Tags

Formatiemagie Tjeenk Willink mocht niet baten: overleg met Klaver strandt opnieuw op vluchtelingenbeleid

Op de 89ste dag na de verkiezingen is de tweede poging om tot een regeringscoalitie te komen van VVD, CDA, D66 en GroenLinks mislukt. Na uren praten in het Catshuis bleek dat de vier partijen het weer niet eens konden worden over het vluchtelingenbeleid.

Wat Klaver, noch zijn partij begrepen is dat je in en tijdens de onderhandelingen geen compromis afwijst, maar altijd een tegenzet of alternatief bij de hand hebt om de ander, opposant onder de onderhandelaars, ook kunt dwingen tot nieuwe compromissen. ‘Nee’ zeggen is dus een schending van het onderhandelingsproces ofwel een ‘no-go-area, en dus wordt er altijd noodzakelijk ‘ja’ gezegd – en ook bij plotselinge nieuwe argumenten -, mits je kunt dwingen dat de ander óók meebuigt.

Dat deed GroenLinks niet en daarmee vonden zij dat zij niet onder alle omstandigheden ja moesten zeggen. Een onzinnige redenering dat alleen maar getuigt van een amateuristische houding en dat mag een nieuwkomer aan de onderhandelingstafel niet worden kwalijk worden genomen, ware het niet dat vrijblijvendheid van deze onderhandelingen uit den boze is. GroenLinks is, zo luidt de conclusie, simpelweg niet rijp om te gaan regeren.

Door: Frank Hendrickx  13 juni 2017, 02:00

# ‘De conclusie vandaag is negatief’, zei Herman Tjeenk Willink gisteravond droogjes na alle vergeefse gesprekken. ‘Ik betreur het buitengewoon.’

GroenLinks wilde mijn eindvoorstel niet accepteren. Daar kan je ook als informateur die bijna heilig is verklaard weinig aan doen — Tjeenk Willink

De informateur is niet de enige die het betreurt. Een kabinet van VVD, CDA, D66 en GroenLinks gaat er definitief niet komen. Negentig dagen na de verkiezingen, twee weken na het aantreden van Tjeenk Willink, zit de formatie nog steeds muurvast. Opnieuw was het vluchtelingenbeleid het breekpunt: GroenLinks wil geen nieuwe ‘Turkijedeals’ sluiten om te voorkomen dat Afrikaanse vluchtelingen hier in de asielprocedure komen.

Zelfs als er zoiets als dit speelt, moet je de creativiteit hebben om het probleem over een geheel andere boeg te gooien en daarin is Klaver niet geslaagd. Daar is hij te jong en onervaren voor.

Bij GroenLinks wordt die lezing ontkend: VVD en CDA zouden juist onwrikbaar zijn geweest in hun eis dat alle Afrikaanse vluchtelingen moeten worden teruggestuurd. De informateur noemde het ‘een relatief klein punt‘ en liet in omfloerste bewoordingen merken dat hij weinig begrip had voor de halsstarrigheid van GroenLinks. ‘GroenLinks wilde mijn eindvoorstel niet accepteren. Daar kan je ook als informateur die bijna heilig is verklaard weinig aan doen.’

Ook al zou het ogenschijnlijk ‘onwrikbaar’ zijn geweest, dan nog geef je er een andere draai aan en voorkom je zelf een ‘njet’. Daarom ook had Tjeenk Willink ook alle recht om uit te spreken ‘weinig begrip’ had voor de halsstarrigheid van GroenLinks. Inderdaad schond Klaver in zijn ‘onschuld’ want onervarenheid alle informele informatiewetten om er een andere draai aan te geven. Wedden dat Kathalijne Buitenweg had dit dilemma anders aangepakt!

Er was op het Binnenhof veel hoop gevestigd op de formatiemagie van Tjeenk Willink. Onder leiding van de man die al notulist was bij de kabinetsonderhandelingen in 1973 en daarna uitgroeide tot grijze eminentie in de Haagse politiek zou ook nu de formatie weer worden losgewrikt.

De hoop is vooralsnog ijdel gebleken. Als Tjeenk Willink er al geen beweging meer in krijgt, wie dan wel? Het doet denken aan een uitspraak van de wijlen RVD-man Gijs van der Wiel bij de legendarisch moeizame formatie van 1977. Toen er destijds twee formatieveteranen werden benoemd, zei Van der Wiel weinig eerbiedwaardig: ‘Als deze twee er niet uitkomen, moeten de graven open.’

Zo moedeloos hoeven we nog niet te worden, want vooral de huidige én toekomstige onderhandelaars zitten in een onbekende nieuwe situatie, waarbij de meeste fractieleiders nog moeite hebben dat de campagne voorbij is maar toch op dezelfde toonhoogte doorgaan, zelfs tijdens deze onderhandelingen. Het bewijst alleen maar het failliet van dit bestaande politieke bestel waarin alle deelnemers volkomen vastgeroest zitten in hun oude dogma’s en schuttersputjes. Geen enkel oog hebben voor het landsbelang en dat geldt zeker ook voor de klassieke hoofdrolspelers als Rutte en Buma.

