Tags

,

We lachen om hem, maar intussen wint Trump (Tomas Vanheste , Correspondent Europa tussen macht en verbeelding, 31 mei)

Als je iets maar stellig genoeg zegt, is er alle kans dat je toehoorders het voor waar aannemen. Zal wel kloppen, was ook mijn eerste gedachte toen ik afgelopen woensdag bij de wekelijkse persconferentie na de bijeenkomst van de Europese Commissie luisterde naar buitenlandchef Federica Mogherini. Alle opiniepeilingen wijzen uit, claimde zij, dat burgers ongeacht hun politieke kleur hoge prioriteit toekennen aan de inspanningen van de EU op het gebied van veiligheid en defensie.

Later sloeg ik er de speciaal aan veiligheid gewijde peiling op na, die de Europese Commissie in 2015 uitvoerde. Daaruit blijkt dat nog geen derde van de EU-burgers denkt dat de Europese instellingen een zeer belangrijke rol zouden moeten spelen bij het garanderen van hun veiligheid. De taak die ze toekennen aan de EU verbleekt bij die van de politie, het juridische apparaat, het leger en burgers zelf.

Als ik deze laatste alinea goed lees en begrijp dat heeft die peiling uit 2015 betrekking op andere thema’s dan wat Mogherini afgelopen woensdag aangaf.

Zeker, Mogherini kan wijzen op een recentere peiling die uitwijst dat driekwart van de EU-burgers het idee van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid steunt. Maar dat ze dat op zich een goede zaak vinden, wil natuurlijk nog niet zeggen dat het bovenaan hun wensenlijstje prijkt en ze er de geldkraan voor willen opendraaien.

Er is de afgelopen twee jaar niet weinig gebeurd en nu ook Rusland agressiever taalgebruik hanteert aan de Baltische grenzen, lijkt het niet onlogisch dat de burgers meer veiligheid wensen. Maar ook het aantreden van president Trump in de VS heeft vanzelfsprekend effecten gehad op de peilingen.

EU-burgers kennen wel topprioriteit toe aan de bestrijding van terrorisme en werkloosheid. Nu kan je denken: als terrorisme op één staat, dan heeft Mogherini toch gelijk? Neen. De meeste Europeanen denken juist dat het contraproductief is te veel te vertrouwen op militaire kracht bij het bestrijden van terrorisme. Sowieso zijn ze overwegend negatief over het gebruik van harde macht, zoals vorig jaar concludeerde na een opinieonderzoek in tien EU-landen. Alleen in Polen en Nederland was er een meerderheid voor het opvoeren van het defensiebudget.

Toch stelde de Italiaanse doodleuk dat ze de weg inslaat die de burgers haar wijzen, als ze zich inspant om de EU-defensie te versterken en de NAVO en de EU als een harmonieus koppel neerzet. Alternative facts, niet alleen in Washington maar ook in Brussel weten ze er raad mee.

De uitlatingen van Angela Merkel van afgelopen weekend laten zien dat de EU eindelijk een eigen gezicht moeten laten zien en dat ontbrak tot heden volledig.

Onbesmette zuiverheid?

Na afloop wandelde ik door Brussel, op weg naar de anti-Trump-demonstratie waar ik een kijkje wilde nemen. Onderweg passeerde ik het Van Eetveldehuis (1895) van Victor Horta, de meesterarchitect van de Europese art nouveau. Een tijdje stond ik mij te vergapen aan alle schitterende details. Even dacht ik in een hooggestemde bui: alleen de schoonheid van de kunst kan ons redden van de lelijkheid van de politiek.

Later las ik dat het op de Unesco-lijst van werelderfgoed staat. Maar ook dat Van Eetvelde de secretaris was van Congo Vrijstaat, de privékolonie waar de Belgische koning Leopold II tussen 1885 en 1908 een schrikbewind voerde. En ik wist eens te meer: evenmin als de politiek alleen het domein is van de vuiligheid, is de kunst het rijk van de onbesmette zuiverheid.

Lees hier over de vier Hortahuizen die op de lijst staan.  Van de wijk met de burgerhuizen voor de welgestelde Brusselse elite wandelde ik verder door de armste gemeente van België, Sint-Joost-Ten-Node, naar het Noordstation. Wie de wereld wil leren kennen, heeft aan Brussel genoeg. Hier wonen honderden nationaliteiten. Met elke hoek die je omslaat, treed je nieuwe werelden binnen. In geen tijd ga je van rijk naar arm, van hemelse schoonheid naar ontstellende lelijkheid, van paradijs naar hellhole.

Bij het Noordstation waren naar schatting een kleine tienduizend mensen verzameld die, zoals een meneer op een kartonnen bordje te kennen gaf, vonden dat Brussel geen hellhole is, maar Donald Trump een asshole. De organisatoren op het podium probeerden het iets eleganter uit te drukken: het volk was hier verzameld, niet tegen de persoon Trump, maar tegen het symbool voor racisme, seksisme, oorlogszucht, klimaatontkenning en sociale afbraak.

