Tags

,

Een jaar na de Brexit-nacht: de Britse consument wordt armer (Melle Garschagen & Mark Beunderman, nrc, 23 juni 2017 om 16:36)

Jaar na referendum

Een jaar geleden kozen de Britten voor EU-uittreding. Een recessie kwam er niet, maar de inflatie loopt flink op en de groei vertraagt.

Een jaar geleden, op 23 juni 2016, viel het historische besluit. De Britten willen weg uit de Europese Unie, weg uit ’s werelds meest vergaand geïntegreerde economische zone. Dit was het schrikbeeld voor de ‘Remainers’: ze voorzagen paniek op de financiële markten, een snelle recessie en oplopende werkloosheid. Het was de droom voor ‘Brexiteers’: eindelijk kon het Verenigd Koninkrijk, bevrijd van de eindeloze procedures en regeltjes, als trotse natie eigen handelsakkoorden over de hele wereld gaan sluiten.

De Brexit is nog lang geen feit. De onderhandelingen erover zijn pas begonnen, uittreding staat gepland voor maart 2019. Toch laat het referendum al zijn sporen na. Wat is de economische balans, een jaar na die schokkende referendumnacht?

Die is gematigd negatief. Nee, „the sky has not fallen”, zoals premier Theresa May graag zegt. Maar rooskleurig is het economische beeld evenmin.

Veel is terug te voeren op een effect dat zich al direct voordeed in het staartje van de referendumnacht: beleggers dumpten massaal het Britse pond. De duikvlucht die het pond toen maakte, heeft het sindsdien niet meer goedgemaakt. De koers van het pond is nog altijd 15 procent lager ten opzichte van de Amerikaanse dollar dan voor het referendum, en 13 procent lager ten opzichte van de euro.

Dat is niet alleen van belang voor valutahandelaren, maar ook voor de gemiddelde Brit. Het goedkope pond jaagt de inflatie op, via de handel. Dat gaat als volgt. Het Verenigd Koninkrijk importeert, anders dan bijvoorbeeld Nederland, meer dan het exporteert. Hoe zwakker het pond, hoe duurder de invoer van onder meer voedsel. De inflatie is sinds het referendum omhooggeschoten van 0,5 naar 2,9 procent, het hoogste niveau in vier jaar.

Koopkracht onder druk

Inflatie hoeft niet meteen een probleem te zijn, als het gepaard gaat met stijgende lonen. Dan houden consumenten netto evenveel ruimte in de portemonnee. Alleen, de Britse lonen stijgen maar heel matig mee. De loonstijging bedroeg in april 2,1 procent ten opzichte van een jaar geleden, volgens het Britse statistiekbureau ONS. Gecorrigeerd voor de hoge inflatie kwam dat neer op een reële loondaling van 0,4 procent.

Britse consumenten zijn dus per saldo een klein beetje armer geworden, na het referendum. Dat begin je nu ook te zien in de consumptiecijfers. De consumptiegroei in het eerste kwartaal van dit jaar (0,3 procent) was de laagste in jaren. Volgens creditcardbedrijf Visa daalde de consumptie zelfs in de maand mei.

Voor de sterk van consumptie afhankelijke Britse economie is dat slecht nieuws. Het Britse bruto binnenlands product (bbp) groeide in het eerste kwartaal met een magere 0,2 procent. Dat is het laagste groeicijfer in de EU, driemaal minder dan de groei in de eurozone (0,6 procent).

Onder economen valt het woord ‘stagflatie’: een pijnlijke situatie van economische stagnatie mét inflatie. Om zo’n groot woord te gebruiken is het misschien wat te vroeg. Voorlopig is het niet allemaal ellende. Met de Britse export gaat het, mede dankzij het goedkope pond, goed. De werkloosheid daalde sinds het referendum van 5 naar 4,6 procent, een historisch laag niveau. En de investeringen van Britse bedrijven blijven op peil.

Buitenlandse investeringen in het Verenigd Koninkrijk nemen wel af. In het eerste kwartaal van 2016 waren er nog 363 aangekondigde nieuwe buitenlandse investeringen in het Verenigd Koninkrijk, in het eerste kwartaal van 2017 was dat gedaald tot 259, volgens gegevens van ING. De onzekerheid over de Brexit maakt ondernemers huiverig, zegt de bank.

Philip Hammond kan erover meepraten. De minister van Financien merkt dat bedrijven investeringen uitstellen. Ze weten niet of het wijs is nu risico’s te nemen in het Verenigd Koninkrijk als ze niet zeker weten of ze na de Brexit nog gunstig met de EU kunnen handelen. „Totdat bedrijven zekerheid hebben, zullen investeringen worden uitgesteld”, zei Hammond vorig weekend op tv.

“Bezuigingsdrift en ongelijkheid zijn keuzes, geen noodzakelijkheden”

Labour-leider Corbyn

In het afgelopen jaar heeft de regering van May verzuimd een helder beeld te schetsen hoe de Brexit zal verlopen. Gebeurt de uittreding in maart 2019 in één klap? Of komt er een overgangsregime, zodat Britse luchtvaartmaatschappijen hun vliegtuigen in de lucht kunnen houden, banken niet plots verstoken zijn van hun Europese klanten en landbouwgoederen nog steeds naar de EU vervoerd kunnen worden? Dat zijn voor bedrijven vragen van levensbelang, waar nog geen antwoord op is. Hammond hoort hun klachten en maakt zich hard voor een zorgvuldige overgang, maar hun zorgen wegnemen kan hij nog steeds niet.

Labour-leider Jeremy Corbyn valt May hard aan. Gewone Britten vangen de klappen op, oordeelde hij in het debat na de Britse troonrede deze week. Huishoudens hebben minder te besteden, maar de Conservatieven komen met hun bezuinigingsbeleid niet voor hen op. „Bezuigingsdrift en ongelijkheid zijn keuzes, geen noodzakelijkheden”, zei Corbyn. De Brexit zelf ter discussie stellen doet overigens ook de Labour-leider niet.

Centrale bank weet het ook niet

De Britse centrale bank, de Bank of England, ziet het allemaal met lede ogen aan. Het rentecomité van de bank waarschuwen in de notulen van zijn vergadering in juni dat het niet in staat is de nadelige economische gevolgen van EU-uittreding op te vangen: „Pogingen om het effect van het zwakkere pond op inflatie tegen te gaan, kan alleen met de prijs van hogere werkloosheid en waarschijnlijk een nog lagere ontwikkeling van de lonen”.

De Bank of England verwacht dat de inflatie dit najaar boven de 3 procent kan komen. Een renteverhoging zou soelaas kunnen bieden. Maar tegelijkertijd constateert de bank dat economische groei „aanmerkelijk is teruggelopen in het eerste kwartaal”. Voor de economische groei kan een renteverhoging juist funest uitpakken.

De boodschap van de centrale bank: Theresa May, de verantwoordelijk voor wat komen gaat ligt geheel bij u.

Lees het verslag van de Kamer er op na op deze site.

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/06/23/brit-voelt-brexit-in-portemonnee-11239928-a1564296?utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=5om5&utm_content=&utm_term=20170623

Advertisements