Tags

Lex Oomkes, Trouw, 6 juni 2017

Analyse Informateur Herman Tjeenk Willink wil dat politici verder kijken dan één regeerperiode.

Nu er een impasse dreigde in de formatie riep de Tweede Kamer een oude rot in het vak te hulp. Herman Tjeenk Willink begeleidde al vijf keer eerder onderhandelende partijen. De conclusie dat er een methode-Tjeenk Willink zou bestaan, ligt dan ook voor de hand. Zo’n methode bestaat echter niet, al zijn er in die formaties wel een aantal constanten aan te wijzen.

Een garantie voor succes is zijn benoeming zeker niet. De eerste keer dat hij als informateur een formatie begeleidde (1994), ging het onmiddellijk fout, zodat hij nog een keer aan de bak kon. Zo ging het ook in 2010 en kwam het door hem geadviseerde meerderheidskabinet er niet. Pas na de tweede poging van Tjeenk Willink kwam er die keer een minderheidsregering met gedoogsteun van de PVV.

Tussendoor had hij wel in één keer succes. In 1999, na de ‘nacht van Wiegel’ en de nederlaag van toenmalig D66-minister Thom de Graaf kon Tjeenk Willink vlot de breuk lijmen.

De aanstelling van de oude rot (al bij de formatie van 1972-1973 zat hij op de eerste rij) is dus geen garantie op succes. Dat kan ook niet, want, hoewel invloedrijk achter de schermen, ook Tjeenk Willink kan geen ijzer met handen breken. Ook hij moet werken met de politieke verhoudingen die de kiezer heeft bepaald. En die zijn nu eenmaal niet eenvoudig.

Toch is er een grote kans dat Tjeenk Willink eind deze week zijn conclusie trekt en Kamervoorzitter Khadija Arib kan adviseren een nieuwe informateur te benoemen die de onderhandelingen voor de vorming van een meerderheidskabinet kan starten. In welke combinatie is afwachten.

Meerderheidskabinet

Tjeenk Willink zal daarvoor ongetwijfeld een voorkeur hebben, maar die zullen wij en de politici bij hem aan tafel nooit weten. Hij effent graag het pad, en weet partijen ja te laten zeggen tegen conclusies die ze zelfstandig nooit zouden trekken. Indachtig de woorden van een van zijn voorgangers als vicevoorzitter van de Raad van State en informateur in 1972.

Marinus Ruppert zei toen tegen zijn secretaris Herman Tjeenk Willink dat het de opdracht van een informateur is te voorkomen dat partijen zich gedwongen voelen ja te zeggen, want, mochten ze dat gevoel wel hebben, dan zeggen ze nee. Deze week zullen een aantal partijen ja zeggen, waarna Tjeenk Willink de echte onderhandelingen graag aan een ander laat.

Een aantal voorkeuren in formaties heeft Tjeenk Willink in de loop der jaren wel laten blijken. Zo zal de voormalig topambtenaar en voorzitter van de Eerste Kamer altijd streven naar een meerderheidskabinet. Zijn opdracht laat dit keer weinig ruimte voor iets anders, maar de ontwikkelingen in 2010 zag Tjeenk Willink met lede ogen aan. Partijen, zo liet hij vaker weten, dienen hun verantwoordelijkheid te nemen en niet te formeren met het oog op de effecten op de volgende verkiezingen.

Afspraken over een regeerperiode van vier jaar volstaan bovendien niet. Tjeenk Willink eist van de partijen die bij hem aan tafel zitten een gemeenschappelijke visie op ontwikkelingen op de langere termijn. Natuurlijk, een regeerakkoord zal afspraken moeten bevatten over de uitvoering van de klimaatakkoorden van Parijs en hoe om te gaan met het vluchtelingenprobleem, maar deze en andere problemen zijn over vier jaar niet de wereld uit.

De nieuwe politieke omstandigheden dwingen inderdaad tot een nieuwe werkwijze tijdens een informatie. Omdat er heden veel meer dossiers zijn dan (ooit) tevoren die de 4-jaars regeerperiode overstijgen, dient dat feit ook in de onderhandelingen te worden meegenomen. Het is alleen te hopen dat de onderhandelaars daartoe bereid zijn omdat ze zich te gemakkelijk in oude patronen laten zakken en dan wordt ons land onregeerbaar en dus een bananenmonarchie. Het is dus aan de onderhandelaars om die vraag te beantwoorden. Zijn ze in staat om over hun eigen schaduw heen te springen of durven ze dat niet aan? een kwestie dus van lef tonen of kiezen voor lafheid.

https://www.trouw.nl/democratie/tjeenk-willink-partijen-moeten-verder-kijken-dan-vier-jaar-~a349a3d1/?m_i=lJOlRg6_Fea6ir0ILaWHhetiF%2BGwBK4wDh3DCIBSFkgjYx_7cved93vdRYy2nXETXdgYs4XFGyeZjSOZUg0wDkndA857l&utm_source=TR&utm_medium=email&utm_campaign=20170606|daily&utm_content=Tjeenk%20Willink:%20partijen%20moeten%20verder%20kijken%20dan%20vier%20jaar&utm_term=38148&utm_userid=11ce6dfe-3dea-4d85-b7da-6df4af29c312

Advertisements