Tags

# Ik heb verschillende vragen gekregen van leden, onder anderen van de heer Asscher, die nu voor de interruptiemicrofoon staat. Die vragen gingen ook over inhoudelijke dilemma’s en inhoudelijke thema’s en subthema’s die op tafel lagen en over hoe dat precies is gegaan. Maar informateur is een vertrouwenspositie. Als ik dat vertrouwen schaad, bijvoorbeeld door allerlei dingen aan u hier te vertellen over waar die verschillen precies lagen, op welke thema’s en hoe ver dat ging en tussen welke partijen, dan zal dat het vertrouwen dat nodig is, niet alleen nu maar wellicht nog steeds over jaren, het vertrouwen dat zo belangrijk is voor coalitievorming en dat er moet zijn in een informateur ernstig schaden. Dus ik kan dat niet doen als informateur.

Deze stellingname van de informateur is verklaarbaar vanuit het verleden, toen de koningin de consultatierondes deed en alles wat besproken werd tot het geheim van het paleis werd verklaard. Het is de vraag of dit ‘automatisme’ van vertrouwelijkheid nu ook van toepassing kan zijn. Ik ben geneigd te zeggen dat het voorlopig vertrouwelijk mag en kan zijn, maar dat dit geen vanzelfsprekendheid is omdat het de openheid en transparantie van de politiek schendt. Waarom zou het publiek – lees: de kiezers – niet mogen weten waar de gesprekken stukliepen en waar onoverkomelijke barrières of blokkades werden opgericht. Het publiek moet in staat worden gesteld om te bepalen of er sprake was van rationele overwegingen tijdens de onderhandelingen of dat er alleen gewerkt werd vanuit schuttersputjes. Dat laatste gaat steeds waarschijnlijker worden.

Minister Asscher:

Ik ga zeker niet iets vragen wat mevrouw Schippers niet kan en ook niet iets wat zij niet wil. Ik vraag wel een piepkleine toevoeging aan de beschrijving van waarom het misging op migratie. Was het nu een principieel conflict of niet? Dat blijft anders boven de markt hangen. U hoeft hier verder niets te vertellen wat uw positie als te vertrouwen informateur zou beschadigen.

Mevrouw Schippers:

Ik kan de principes voor een ander niet invullen. U zult dat echt aan de onderhandelaars zelf moeten vragen. Als ik dat doe, ga ik het voor hen invullen. Dat is niet aan mij.

Minister Asscher:

Dat is waar; daar hebt u gelijk in. Ik had het preciezer moeten vragen. Maar mevrouw Schippers is wel een scherp observator en heeft niet voor niets deze eervolle rol gekregen. Zij hoeft niet te bepalen of het echt principes waren of dat het terecht is. Dat is helemaal niet aan haar, maar was het ook haar indruk dat er een principieel probleem lag?

Mevrouw Schippers:

# Mijn indruk is dat er in ieder geval een kloof bestond die niet overbrugbaar was. De standpunten lagen te ver van elkaar af. Er was van alles geprobeerd om partijen naar elkaar toe te laten bewegen. Op een gegeven moment moet je dan constateren dat er geen alternatieven of oplossingen meer zijn, dat er geen zijpaden meer te bewandelen zijn en dat het gewoon niet lukt. Als ik nog losse eindjes had gezien en als ik nog had gedacht dat er ergens een oplossing was die gemist was, dan zou ik mij er nooit bij hebben neergelegd dat wij deze ronde zouden stoppen. Absoluut niet. Iedereen heeft deze taak heel serieus opgevat. Al deze onderhandelaars gaan echt niet die weken bij elkaar zitten, anders dan omdat zij denken dat Nederland dat nodig heeft. Het is niet zo dat er achter de deuren geklaverjast wordt in plaats van gesproken. Natuurlijk is het ook niet zo dat er maar achttien dagen is gesproken. Daarbuiten is er ook vergaderd, maar niet in de Stadhouderskamer en misschien niet door alle vier de partijen. Wat op tafel lag was voor partijen blijkbaar zo belangrijk dat zij dat extra stapje dat misschien nodig was, niet konden zetten. Noem het principe, of zeg dat het verschil gewoon niet te overbruggen was.

