Tags

Jesse Klaver voelt zich ‘goed klote’ (Raoul du Pré, Ten eerste/de Volkskrant, 18 mei)

Als de GroenLinks-leider één ding heeft geleerd van het mislukte formatie-avontuur, dan is het dat de partij nog groter moet worden. Klavers boodschap tijdens zijn jongste meet-up: ‘Onze idealen zijn te mooi voor de zijlijn.’

# Veel vragen zijn er in de achterban over de achtergronden van de formatiebreuk. Maar Klaver lijkt in elk geval het juiste breekpunt te hebben gekozen om zich hier te kunnen verantwoorden. Nee, hij gaat geen kwaad woord over VVD en CDA spreken, maar dit wil hij toch kwijt: ‘We moeten een realistisch asielbeleid voeren. Maar het recht om te vluchten moet gewaarborgd zijn. Wij sturen mensen die uit de oorlog vluchten niet weg. Daar stonden wij voor 15 maart voor en nu nog steeds.’ Een guller applaus zal hij vanavond niet krijgen uit de zaal.

Omdat iedere fractie zulke overwegingen in huis heeft, heeft deze redenering geen geldigheid meer want het gevolg is dat iedere grens een uitsluiting van deelname betekent. Dat zijn nu de nieuwe politieke wetten geworden, zonder dat de Kamermeerderheid daarover besloten heeft. Dat kán ook niet vanwege de ‘beroemde’ ongeschreven regels en wetten. Maar Klaver is de eerste die hiervan de gevolgen ervaart en hij had zijn denkknop moeten omzetten: alles is bespreekbaar geworden en dan maar eindeloos lang alles uitonderhandelen opdat er toch een pragmatisch compromis wordt gevonden.

‘Stap nooit op uit eigen beweging’, wordt dus het nieuwe motto want dat betekent het einde van eigen deelname aan de huidige onderhandelingen.’ En dus weer de volgende oppositieperiode. Dit vanwege de volgende overweging: geen partij of fractie heeft klaarblijkelijk de consequenties van deze nieuwe politieke ontwikkelingen (sinds Rutte2) overdacht.

We kunnen nu vanwege het versplinterde veld niet eindeloos blijven formeren vanwege de principiële bezwaren van de ander. Blijven de onderhandelaars blind voor deze nieuwe feiten, dan zullen de onderhandelingen voor de (nabije) toekomst met publiekscamera’s worden afgehandeld, zoals bij openbare zittingen van parlementaire enquêtes, waarover ik gisteren al schreef. Want wat dat bij die enquêtes de gewoonste zaak van de wereld is, is er geen – behalve het simpele gebruik ervan in het verleden – argument om dat niet toe te passen op formatieonderhandelingen. Dan kan het publiek zich een oordeel vormen van die gesprekken die namens het electoraat aan tafel zitten, en is er geen intermediair als journalistiek meer nodig om het publiek op de hoogte te houden.

Jesse Klaver voelt zich ‘goed klote’ na formatie-avontuur © ANP

De teleurstelling is voelbaar, bij hem en in de zaal

De wolken van ‘het moment’ zijn voorbij en de realistische nuchterheid is weer aan de orde van de dag. Daarmee zullen ook de grootste idealisten op dit toneel rekening mee moeten houden.

# Nog maar nauwelijks was deze week bekend dat Klavers formatiepoging met VVD, CDA en D66 was mislukt, of de partij boekte het Haagse Paard van Troje om verantwoording af te leggen aan de kiezers. De kiezers, niet persé de partijleden – dat onderscheid wil Klaver ook na de verkiezingen blijven maken in zijn streven naar een beweging die veel verder reikt dan de gestaalde kaders van GroenLinks. Ook daarom is de setting gewoon weer een popzaal, waar het publiek staand samendromt voor het podium. Prince en Pearl Jam stonden hier ook.

Ik behoor zelf dus ook tot die categorie ‘niet persé partijleden’ maar ik maakte al gebruik van dit sociale medium om mijn commentaar op de lopende gebeurtenissen te geven. En dat blijf ik nu doen opdat de politiek het bewustzijn zal ontwikkelen dat ze op hun vingers worden ‘gekeken’, dat alles (nauwkeurig) gevolgd wordt en dat over alles verantwoording zal moeten worden afgelegd.

