Tags

,

Het makkelijke morele gelijk van Jesse Klaver (Luuk van Middelaar, Opinie/nrc, 16 juni)

Doodzonde voor het klimaat, de breuk van Jesse Klaver op migratie, vindt zelfs een deel van zijn eigen kiezers. Ironie: zonder de versmade Turkije-deal zou GroenLinks niet eens aan tafel hebben gezeten. Grote kans dat de PVV dan de verkiezingen had gewonnen; de sfeer in Den Haag zou grimmiger zijn, niet zo tergend snuffelig als nu. Voor de bouwers uit Berlijn, Den Haag en Brussel – Merkel, Rutte, Samsom – diende de dam tegen de vluchtelingenstroom vanuit Turkije ook als dam tegen het nationaal-populisme. Als vorig voorjaar de dramatische situatie niet onder controle was gekomen, als wekelijks nog tientallen mensen verdronken in de Egeïsche Zee en honderdduizenden van Griekenland over de Balkan naar West-Europa doorliepen, zouden chaos en controleverlies compleet zijn, spanningen toegenomen, ‘Schengen’ bezweken – en was Front-National-voorvrouw Marine Le Pen wie weet hoever gekomen richting Élysée. In de noodsituatie trok men een streep.

De Turkijedeal was geen „detail”, maar een vernuftig compromis en een doorbraak. Een compromis tussen het herwinnen van controle op onze buitengrenzen en het recht doen aan Europa’s humanitaire roeping, uitgedrukt in het één-op-één-beginsel (voor elke teruggestuurde vluchteling de opname van één Syriër uit de Turkse kampen). Compromis in Den Haag, tussen Ruttes VVD en Samsoms PvdA, en een vergelijk voor Europa als geheel, tussen de lijn-Orbán en de lijn-Merkel. Met een inhoudelijke logica: volgens bedenker Gerald Knaus kun je massale illegale mensensmokkel enkel stoppen met een smal pad voor legale migratie.

Maar de deal was ook een realpolitieke doorbraak. De EU deed iets nieuws: vuile handen maken. Toen Italië nog schimmige deals sloot met de Libische dictator Gaddafi keken Brusselse instellingen en andere lidstaten liever kuis weg: „Als jullie het oplossen, hoeven wij het niet te weten.” Idem voor de zaakjes die Spanje doet met Marokko. Maar met Turkije kon dit wegkijken niet; grensland Griekenland was voor Ankara geen partij en de hele Unie moest de verantwoordelijkheid dragen. In levensnood ging men tot aan de juridische rand, zelfs erover. Dezelfde kritiek uit mensenrechtenkring die toen prompt klonk, klinkt nu weer, ter verdediging van Klaver. Het weerwoord is niet: geen zorgen, alles deugt juridisch. Dat is ongeloofwaardig en gaf Klaver zijn haakje om eruit te stappen („Het gaat ons niet alleen om de juridische werkelijkheid, maar ook om de weerbarstige praktijk.”) We leren bij en doen ons best, zoals bij Tjeenk Willink tussen de regels stond, is beter maar blijft een schuldigverklaring. Nog sterker is: soms zijn hogere politieke waarden in het geding. Europa, dus Nederland, staat voor tragische dilemma’s. Willen wij met buren als Poetin, Assad en Al-Sisi, met oorlogen en armoede om ons heen, onze vrijheid, rechtsstaat en waarden bewaren, dan moeten we natuurlijk dag-in-dag-uit het goede doen, maar soms ook een grens trekken, nee zeggen, macht met macht beantwoorden. Ergens moeten we verlies nemen op ons zuivere zelfbeeld. De werkelijkheid, beste Jesse, is inderdaad weerbarstig.

Met GroenLinks van tafel, en de religieuze twist tussen D66 en CU, nadert de dans onontkoombaar de PvdA. Niet vreemd dat Lodewijk Asscher in de Kamer hard uitviel tegen Klaver. De PvdA staat aan de wieg van de Turkijedeal: leider Diederik Samsom bracht hem naar Den Haag, als vicepremier tekende Asscher mee, in Brussel sleurt Frans Timmermans aan de uitvoering. Storend dus dat de linkse rivaal op migratie het makkelijke morele gelijk claimt. Maar met GroenLinks in de oppositie kunnen de sociaal-democraten terugslaan. Het thema „groen” ligt voor het grijpen. Dus nu geduldig die 9 zetels uitspelen richting Rutte-III, met Diederik Samsom – van Greenpeace-activist tot realpoliticus – als klimaatminister en gezicht van het milieu.

Deze column is ook het bewijs voor het ongelijk van alle Klaver-aanhangers die hem zijn blijven steunen. Protesterende GL-stemmers hebben gelijk: hun stem is verloren gegaan. De PvdA kan dit onrecht in de komende kabinetsperiode rechtzetten. GroenLinks is uitgeschakeld en zal de komende oppositieperiode niet overleven.

[Luuk van Middelaar is politiek filosoof en hoogleraar Europees recht en EU-studies (Leiden, Louvain-la-Neuve).]

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/06/16/het-makkelijke-morele-gelijk-van-jesse-klaver-11097360-a1563279?utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=5om5&utm_content=&utm_term=20170616

Advertisements