Ook nu is die wanhoop voelbaar. Premier Mark Rutte heeft er volgens de VVD alles aan gedaan om Jesse Klaver binnenboord te halen. Vorige week dinsdag sprak hij uitvoerig met Klaver bij Tjeenk Willink thuis. Woensdag gingen de gesprekken verder. De GroenLinks-leider bleef lang bij zijn standpunt dat meer Turkijedeals – dit keer om Afrikaanse vluchtelingen te weerhouden van een oversteek naar Europa – in strijd zijn met de vluchtelingenverdragen. Mede op aandringen van Tjeenk Willink zou Klaver donderdag in het Catshuis toch een opening hebben geboden nadat er nieuw juridisch advies was ingewonnen via de informateur.

Ook Rutte mag dan wel vaststellen dat hij er als onderhandelaar ‘alles aan gedaan’ heeft om GL binnenboord te houden, maar dat zijn waardeloze, want zinloze uitspraken als er geen bewijsmateriaal in de vorm van opnamebanden beschikbaar zijn die het bewijs ook kunnen leveren. Daarom moeten in de toekomst gebruik worden gemaakt van geluidrecorders.

De scheiding is dit keer niet zo vredig als bij de eerste mislukte poging

Er was toen even hoop bij VVD en CDA, maar een dag later ging het in de Tweede Kamer alweer mis. GroenLinks wilde dat Nederland zich zou verplichten jaarlijks vluchtelingen te hervestigen. Ook waren er toch weer twijfels over de juridische houdbaarheid. Op vrijdagavond werd Tjeenk Willink ingelicht. Daarna werd besloten om er toch nog een weekend over na te denken. Het hielp niet. Maandag moest Tjeenk Willink erkennen dat het niet gelukt was.

Aks GL zou star bleef vasthouden aan dit punt, hadden ze al hun andere prioriteiten moeten loslaten om daarmee de andere onderhandelaars te dwingen om hun compromissen bij te stellen.

De scheiding is dit keer niet zo vredig als bij de eerste mislukte poging. Er is bij de andere partijen wrok over de houding van Klaver. Die zou hebben gezwabberd. Het geeft ook aan dat illusies over een samenwerking met GroenLinks zijn vervlogen. Alle bruggen kunnen nu worden verbrand. VVD en CDA zullen weer net zo gaan schamperen over GroenLinks als voorheen.

Klaver heeft het zo stom aangepakt dat hij nu niet meer kan voorkomen dat hem inderdaad en terecht zwabberbeleid – slaafse navolging van wensen vanuit de fractie – kan worden verweten. In een volgende informatieronde kan beter eerst een protocol worden afgesproken hoe om te gaan met deze dilemma’s. Hij blijkt helemaal geen JFK te zijn naar zijn grote voorbeeld John Kennedy.

Tjeenk Willink gaat gewoon door als informateur. Zijn opdracht is nog niet af. Hij gaat nu eerst eens kijken ‘hoe de situatie nu in elkaar zit‘. ‘Het heeft geen zin om dat overhaast te doen.’

Dat Tjeenk Willink de schuld voorzichtig bij GroenLinks legde, vergroot weer de druk op Alexander Pechtold, de grote voorvechter van een coalitie met Jesse Klaver. Nu staat hij met lege handen. VVD en CDA zullen weer hun blik verleggen naar de ChristenUnie. Pechtold torpedeerde eerder de poging om te onderhandelen met die partij.

Dat Pechtold nu weer ‘met lege handen zou staan’ is een voorbeeld van oud denken en daar moeten de onderhandelaars ook eens vanaf stappen.

De D66-leider vindt een coalitie met de ChristenUnie ‘onwenselijk’, maar er zijn geen wenselijke opties meer voor hem. Tjeenk Willink benadrukte gisteren dat er ‘een meerderheidskabinet moet komen, al betekent dat nog niet dat het ook gebeurt’.

Pechtold mag immers niet vergeten dat hijzelf een blunder heeft begaan ten opzichte van CU en dat het van eenzelfde mate van amateurisme getuigt als Klaver heeft getoond. Vanaf nu vragen we alle nieuwe deelnemers aan de onderhandelingstafel vooral als volwassen onderhandelaars het proces voort te zetten! Als ze daartoe niet in staat zijn hoeven ze zich niet meer te verbazen dat het politieke bestel geen recht van spreken meer heeft. Het gezag is dan tot beneden nulpunt gedaald. Dat moet maar eens hardop worden uitgesproken.

http://www.volkskrant.nl/4500551?utm_source=VK&utm_medium=email&utm_campaign=20170613|ochtend&utm_content=Ook%20tweede%20poging%20kabinetsformatie%20met%20Klaver%20strandt%20op%20vluchtelingenbeleid&utm_term=38443&utm_userid=c4e15096-5da2-4cc7-ac79-6f9a61c6f2a4

Advertisements