Het feit dat er ‘Er was van alles geprobeerd om partijen naar elkaar toe te laten bewegen’ zegt alles over de professionaliteit van de informateur en het omgekeerde van de onderhandelaars: ze zijn in hun rol van campagneleiders blijven steken, terwijl we nu echt een fase verder zijn. Dit mag de politici worden verweten. Ze zijn als in een automatisme weer in hun oude teruggekeerd, terwijl ze over hun eigen schaduw hadden moeten springen. Er is weer als vanouds sprake van misleiding en elkaar de vliegen afvangen. Dit bestel deugt niet meer en dankzij de pluriformiteit van ons bestel. Dat wordt op deze wijze onhoudbaar.

# Met dat laatste heb ik al veel gezegd. Er zijn een aantal vragen aan mij gesteld. Een aantal daarvan heb ik in de inleiding al beantwoord. Van de SP is deze vraag blijven liggen: kunnen wij de informatie krijgen die op tafel heeft gelegen tijdens deze onderhandelingen? Normaal gesproken is het zo dat aan het eind van een formatie de formateur, dus niet de informateur, beoordeelt welke informatie naar de Kamer gaat. Het is dus niet aan mij om daarover nu tussentijds te beslissen.

Van ‘normaal gesproken’ is nu geen sprake omdat er sinds 2012 een andere informatieprocedure in werking is getreden. Ook de informateur valt dus terug in oude routines, die na aantreden van een nieuw kabinet in de Kamer ter discussie mogen worden gesteld, want het is noodzakelijk om nieuwe procedures nader vast te stellen. In deze situatie is het niet te verdedigen dat de informateur niet hoeft te beoordelen wat er naar de Kamer gaat.

De heer Roemer (SP):

Voor alle helderheid: ik doel niet op informatie die rechtstreeks met formeren te maken heeft, maar de technische briefings die gegeven zijn door ambtenaren over bepaalde onderwerpen. Daar staan gewoon feiten en cijfers in die in het vervolg voor andere partijen ook van belang zijn. Het zijn gewoon feitelijke zaken, cijferwerk. Dat is iets anders dan wat er is uitgewisseld.

Terecht opgemerkt.

Mevrouw Schippers:

Die feiten en cijfers worden over het algemeen vrijgegeven na de formatie. Dat is de uitwisseling. Ikzelf beslis niet over de vraag welke stukken dat zijn. Dat is uiteindelijk aan de formateur.

Dit zijn achterhaalde procedures, althans behoren inmiddels tot achterhaalde procedures te worden gerekend.

De heer Roemer (SP):

Voorzitter. Dan doe ik een beroep op u om ze te achterhalen en naar de Kamer te sturen.

De voorzitter:

Ik stel voor dat u verdergaat, mevrouw Schippers.

Mevrouw Schippers:

Volgens mij heb ik alle vragen beantwoord die aan mij zijn gesteld.

De heer Mark Rutte (VVD):

Voorzitter. Ik dien de volgende motie in.

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

kennisgenomen hebbende van het eindverslag van informateur E.I. Schippers en het daarin opgenomen advies met betrekking tot de kabinetsformatie;

neemt de inhoud van dit advies over en benoemt E.I. Schippers tot informateur met als opdracht op korte termijn de mogelijkheden te verkennen die er op dit moment zijn voor de vorming van een kabinet dat kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal en daarbij aan te geven op welke wijze dit tot stand kan komen, en hierover verslag uit te brengen aan de Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:

Deze motie is voorgesteld door het lid Mark Rutte. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 9 (34700).

De voorzitter:

Mijnheer Asscher?

De heer Asscher (PvdA):

Ik vind dit ingewikkeld. Ik kan me voorstellen dat je kennisneemt van het advies, maar de inhoud van het advies overnemen vraagt van de partijen die daar niet aan tafel hebben gezeten, iets wat ze niet kunnen.

De heer Mark Rutte (VVD):

Dat “advies” betreft dat deel van het verslag dat zegt: er moet nu een volgende stap gezet worden.

Minister Asscher:

Dus niet …?

De heer Mark Rutte (VVD):

Nee. Het betreft uiteraard niet wat wij met z’n vieren hebben gedaan. Het gaat om wat de informateur schrijft over de vervolgstappen.

De voorzitter:

Dank u wel.

Dan ga ik naar de heer Pechtold.

De heer Pechtold (D66):

Nee, dank je wel.

