Tags

,

Poolse president breekt met lijn regeringspartij en vetoot omstreden wetten; ‘verdelen het Poolse volk’ (Jenne Jan Holtland, de Volkskrant,  24 juli 2017)

De Poolse president Andrzej Duda heeft voor een verrassing gezorgd door twee omstreden wetten te vetoën. Het gaat om de wetten op het Hooggerechtshof en de Poolse raad voor de rechtspraak – de KRS. Algemeen werd aangenomen dat Duda de wetten zou tekenen, omdat hij bekend staat als trouw aan de lijn van regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).

In een toespraak live op de Poolse tv zei Duda dat de wet op het Hooggerechtshof in zijn ogen teveel macht gaf aan de hoogste aanklager van het land, minister van Justitie Zbigniew Ziobro. Opmerkelijk genoeg verwees hij expliciet naar een gesprek dat hij had gevoerd met Zofia Romaszewska, een bekende dissidente ten tijde van het communisme. ‘Ik heb in een staat geleefd waar de procureur-generaal een ongelooflijk machtige positie had en vrijwel alles kon’, zo citeerde de president Romaszewska. ‘Naar zo’n staat wil ik niet terug.’

Met het besluit toont Duda voor het eerst op zo’n groot thema zijn onafhankelijkheid als president. De president verklaarde dat de wetten het Poolse volk te zeer verdelen, daarmee verwijzend naar de grote demonstraties in tientallen Poolse steden de afgelopen week. Helemaal van de baan zijn de grootscheepse hervormingen niet. Duda wil de komende twee maanden gebruiken om de wetten te herschrijven, en zegt daarbij zelf het voortouw te zullen nemen. ‘De wijzigingen moeten er zo uit zien dat ze dat ze de maatschappij en de staat niet splijten.’

Het presidentiële veto is een groot succes voor de honderdduizenden Polen die de voorbije week de straat op zijn gegaan. Een deel van hen toog zelfs naar het schiereiland Hel, waar Duda dit weekend op zomerretraite was. ‘Ik feliciteer alle Polen. Dit is echt een groot succes’, aldus parlementslid Katarzyna Lubnauer van oppositiepartij Nowoczesna (‘Modern’). ‘3x veto’, was de slogan waarmee de betogers zich direct tot Duda richtten. Die wens willigt de president nu voor het grootste gedeelte in.

Voor PiS-partijleider Jaroslaw Kaczynski is dit een klap van jewelste. Duda gold als zijn protegé. Duda was een tamelijk onbekende Europarlementariër voor die partij, en werd door PiS naar voren geschoven als kandidaat voor de presidentsverkiezingen. Toen hij president werd, nam hij afscheid van de partij, zoals de traditie dat voorschrijft. Nu vergelijkt Duda de wet op het Hooggerechtshof met de situatie ten tijde van het communisme – een buitengewoon pijnlijk moment voor de zittende regering. De derde omstreden wet die betrekking heeft op de districtsrechtbanken, zal Duda wel gewoon ondertekenen.

In theorie kan het Poolse parlement het veto van Duda overigens wegstemmen. ‘Maar de kans daarop is klein’, zegt Ben Stanley, politicoloog verbonden aan de Universiteit voor Sociologie en Geesteswetenschappen in Warschau. ‘Voor zo’n besluit heb je 60 procent van de stemmen nodig. PiS heeft die meerderheid niet, en andere partijen staan niet te springen.’

Europese Commissie

De Europese Commissie onder leiding van Frans Timmermans had aangedrongen op het schrappen van de wetten, omdat ze de rechtsstaat buiten werking stellen. Woensdag komt de commissie bijeen om de situatie in Polen te bespreken.

De drie wetten openden de deur voor benoemingen van rechters langs partijlijnen. Juristen zijn het erover eens dat dat in tegenspraak zou zijn met de Poolse grondwet, en bovendien niet zou stroken met de Europese normen. De wet op de districtsrechtbanken die wel ondertekend wordt, geeft minister van Justitie Ziobro de mogelijkheid om naar eigen believen rechtbankvoorzitters te ontslaan.

‘Brussel snapt niets van ons’

De Europese Commissie maakt zich zorgen over de verregaande hervormingen van de rechterlijke macht in Polen. Oud-Europarlementariër, partijlid van de rechts-nationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) en viceminister van Buitenlandse Zaken Konrad Szymanski gaat in de tegenaanval. (+)

Europa krijgt nieuwe kloof tussen Oost en West

Elke week is er iets: een dreigement, een strafmaatregel, een woordenwisseling. Het gaat over grote, principiele zaken: de onafhankelijkheid van rechters, de vrijheid van universiteiten, de opvang van vluchtelingen en zelfs het kappen van oerbossen. De ergernissen nemen alleen maar toe, niet af.

Deze minister legt de rechtspraak in Polen aan de leiband

Jaroslaw Kaczynski, partijleider van de regerende partij in Polen, is het brein achter de omstreden hervorming van de rechtspraak, maar zijn minister van Justitie is er het gezicht van. Zbigniew Ziobro is bezig zijn machtsbasis te vergroten, in de hoop de volgende premier te worden. (+)

https://www.volkskrant.nl/buitenland/poolse-president-duda-vetoot-omstreden-hervormingswetten-justitie~a4507871/

 

Advertisements