronkstukken uit de antiekkast van het Franse staatsinterventionisme: hij nationaliseert een scheepswerf en probeert met staatssteun een noodlijdende fabriek te redden. Macrons nieuwe Frankrijk lijkt verdacht veel op het oude.

Zou het niet kunnen zijn dat Macron ook gebonden is aan het traditionele Franse étatisme en niet als met een toverstaf ineens radicaal het steven kan wenden?

De rest van Europa fronst de wenkbrauwen. Het meest verrast werd het eind vorige week door de ‘tijdelijke nationalisatie’ van de Franse scheepswerf STX in Saint Nazaire bij Nantes. Hiermee wil Macron voorkomen dat de werf wordt overgenomen door de Italiaanse scheepsbouwer Fincantieri. De president verdedigt de spectaculaire stap met een verwijzing naar het strategisch belang van STX.

Waarom wachten de commentatoren niet tot het ‘echte’ nieuws zich heeft ontwikkeld in plaats van te gaan speculeren wat er aan de hand is met voornemens?

Maar dat kan niet verhelen dat rond de nationalisatie de geur van het anachronisme hangt in een Europese Unie die de afgelopen decennia juist in het teken stond van privatisering en het afstoten van staatsbedrijven.

Macron zou best eens de ‘gulden middenweg’ aan het ontwikkelen zijn maar daarbij ook stuit op de ingebakken mechanismen van de Franse industriële infrastructuur. Enig geduld lijkt hier wel op de plaats te zijn. Een domme jongen is die Macron beslist niet. En geduld is een schone zaak.

Ook wordt met verbazing gekeken naar de moeite die Macron doet om GM&S Industry, een zieltogende fabriek voor auto-onderdelen, van de ondergang te redden. De Franse regering prest Renault en Peugeot, de autobedrijven waarin de staat een aanzienlijk belang heeft, miljoenenorders te blijven plaatsen bij GM&S.

Deze strategie lijkt gebaseerd op een poging om de ijzeren hand van de Franse vakbonden zoveel mogelijk te omzeilen aangezien zijn eigen plannen op grote weerstand stuiten bij die traditionele macht in Frankrijk, waarmee dat land is blijven steken in de 20e eeuw.

Deze actie staat haaks op uitspraken die Macron als presidentskandidaat deed. Hij zei toen geen ‘demagogie’ te willen bedrijven door gemakkelijke beloften te doen over het redden van verouderde fabrieken. Zijn woorden van toen worden gelogenstraft door zijn daden van nu.

Dit moet eerst worden afgewacht of het werkelijk zo zal gaan uitpakken.

Mogelijk probeert hij heel slim wat krediet te winnen voor hij over een paar weken zijn arbeidsmarkthervormingen presenteert. Die vormen al lang een van de heetste hangijzers in de Franse samenleving en als zodanig de grote lakmoesproef voor Macron als hervormer. ‘Het is duidelijk dat de nieuwe regering niet wil dat in de eerste weken van haar mandaat al meteen een onderneming ten onder gaat’, citeert een krant een bron uit het Franse bedrijfsleven.

Dit is al verstandiger taal.

Gewiekst is de jonge Franse president zeker. Hij lijkt de dialectiek in zijn bloed te hebben zitten, zo handig speelt hij met tegenstellingen. Hij presenteert zich als een modernist maar spiegelt zich met pompeuze optredens in Versailles als de hedendaagse versie van de 17de-eeuwse Zonnekoning. Hij voerde campagne als anti-populist maar strijdt als een Marine Le Pen voor een betere bescherming van de eigen burgers tegen wat hij noemt de oneerlijke concurrentie door goedkope Poolse arbeiders.

Macron is een kosmopoliet, maar als een nationalist maakt hij zich binnen de EU sterk voor instrumenten om ‘buitenlandse investeringen te screenen met het doel risico’s voor de nationale veiligheid te beperken’. Hij was voor Europa de anti-Trump maar hij streelde als geen ander Trumps ijdelheid en dorst naar erkenning door hem uit te nodigen voor de militaire parade van de 14de juli.

De ‘traditioneel’ economisch-culturele verschillen binnen de EU zijn enorm en dus moet er worden geroeid met de riemen die er zijn. De EU is geen eendrachtige unie, zoals dat inmiddels door de praktijk van alle crises overduidelijk is gebleken.

Macron laat zich niet zo gemakkelijk in een hokje plaatsen. Ideologisch gezien is hij op dit moment een van de interessantste en spannendste leiders in Europa. Hij paart de Franse Colbertistische traditie van staatsinmenging met het besef dat neoliberale markthervormingen nodig zijn, maar vergeet daarbij niet de populistische behoefte aan het beschermen van burgers tegen de nadelen van globalisering en internationale concurrentie. De tijd zal leren wat uit deze ideologische alchemie voortkomt.

Het blijft verbazingwekkend dat het begin van dit artikel zo’n andere sfeer uitademt dan deze slotalinea’s. Dat zal wel aan mij liggen. Vandaar mijn kanttekeningen.

https://www.volkskrant.nl/4509199?utm_source=VK&utm_medium=email&utm_campaign=20170802|ochtend&utm_content=Neoliberaal%20Macron%20hult%20zich%20opeens%20in%20de%20mantel%20van%20Karl%20Marx&utm_term=40727&utm_userid=c4e15096-5da2-4cc7-ac79-6f9a61c6f2a4

 

Advertisements