Tags

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg, DFT/25 juni

Het ziet er naar uit dat Nederland straks geregeerd wordt door het kabinet Rutte 3. Zoals in politiek Den Haag gebruikelijk is, zal het beleid gebaseerd worden op een regeerakkoord. Daarin worden op belangrijke beleidsterreinen de hoofdpunten vastgelegd van doelstellingen en maatregelen waarover de coalitiepartners het eens zijn geworden. Dit akkoord wordt voorzien van een doorrekening door het Centraal Planbureau (CPB).

Het computermodel van het CPB maakt daarbij zichtbaar wat de geraamde effecten zijn op onder meer de economische groei, de werkgelegenheid en de koopkracht. De geschiedenis leert dat deze voorspellingen al weer verouderd zijn op moment dat ze worden gepubliceerd. Ze maken ook duidelijk dat de invloed van de politiek op de ontwikkeling van onze economie en werkgelegenheid steeds minder wordt. Dat heeft vooral te maken met de toegenomen onzekerheid in de wereldeconomie en de effecten van megatrends die een sterke invloed hebben op onze open economie. Daarom zou Rutte 3 moeten volstaan met een hoofdlijnen akkoord dat inspeelt en rekening houdt met deze ontwikkelingen en niet al te veel beloften doet. Dat voorkomt teleurstellingen, ook bij kiezers.

In deze column hebben we een drietal megatrends op een rijtje gezet die veel invloed zullen hebben op onze maatschappij en economie. Het gaat om ontwikkelingen die zich niets aantrekken van landsgrenzen, ook niet van wat regeringen en burgers daarvan vinden en zullen hoe dan ook ons leven en werken beïnvloeden. Het gaat om klimaatverandering, digitalisering en inkomensongelijkheid.

Klimaatverandering

In december 2015 hebben 195 landen en de Europese Unie (EU) in Parijs gezamenlijk een klimaatakkoord gesloten waarin is afgesproken dat ze komende decennia een groot aantal maatregelen zullen nemen om deze eeuw de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5-2 graden Celsius. Daarvoor is het nodig dat de uitstoot van broeikasgassen in 2050 tot nul is gereduceerd. Er zijn ook becijferingen die aangeven dat we al vóór 2040 zo ver moeten zijn. Dit is een gigantische opgave die de komende decennia wereldwijd vele duizenden miljarden aan investeringen vergen, zoals in hernieuwbare energie, isolatieprogramma’s en energie-arme productieprocessen. Met het huidige beleid zal Nederland, nu al een achterblijver, de doelstellingen van Parijs niet halen. Het regeerakkoord van Rutte 3 zal dan ook een concreet actieplan moeten omvatten waarmee de energietransitie van fossiel naar duurzaam in ons land aanzienlijk wordt versneld.

Economie 4.0.

De komende jaren zal de wereldeconomie razendsnel en ingrijpend veranderen. De onstuitbare opmars van de combinatie van digitalisering en nieuwe technologische ontwikkelingen en wereldwijde klimaatmaatregelen zullen overal, ook in ons land, een geweldige maatschappelijke en economische impact hebben. Deze ontwikkelingen beïnvloeden elkaar en het resultaat van deze revolutionaire mix wordt aangeduid als economie 4.0. Deze nieuwe economie maakt een einde aan de ‘oude’ economie 3.0 die van oudsher vooral een fysieke basis heeft. De wereld van 4.0 wordt gedomineerd door online en innovatieve technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, het ‘internet of things’, 3D-printen, robotica, blockchain enz. In de laatste jaren zijn er wereldwijd talloze traditionele bedrijven ten onder gegaan omdat ze zich niet snel genoeg hebben aangepast aan de 4.0-wereld. Voorbeelden zagen we in de muziekindustrie, de reissector, de boeken- en krantenwereld, maar ook in de detailhandel. Maar daarbij blijft het niet bij.

