Tags

‘Angela Merkel probeert de dynamiek in Europa om te draaien’ (Han Dirk Hekking, In het nieuws/fd, 30 mei)

De Duitse bondskanselier zei zondag bij een bijeenkomst van de Beierse CSU dat ‘wij Europeanen echt ons lot in eigen handen moeten nemen‘.

‘Europa moet meer op eigen benen staan’

‘Het is niet de eerste keer dat Merkel zoiets zegt’, nuanceert Mathieu Segers, hoogleraar Europese geschiedenis en integratie aan het University College Maastricht, haar uitspraken. ‘Maar dit is van betekenis, en heeft internationale uitstraling.’

Segers: ‘Trump zet mensenrechten, oog hebben voor de noden van de samenleving en samenwerken via multilaterale organisaties bij het oud vuil. Europa heeft er nu alle belang bij om zich proactiever op te stellen, om te tonen dat ze wel degelijk een geloofwaardig alternatief biedt.’

De Amerikaanse interesse in en belang bij Europa neemt al sinds de Koude Oorlog af, stelt de hoogleraar. ‘Europa moet meer op eigen benen staan, maar heeft de discussie daarover ongelooflijk lang voor zich uitgeschoven. De huidige verwijdering tussen de VS en de EU maakt dat er nu een noodzaak is hierover na te denken, en te handelen.’

De cynicus zal zich afvragen wat er binnen de EU überhaupt wel ter discussie heeft gestaan of in discussie is geweest.

Duitsland liep in het verleden doorgaans niet voorop bij hervormingen in de EU. ‘Maar Merkel heeft haar positie gewijzigd’, stelt onderzoeker Friedrich Heinemann van de Duitse denktank ZEW. ‘Ze richt zich nu op meer Europese integratie, in samenwerking met de Franse president Macron.’

Hij verwacht dat Merkel zich meer inzet voor Europese defensie-initiatieven, en dat ze in de discussie over handhaving van de begrotingsregels in de eurozone, bereid is zich coulanter op te stellen. ‘Als landen overgaan tot hervormingen, krijgen ze daarvoor geld‘, vat Heinemann het laatste punt samen.

‘Merkel kan stabiliteit in Europa brengen’

Of Merkel bij een nieuw initiatief voor Europa volledige steun krijgt van Emmanuel Macron valt te bezien, zegt Segers. ‘Macron lijkt wel de intentie te hebben. Merkel kan dan haar laatste termijn gebruiken om na Duitsland nu ook in Europa stabiliteit te brengen. Zij is bereid te investeren in een kopgroep, en haar boodschap is ook dat zo’n actie vanuit het “oude West-Europa” moet komen.’

‘Het meest significante van Merkels uitspraken vind ik dat ze het over “wij Europeanen” heeft’, zegt bestuursvoorzitter Karel Lannoo van de Brusselse denktank CEPS. ‘Doorgaans spreekt er niemand voor Europa. Politici spreken alleen hun lokale electoraat aan. Maar Merkel spreekt nota bene bij de (zeer conservatieve, red.) Beierse CSU en heeft het over “wij”.’

Wat de Europese prioriteiten voor Merkel moeten zijn, is voor Lannoo duidelijk: ‘Asielbeleid, begrotingsbeleid en defensiebeleid.’ Voor wie zegt dat hij niet meer volledig op zijn partners kan vertrouwen, is die laatste prioriteit logisch, schetst de CEPS-voorman. ‘Europa moet heel dringend wakker worden, want ik denk dat de Russische president Poetin wel blij was met die opmerking.’

Volgens Lannoo stelt het Europese defensiebeleid nu niet veel voor. ‘We hebben wat voorzichtige stappen gezet naar gezamenlijke inkoop. Maar voor de rest is er niets.’ De Belgische waarnemer noemt de gang van zaken bij de recente Navo-top in Brussel zorgwekkend. Trump lijkt zich ambivalent op te stellen bij de vraag of de VS altijd bondgenoten te hulp zullen schieten.

‘Wie gaat er voor Estland opkomen’

Dat leidt tot de vraag of Navo-landen annex EU-lidstaten die grenzen aan Rusland zich zorgen moeten maken. Lannoo: ‘Wie gaat er voor Estland opkomen? Uiteindelijk denk ik de VS eerder dan andere westerse Navo-landen.’

Ook hier geldt dat Franse daadkracht naast die van Merkel van belang is. ‘Het Franse militaire establishment denkt nu vooral nationaal. Het duurt tien tot vijftien jaar voor we op defensiegebied iets op poten hebben‘, sombert de Belgische analist.

Niet terug naar de oude krijgsmacht, maar concentreren op cyberaanvallen, want dat zijn de toekomstige nieuwe oorlogen.

Lannoo: ‘Twee weken geleden, bij haar ontmoeting met Macron in Berlijn, zette Merkel een agenda voor drie à vier jaar uit. Ze vertelde zo uit het hoofd wat ze allemaal wilde, rond een begrotingsunie en migratie. Maar de vraag is wat de Fransen hiervan waarmaken. Macron moet eerst zijn binnenlandse problemen oplossen. Frankrijk is een zeer immobiele maatschappij. De staat is goed voor 60% van de investeringen, en nog groeit de economie met niet meer dan 1% per jaar.’

Oost-Europa moet knopen tellen

Maar als er wat moet veranderen in Europa, dan moet dat van de grote lidstaten komen, zegt Lannoo. Mathieu Segers ziet dat Merkel met haar uitspraken de dynamiek in Europa probeert om te draaien. ‘Voorheen kwam de dynamiek van de remmers’, zegt hij. ‘Merkel probeert dat te veranderen. Zij zegt: wij doen iets. Je kunt daar buiten blijven, maar je mag meedoen. Ze wil investeren in een kopgroep. De lidstaten in Oost-Europa, die zich nu tegen verdere integratie verzetten, moeten dan hun knopen tellen. En waarschijnlijk willen ze dan toch meedoen.’

Een staaltje van nieuwe politieke psychologie binnen de EU!

https://fd.nl/economie-politiek/1203873/merkel-probeert-de-dynamiek-in-europa-om-te-draaien

Advertisements