Ik beken het: even werd ik warm vanbinnen bij het aanschouwen van het enthousiasme van zoveel mensen van allerlei leeftijden en kleuren die opkwamen voor een rechtvaardige wereld. In de stralende zon liepen kinderen de vijver in om met krijt bloemen te tekenen op een stalen boog. Een oude hippie toonde iedereen zijn bord waarop hij de NAVO als een raketten spugende dinosaurus afbeeldde die maar beter kon uitsterven. Een jong meisje in het zwart hield trots haar karton met ‘Girls bite back’ omhoog. Maar toen ik dichterbij kwam, zag ik dat haar armen vol diepe krassen zaten. Even later zag ik PKK-vlaggen wapperen, nu ook niet meteen merktekens van een ongewapend verlangen naar vrede. En ik realiseerde me dat ik bijna opnieuw de fout had gemaakt: de wereld indelen in onbesmette zuiverheid en vuige lelijkheid.

De pikorde op het schoolplein

Dat was precies wat Trump de volgende dag deed: de wereld schetsen als een strijd tussen goed en kwaad. Met hemzelf aan de goede kant natuurlijk.

Wat hebben we ons de afgelopen dagen geamuseerd met alle gifjes en beelden. Van hork Trump die de premier van Montenegro aan de kant duwt. Van de Franse president Emmanuel Macron die recht op Trump afloopt en dan op het laatste moment de koers wijzigt en eerst bondskanselier Angela Merkel een hand geeft. Van Macron die Trumps hand bijna fijnkneep.

Wat tot aan deze ontmoeting met Macron het handelsmerk was van Trump om masculiene indruk te maken, maar nu heeft hij iemand getroffen die hem hiermee verslaat. Dat werd tijd want dat soort gewoontepatronen zijn in het maatschappelijke verkeer niet gezond of normaal. Maar nu heeft de wereld het ‘recht van de sterkste’ leren kennen van de vastgoedwereld. Zo iemand had dus nooit president van het machtigste land ter wereld mogen worden.

Je bent geneigd je vrolijk te maken over die jongens en meisjes op het schoolplein die de pikorde proberen te bepalen. Tot je je realiseert dat de inzet van het spel bloedserieus is. ‘Trump krijgt zijn zin,’ was de adequate kop op de voorpagina van De Morgen vrijdag. De NAVO-lidstaten hebben beloofd hun defensie-inspanningen op te krikken en elk jaar te rapporteren over hun vorderingen. En de NAVO-leiders zijn het eens geworden over een actieplan om de strijd tegen het terrorisme op te voeren.

Maar zoals in het verleden zullen dat papieren beloften blijven omdat geen parlement zich laat opjagen door die ‘nieuwe’ uit Washington.

Aan de vooravond van de NAVO-top schreven twee medewerkers van Pax Christi een mooi opiniestuk waarin ze betoogden dat de Europese droom alleen kan herleven als de EU staat voor ‘een vredespolitiek die meer investeert in geweldpreventie en conflictbemiddeling dan in militaire bondgenootschappen.’

Dat is in mijn ogen een diepe waarheid.

In mij ogen ook! En wat dat betreft bestaat er nog een megakloof tussen defensiespecialisten en de opvattingen van de gemiddelde burger. Maar dit medium als de Correspondent leent zich er goed toe om hier een publiek debat van te maken!

In dit stuk probeerde ik de twijfel of meer defensie wel leidt tot meer veiligheid te onderbouwen.  Ik sluit mij aan bij de meerderheid van de Europeanen die gelooft dat die strijd tegen terrorisme niet is te winnen door vooral te vertrouwen op militaire kracht. Merkel mag afgelopen weekend gezegd hebben dat de Europeanen het lot in eigen hand moeten nemen, ook Mogherini en Macron mogen ogenschijnlijk voor heel andere waarden staan dan Trump, op dit front volgen de Europese leiders hem wel braaf. Wat zou het fijn zijn als Macron in plaats van stoer te doen bij het handen schudden echt een eigen Europese koers zou uitstippelen, met een grote nadruk op vredesopbouw in plaats van militaire machtsontplooiing.

Het is de vraag of ze (Merkel & Macron) hem inderdaad volgen, want ik geloof daar nog niets van. Het zijn formele uitlatingen naar aanleiding van een internationale bijeenkomst, die nog niet nationaal besproken zijn. En daar spelen andere factoren, zoals het euroscepticisme en EU-haat een overheersende rol.

https://decorrespondent.nl/6806/we-lachen-om-hem-maar-intussen-wint-trump/2030246433864-c316d991

Advertisements