De voorzitter:

De heer Klaver? De heer Roemer? De heer Asscher? De heer Segers? Mevrouw Thieme? Ik zie dat mevrouw Thieme wel iets wil zeggen. Het woord is aan haar.

Mevrouw Thieme (PvdD):

Voorzitter. De afgelopen weken hebben wij vanuit diverse gremia een dringende oproep gehoord om te komen tot een coalitie waarbij het klimaat als belangrijk onderdeel van het akkoord moet worden opgenomen. Ook vanuit onze eigen politieke jongerenorganisatie is zo’n oproep gekomen. Die heet het Terlouwmanifest. Ik zou de Kamer heel graag een uitspraak willen laten doen over dat Terlouwmanifest.

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat uit het Terlouwmanifest een breed gedeelde urgentie spreekt ten aanzien van een nieuw te vormen regeerakkoord;

spreekt uit dat het Terlouwmanifest het vertrekpunt moet vormen in een nieuwe informatieopdracht voor de vorming van een nieuw kabinet,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:

Deze motie is voorgesteld door het lid Thieme. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 10 (34700).

De voorzitter:

Dank u wel. Dan kijk ik nu naar de heer Krol. Ik zie dat noch hij noch de heer Van der Staaij het woord wenst, maar de heer Kuzu wel.

De heer Kuzu (DENK):

Voorzitter. De informateur gaf aan dat ze antwoord had gegeven op alle vragen, maar wij hebben ook nog een wens ingebracht, namelijk dat de Kamer wekelijks geïnformeerd wordt. Nou begrijpen we uiteraard dat er achter gesloten deuren wordt onderhandeld en dat dat betekent dat we niet álle informatie kunnen wensen en dat we niet kunnen wensen dat álle posities op tafel komen of in een verslag worden opgenomen, maar de Kamer iets beter informeren over de voortgang in plaats van de media, lijkt me wel terecht. Daarom de volgende motie.

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de Kamer op grond van artikel 139b van het Reglement van Orde tijdens de uitvoering en na afronding van een opdracht tot kabinets(in)formatie een (in)formateur kan uitnodigen om inlichtingen te verschaffen over het (in)formatieproces;

overwegende dat de oud-informateur wekelijks informatie verschafte aan de media over de voortgang van de uitvoering van haar opdracht, maar niet aan de Kamer;

Handigheden waarmee de Denk-politicus de Kamer vaker uitdaagt, maar informatie verschaffen aan de Kamer betekent ook altijd dat er een debat volgt en dat kan niet de bedoeling zijn tot het moment dat de uitkomst bekend is, mislukt of succesvol afgerond. Dit verzoek van Denk is aldus overbodig omdat de Kamerleden zelf uit de media kunnen vernemen wat er is gebeurd. Het was een aloude traditie dat de Kamer als eerste zou worden geïnformeerd, maar door de moderne media bestaat die noodzaak niet langer meer.

spreekt uit als wens dat zij bij de hervatting van informatiebesprekingen minimaal één keer per week schriftelijk geïnformeerd wenst te worden door de informateur over de vorderingen van de besprekingen,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:

Deze motie is voorgesteld door het lid Kuzu. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 11 (34700).

De voorzitter:

Ik kijk naar de heer Baudet en ik zie dat hij het woord wenst.

De heer Baudet (FvD):

Voorzitter. Er is zo veel talent aanwezig in dit land! Er zijn zo veel mensen die op deelgebieden bijzondere expertises hebben over de concrete problemen die we hebben in dit land met betrekking tot de gezondheidszorg, het onderwijs, de veiligheid, de immigratie en de euromunt. Die zouden op al die zaken zo veel vernieuwing kunnen brengen! Ze zouden heel veel talent en kennis in kunnen brengen in het landsbestuur, maar dat gebeurt niet omdat we vastzitten in die baantjescarrousel van het partijkartel. Die mensen vinden dat ze aan de beurt zijn voor een ministerspost of een staatssecretariaat en dat ze zaken achter de schermen kunnen bedisselen. Ik wil graag een motie indienen waarin wij als Kamer uitspreken dat we dat gaan veranderen.

Toe maar, dat GAAN we veranderen. Enige bescheidenheid is het nieuwe Kamerlid vreemd.

De motie luidt: …

De voorzitter:

Mijnheer Baudet, u moet de motie op papier hebben.