Banen verdwijnen

Zo zullen het komende decennium in de meeste landen 10%-40% van de huidige banen, vooral in het middensegment, door automatisering geheel of gedeeltelijk verdwijnen. Maar er zijn studies die een toekomst schetsen waarbij de effecten harder toeslaan. Voor Nederland wordt verwacht dat de komende jaren circa 10% van alle banen door automatisering verdwijnt en dat voor 25% er grote veranderingen optreden in de taken.

Deze automatisering zien we ook bij onderdelen van werkzaamheden die in hogere functies worden verricht, zoals in de financiële sector, maar ook op medische gebied, waar steeds meer met ‘zelfdenkende’ computers en robots wordt gewerkt. Voor het tijdsbeslag van de werkzaamheden van de doorsnee juristen, accountants, fiscalisten, economen en bedrijfskundigen wordt aangenomen dat meer dan 40% wordt ‘overgenomen’ door slimme software programma’s. Tegenover de banen die verdwijnen, staan nieuwe banen die door digitalisering en technologische vernieuwingen worden gecreëerd in groeiende bedrijfssectoren, zoals de smart industry. Maar het is onzeker of deze compensatie wel voldoende is. Bij deskundigen op het terrein van de arbeidsmarkt bestaat de vrees dat op de korte termijn per saldo het aantal banen daalt en de werkgelegenheid dus afneemt; de snelheid waarmee banen verloren gaan, ligt hoger dan de snelheid van compensatie.

Geen weg terug

Politiek Den Haag heeft nog geen adequaat antwoord op deze onstuitbare ontwikkeling en houdt zich vooral bezig met discussies over vast en flex en de positie van zzp’ers. Dat is een achterhoedegevecht. Bij het beleid moet de toekomst centraal staan. Daarbij gaat het om werk op een arbeidsmarkt die onvergelijkbaar is met de huidige en waarbij vast en flex anders worden ingevuld en waarbij kunstmatige intelligentie en innovatieve technologieën een hoofdrol gaan vervullen. Daarom moet Rutte 3 Nederland verrassen met een regeerakkoord 4.0.

Bij de discussies over de negatieve effecten van de opmars van digitaal en robotisering wordt vaak vergeten dat er geen weg terug is. Landen die niet automatiseren of dit proces afremmen, worden weggeconcurreerd door landen die daarbij voorop lopen. In de praktijk zien we bovendien dat dankzij automatisering productieprocessen die in het verleden naar lage loonlanden zijn verplaatst weer terugkeren naar het ‘moederland’ en daar leiden tot extra werkgelegenheid.

Inkomensongelijkheid

Nederland behoort wereldwijd tot de kopgroep van landen met de kleinste inkomensongelijkheid; bij vermogensongelijkheid zitten we in de middenmoot. Maar door globalisering en de gevolgen van de wereld van 4.0, krijgen we ook hier te maken met een groeiende ongelijkheid. Mensen met de juiste opleiding en werknemers in de 4.0-groeisectoren zijn de winnaars. Daartegenover staat een toenemend aantal mensen dat tot de achterblijvers gaat behoren. Dat zijn werknemers in zwakke sectoren met lagere salarissen en werknemers die hun baan verliezen. In het regeerakkoord van Rutte 3 mag deze ontwikkeling niet worden genegeerd.

Dit zijn terechte opmerkingen en daarvoor dient een uitgebalanceerd regeringsplan te worden ontwikkeld.

http://www.telegraaf.nl/zondag/Telegraaf_Zondag_2017_25_juni/28467921/__Column__Rutte_3_moet_inzetten_op_technologie_en_klimaat__.html?utm_source=telegraaf-nieuwsbrief&utm_medium=email&utm_campaign=20170625091502_zondag&utm_content=telegraaf_zondag&utm_term=&EMAIL_SK=SK952730&e=jw%2Ejongejans%40hetnet%2Enl

Advertisements