# Er zijn toch nog zevenhonderd belangstellenden komen opdagen op deze snikhete lenteavond. Zij horen Klaver welwillend aan als hij vertelt hoezeer hij zijn best heeft gedaan aan de onderhandelingstafel. Maar de teleurstelling is voelbaar, bij hem en in de zaal. Voor de verkiezingen vroeg Klaver de kiezers zonder blikken of blozen om zijn beweging de grootste te maken op 15 maart (‘Samen gaan we meer doen dan we ooit hebben gedaan’), nu wordt het waarschijnlijk weer gewoon de oppositie. En afwachten hoeveel de ChristenUnie gaat doen.

Wat was ik trots op 15 maart — Jesse Klaver

Inmiddels verleden tijd, want zelf nieuwe randvoorwaarden scheppen (omdat de oude niet meer voldoen), betekent ook daarbij meer professioneel denkwerk inbrengen. Geen principiële blokkades kortom, maar tegenover toegeven ook meer eisen stellen op andere dossiers.

# Dat doet pijn, erkent de partijleider, want niet eerder had GroenLinks een kans als deze om zich te ontworstelen aan het imago van de getuigenispartij die gelijk hebben prefereert boven gelijk krijgen. ‘Wat was ik trots op 15 maart’, zegt Klaver. ‘Een historische uitslag. Ik was trots op al die mensen die geloofden dat verandering mogelijk was. Maar dat was de campagne. Toen kwam het puzzelen.’ En na twee maanden alsnog de buitenspelval.

Die  veranderingen zijn en blijven ook mogelijk, maar dan als pluchezitter in de regering en niet als plucheklever. De naam Klaver garandeert dat dat van dit laatste nooit sprake zal zijn, wil hij zijn achternaam niet te grabbel gooien! Iedere partij moet dus vanaf deze formatieonderhandelingen andere verkiezingsprogramma’s gaan schrijven die gericht zijn op uitwisselbaarheid van thema’s, en niet op principiële stellingnames, die hooguit als preambule kunnen dienen. En dat kunnen de refo’s in ons politieke bestel (SGP en CU) zich aantrekken aangezien zij ook de waarheid – laat staan de absolute waarheid – in pacht hebben, waarvan iedere seculier overtuigd is. Maar bij dezen verklaar ik dit bekende uitgangspunt niet alleen voor ‘seculieren’ en mogelijk ‘humanisten’, maar ook voor buitenkerkelijk christenen, met hun innerlijke belevingsgezag. Daarmee houden de refo’s nooit rekening en die ‘principiële’ gronden zijn volstrekt onjuist.

# Kon dat echt niet anders, is de terugkerende zaal uit de vraag: ‘Dat immigratiebeleid waarom je wegliep, dat komt er nu toch. En wat je op andere terreinen wel had kunnen doen, gebeurt nu niet. In de oppositie bereik je hoe dan ook minder.’

Exact! Ik had het niet beter kunnen formuleren.

We konden niet verder. Als het enigszins had gekund, hadden we dat gedaan

Onjuist omdat Klaver nog niet voelde aankomen – dat er geen absolute ondergrenzen (meer kunnen) bestaan. Aangezien nu ook ChristenUnie in de gaten gaat – of zal gaan – krijgen dat ook hun idealen geen vrijbrief meer betekenen naar regeringsdeelname en datzelfde geldt ook voor D66, wordt het nu een kwestie van alleen die partijen aan de onderhandelingstafel die geen grenzen stellen en alles gaat uitruilen. Niet op pragmatische grond, maar vanwege zoals eerder gezegd het versplinterde politieke veld. Dat heeft consequenties. Al die 13 fracties in de Kamer zijn wel prima op zichzelf, maar wel met aangepaste spelregels.