De heer Baudet (FvD):

Ik heb de motie nog niet op papier, maar in het hoofd is de tekst ervan aanwezig.

De voorzitter:

Zo werkt het niet. U moet de motie echt op papier hebben, dus dat wordt de volgende keer.

De heer Baudet (FvD):

Waar staat dat?

De voorzitter:

Dat zoeken we voor u op. We hebben geschreven regels, maar we hebben ook ongeschreven regels. Het is echt zo dat een motie gewoon rondgedeeld moet worden. Fracties moeten zich daarover kunnen beraden. Alleen mondeling een motie indienen, dat gaat niet.

De heer Baudet (FvD):

Dan zal ik de tekst op papier zetten, nadat ik deze hier mondeling aan de Kamer heb meegedeeld.

De voorzitter:

Het moet voor de stemmingen van straks. De tekst mag ook handgeschreven zijn.

De heer Baudet (FvD):

De motie is bijna af.

De voorzitter:

We gaan weer naar de situatie van vroeger. Een leeg A4’tje. Kijk!

Het staat trouwens ook in het Reglement van Orde, maar ik kan mij voorstellen dat u dat nog niet helemaal kent.

De heer Baudet (FvD):

De motie luidt als volgt.

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

stelt voor, een kenniskabinet te formeren en zelf op de tien grote thema’s een uitspraak te doen,

en gaat over tot de orde van de dag.

Van nieuwe Kamerleden zou verwacht mogen worden dat ze minstens een jaar voorafgaande aan een kandidatuur voor dat Kamerlidmaatschap regelmatig naar de livestreambeelden van de Kamerdebatten gekeken hebben, zodat ze feitelijk op de hoogte zijn van de verschillende procedures, zonder kennis waarvan niet effectief gewerkt kan worden. Bij Baudet is van dat alles geen sprake geweest. En komt als olifant door de porseleinkast lopen binnenstappen.

De voorzitter:

Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 12 (34700).

De heer Baudet (FvD):

Prachtig!

De beraadslaging wordt gesloten.

De voorzitter:

Dank u wel. Zoals gebruikelijk gaan we direct hierna stemmen. De informateur is namelijk niet verplicht om op de moties in te gaan. Dat is ook niet de bedoeling, want dit is echt aan de Kamer. Ik schors de vergadering voor tien minuten, waarna we gaan stemmen over de moties.

De vergadering wordt van 14.25 uur tot 14.44 uur geschorst.

Eindverslag van de informateur (heropening)

Aan de orde is de voortzetting van het debat over het eindverslag van de informateur.

De voorzitter:

Het woord is aan de heer Baudet.

De heer Baudet (FvD):

Voorzitter. Ja, het is interessant dat de heer Buma dat zegt, want …

De voorzitter:

Nee, mijnheer Baudet, geen discussie. Uw moties!

De heer Baudet (FvD):

Eh … Gehoord de beraadslaging en de opmerkingen van de heer Buma …

Ik ontving zo veel enthousiaste reacties over aspecten van de motie, maar verschillende partijen hebben problemen met juist weer andere aspecten van de motie. Daarom heb ik besloten om de motie in drieën te splitsen. De eerste nieuwe motie luidt als volgt.

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

stelt voor, geen coalitiekabinet maar een kenniskabinet te formeren met experts op de specifieke terreinen waarop de ministeries werkzaam zijn,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:

Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 15 (34700).

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat er wisselende meerderheden bestaan op allerlei wisselende onderwerpen;

spreekt het voornemen uit, deze ook tot beleid te zullen vertalen in de komende zittingsperiode, in lijn met de wensen van kiezers en de gedane verkiezingsbeloftes,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:

Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 16 (34700).

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

zal de grootste politieke kwesties op een rij zetten en daarover vervolgens gewoon zélf stemmen, zonder zich van tevoren of naderhand nog te laten remmen door een coalitieakkoord of een andere vorm van kartelpolitiek,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:

Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 17 (34700).

U wilt de motie op stuk nr. 12 intrekken?

De heer Baudet (FvD):

Met deze drie moties vervalt inderdaad de vorige motie.

De voorzitter:

Aangezien de motie-Baudet (34700, nr. 12) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.

Mijnheer Baudet, u krijgt van mij een inburgeringscursus over hoe de Kamer werkt. Dat beloof ik de rest van de Kamer!

(Geroffel op de bankjes)

 

Advertisements