Tags

Op weg naar een kabinet van de resterende keuze (Commentaar, Opinie/nrc, 26 juni)

Ruim honderd dagen na de verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn de plaatsen aan de onderhandelingstafel van de kabinetsformatie opnieuw bepaald. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie gaan vanaf woensdag met elkaar onderhandelen over de vorming van een nieuw kabinet. Om een beeld uit een formatie van begin jaren tachtig te gebruiken: de motten vliegen niet langer rond de lamp. Er is eindeloos afgetast en afgestreept met als uiteindelijk resultaat dat het aan dit viertal is te komen tot een kabinet dat op voldoende steun kan rekenen van de volksvertegenwoordiging.

Daarmee is de formatie terug bij de conclusie van toenmalig informateur Edith Schippers van ruim een maand geleden die na haar gesprekken met alle hoofdrolspelers vaststelde dat een combinatie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie de enige serieuze meerderheidsvariant is. Dat liep toen stuk op naar, achteraf bleek, schijnbare onoverbrugbare meningsverschillen tussen D66 en de ChristenUnie. Pas toen nog eens duidelijk werd dat een coalitie van VVD, CDA, D66 gesteund door GroenLinks dan wel enig andere partij niet mogelijk was, kwam opnieuw de ChristenUnie in beeld.

Gezien alle afhakers is de liberaal-christelijke combine waarover nu onderhandeld gaat worden niet eens een coalitie van de tweede keuze, maar van de resterende keuze. Een vierpartijencoalitie die bovendien in Tweede Kamer over de kleinst mogelijke meerderheid van één zetel beschikt. Slechter kan de uitgangspositie voor een nieuw te vormen kabinet nauwelijks zijn, hoewel de parlementaire geschiedenis heeft aangetoond dat wankele kabinetten zeer wel tot regeren in staat waren. Maar evenzeer zijn er de vele voorbeelden van kabinetten die als gevolg van de verhoudingen in het parlement juist geen krachtdadig beleid konden voeren.

Dat dit commentaar spreekt van de ‘resterende keuze’ is zeker niet onterecht en door de chaos in politiek Den Haag een beschamende uitkomst van de verkiezingen van maart jongstleden. Men is nog steeds niet gewend aan een gefragmenteerd bestel en dat bewijst overduidelijk dat er geen enkele vorm van creativiteit in Den Haag te vinden is, vastgeklonken als ze daar zitten aan overleggen en schijnbewegingen maken, alsof het nog steeds om oude tijden uit het verre verleden gaat. Het gezag van Den Haag is nu tot onder het nulpunt gedaald en niemand die nog interesse heeft in welk kabinet er dan ook nu in aantocht is. De burger is mondiger dan dit politieke gebekvecht en verlangt naar ingrijpende hervormingen.

Dit onzekere gesternte zal, naar valt te vrezen, zijn weerslag hebben op de komende onderhandelingen. Om garanties voor de onzekere regeertoekomst te krijgen zullen de vier partijen elk voor zich nu al zo veel mogelijk willen vastleggen in hun coalitieafspraken. Wat daarmee dreigt is een volledig uitonderhandeld en dichtgetimmerd regeerakkoord, terwijl de vraagstukken waarvoor een nieuw kabinet staat juist een breed draagvlak vergen dat verder gaat dan het ‘toevallige’ kwartet.

Er dienen politieke keuzes gemaakt te worden waarbij de beleidsuitvoering aansluit. Maar in Nederland zijn de politieke doelen en het daarbij behorende instrumentarium volledig door elkaar heen gaan lopen. Zie de bij tijd en wijle bizarre discussies over het aanpakken van het migratievraagstuk. Over deze benadering van politiek sprak informateur Tjeenk Willink twee weken geleden tegenover de Tweede Kamer even waarschuwende als behartigenswaardige woorden.

VVD, CDA, D66 en ChristenUnie gaan komende woensdag met elkaar de onderhandelingen beginnen. De belangrijke thema’s zijn op één uitzondering na dezelfde als die in de vorige rondes speelden. Weer zal het gaan om klimaat en migratie, met als ironisch gegeven dat het hier grensoverstijgende onderwerpen betreft die bij uitstek om een internationale aanpak vragen.

Een van de moeilijkste punten is het recht op vrijwillig levenseinde, waarover D66 en ChristenUnie fundamenteel anders denken, met in hun kielzog de VVD respectievelijk het CDA. Juist omdat het hier gaat om een gevoelig ethische zaak die boven partijgrenzen uitstijgt is er veel voor te zeggen om het initiatief hier in eerste instantie bij het parlement te leggen zoals in het verleden ook is gebeurd bij abortus en euthanasie.

Ruim drie maanden na de verkiezingen waarbij de Nederlandse kiezer met een opkomst van niet minder dan 81,9 procent de grootste betrokkenheid in dertig jaar liet zien, wordt een nieuwe poging ondernomen om tot een kabinet te komen. De Fransen, die veel later ter stembus gingen hebben inmiddels een nieuwe president en een nieuw kabinet. Ook het Verenigd Koninkrijk zit met latere verkiezingen dicht bij een nieuwe regeerploeg. Ondertussen millimetert Den Haag verder. Het hoort er nu eenmaal bij ons coalitieland, luidt de veelgehoorde dooddoener aan het Binnenhof. Alleen is het jammer dat de rest van de wereld niet op Nederland wacht.

Dit is een terechte conclusie waarvoor het politieke bestel stekeblind is. Arm land met een dergelijk ziek bestel.

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/06/26/formatie-op-weg-naar-een-kabinet-van-de-resterende-keuze-11263812-a1564476

Advertisements