# Klaver: ‘Dat is precies het dilemma. De duurzaamheidsagenda moet nu van start gaan. Daarom waren we bereid compromissen te sluiten. Maar niet alles is uit te ruilen. Dan kun je zeggen: zonder ons gaan ze toch ook wel door. Maar ik stap niet in een coalitie vanuit de motivatie om het beleid iets minder erg te maken. Er zijn grenzen waar we niet overheen willen gaan. Heel veel dingen kun je uitruilen. En sommige niet.’

Het oude denken klinkt hierin nog steeds door: ‘duurzaamheidsagenda moet nu van start gaan. Daarom waren we bereid compromissen te sluiten. Maar niet alles is uit te ruilen.’ Onjuist Jesse, want zeker het laatste – ‘niet alles is uitruilbaar’ – is vanaf heden alleen in abstracto juist, maar niet in de praktijk. Dit waren de principes uit het verleden, in het oude denken, terwijl de nieuwe realiteit best wel eens zou kunnen uitwijzen dat ‘nieuw voor oud’ veel beter kan zijn. Waar getuigenispartijen altijd als ‘Don Quichottes’ (zo ook de SP) opereerden, daar moet nu gedacht gaan worden in mondiale verhoudingen en dat was vroeger niet zo. En zeker met het grote bedrijfsleven zoals sinds kort als ‘breder draagvlak’, wordt die factor nu genegeerd. Kortom, de GroenLinksachterban moet nu ook volwassen worden.

# Zowaar onthult hij na twee dagen stoïcijns zwijgen iets van de concessies die hij bereid was te doen. ‘In het klimaatbeleid is ons doel heel helder: zo snel mogelijk naar het Verdrag van Parijs. Maar de concrete maatregelen, daar zat ruimte. Het rekeningrijden (een wens van GroenLinks, red.) was voor andere partijen een springend punt. Daar was best een compromis mogelijk. Maar niet op alle punten. We konden niet verder. Als het enigszins had gekund, hadden we dat gedaan.’ En nog maar een keer voor alle duidelijkheid: ‘Er is een principiële ondergrens.’

Geen ‘springende’ punten meer en geen ‘principiële’ ondergrens, want dat werkt niet meer. Nu wordt in de praktijk van het meeregeren gevraagd om zwaardere concessies op andere thema af te dwingen, zodat er in het publicitaire naspel een evenwichtige balans ontstaat.

Onze idealen zijn te mooi voor de zijlijn

Dit soort uitlatingen kunnen ook opgevat worden als eigendunk en dat levert een riekende indruk naar andere partijen! Dus de strategie voor de toekomst aanpassen na de gemaakte fouten van dit moment. Een debatcultuur intern ontwikkelen waarbij partijgenoten de rol van ‘tegenpartij’ kunnen spelen en daadwerkelijk verwoorden. Een socratisch gesprek leren voeren.

# Het uitzicht op de Trêveszaal is voorlopig verdwenen, de hoop daarop niet. Want de beweging, zegt Klaver keer op keer, die gaat dóór en zal groter moeten worden. Het is de belangrijkste les die hij heeft getrokken: een van de redenen dat hij nu niet meer aan tafel zit en Rutte en Buma nog wel is het gebrek aan massa. GroenLinks kon makkelijk worden ingeruild.

Een beweging wordt alleen maar groter als aan de juiste randvoorwaarden wordt voldaan.

# ‘Het laat zien hoe belangrijk het is om een grote partij te zijn als we de machtsbalans in Den Haag echt willen laten doorslaan. Onze idealen zijn te mooi voor de zijlijn. Die moeten op het hoofdveld spelen.’

Alleen een grote partij en dus kwantiteit zal geen doorslaggevende rol (kunnen) spelen, want dat bewijst PVV. Het gaat ook om kwaliteit van argumenten. Die waren in het besluit van Jesse om terug te treden, niet aanwezig, zoals ik hierbij heb geprobeerd duidelijk te maken. ‘Oude’ argumenten zijn immers geen kwalitatieve juiste argumenten meer.

http://www.volkskrant.nl/binnenland/jesse-klaver-voelt-zich-goed-klote-na-formatie-avontuur~a4495561/

Advertisements