Tags

Met Buma en de ChristenUnie gaat het net zo hard knetteren aan die tafel (Sheila Sitalsing, de Volkskrant, 17 mei 2017)

# Hoe nu verder met de formatie? We gaan het zien!

‘Goedenavond, daar zijn we weer. Bij ons aan tafel zit Bart. Bart is hier om ons bij te praten over de geklapte formatiepoging. Bart, heb jij dit zien aankomen?’

‘Niet in die mate. Dat is wel vaker zo met een crisis, die zie je zelden aankomen, haha. Wel hadden we laatst nog een interview met een voormalige VVD-prominent die in 1983 iets hoogs in de partij is geweest en die zag het totaal niet zitten met GroenLinks, dus in die zin kun je zeggen dat het was voorspeld.’

‘Twitteraars zagen het ook niet aankomen. We kunnen wat tweets laten zien. Hier bijvoorbeeld: @berendbotje1973: Asjemenou! Wat leid je hieruit af, Bart?’

‘Dat gewone mensen het inderdaad ook niet hebben zien aankomen. Waardoor je je toch gaat afvragen waarom het zo lang moest duren (stem slaat over, hoofd loopt rood aan). Acht weken hebben ze ons daar laten staan, ácht. Voor piet snot. Voor jan met de korte achternaam. Voor frits de wezel. Voor, voor, voor.’

‘Wat ons opviel, Bart: Edith Schippers zei consequent dat de boel is vastgelopen. Dus niet: stukgelopen. Dat is opmerkelijk, nietwaar?’

‘Héél opmerkelijk. Ze zijn ook superaardig voor elkaar, niemand riep hondelul of zo. Dat is veelzeggend.’

‘Wat zegt dat dan?’

Er kan van alles. Dat is juist het veelzeggende

‘Het kan van alles betekenen. Dat is juist het veelzeggende. Ik sprak vanmorgen een bron, een hoge, eentje die heel dicht op het vuur zit en die zei het heel mooi: het is niet voorbij zolang de dikke dame niet heeft gezongen. Oud-Haagse wijsheid.’

‘Heel mooi, ja. En nu? Hoe moet dit verder?’

‘Ik hoorde van een bron dat ze nu met Gert-Jan Segers van de ChristenUnie gaan praten, maar die speelt hard to get. Want, zo zei een oude rot in het formatievak tegen me, wie het hardst nodig is, kan zijn huid het duurst verkopen. Die kan de hoofdprijs vragen, ze het vel over de oren trekken, het onderste uit de kan halen.’#

Er bestaat dus zoiets als ‘het’ formatievak in de politiek. Dat zal dan wel vergelijkbaar zijn met fusiebesprekingen of –onderhandelingen in het bedrijfsleven, als bedrijven samen moeten gaan om gezamenlijk het hoofd boven water te houden, op straffe van een faillissement. Maar het verschil tussen bedrijfsleven en politiek is dat de eerste producten (of diensten) aan de markt levert en dan is het een kwestie van winstvoering en acquisities. In de politiek is dat fundamenteel anders: politieke partijen bestaan bij de gratie van de productie van mens- en wereldbeelden: hoe wil je de samenleving organiseren. En zoals fusiebesprekingen eerder uitzondering dan regel zijn – in de meeste gevallen althans – geldt dat niet voor het politieke bedrijf omdat die formatieonderhandelingen noodzakelijk zijn om tot een nieuwe coalitie te komen, die de oude gaat afwisselen. Maar nadat ik vanochtend op radio1 allerlei journalisten en commentatoren heb aangehoord over de huidige dreigende impasse vanwege ‘meer knetterende gesprekken’, waaruit de vraag valt af te leiden: waarom? Dat er grote politieke tegenstellingen bestaan is als vanouds bekend, maar dat het tot zwaar geknetter zou moeten leiden, is natuurlijk onzin. Er moet iets voor het publiek verkocht worden en daarom zijn de journalisten maar al te graag bereid om er een schepje bovenop te gooien en de sensatie aan te jagen. Dit vormt ook het verschil in omstandigheden tijdens de vorige formatie in 2012, toen er sprake was van een heftige crisis en we ons geen half jaar aan coalitievorming konden permitteren. Er was haast geboden vanwege de hulpgelden vanuit de EU. Nu bestaat die haast niet, alleen de noodzaak voorzichtiger te werk te gaan dan toen: twee veertigers die wilden laten zien dat een coalitie ook heel snel geregeld kon worden, vanwege de twee winnaars, die samen een redelijk ruime Kamermeerderheid hadden.

Nu het politieke nog verder versplinterd is geraakt zal een uitgangspositie van 2012 zich ook niet meer voordoen. We krijgen nu te maken met minimaal een 4-partijencoalitie en we hebben met de meest logische uitkomst van de afgelopen maartuitslag gezien dat de meest voor de hand liggende onderhandelingspartner vastliep op fundamentele verschillen van inzicht. De kernvraag is nu of die fundamentele verschillen eigenlijk wel kunnen, want zoals nu na afloop gebleken is, had GroenLinks zich helemaal niet moeten aanmelden voor deelname aan de coalitieonderhandelingen. Waarom niet? Als een onderhandelingsteam eigenlijk vooraf al weet dat er bepaalde zaken onbespreekbaar zijn, dan heeft deelname aan onderhandelingen geen zin, tenzij dat thema geheel buiten de agenda wordt geplaatst en een blanco thema of vrijekwestie, zoals dat wordt benoemd, blijft, zonder dat de coalitiefracties daaraan gebonden is. De vraag is of die vraag vooraf door de ‘verkenner’ is gesteld aan alle potentiële onderhandelaars.

Wel is vanuit de media (kranten) vastgesteld dat iedere onderhandelaar bereid was om met de meeste zuivere intenties aan de onderhandelingen te beginnen. Vastgesteld kan nu worden dat deze intentie niet kon worden waargemaakt. Er MOETEN compromissen worden gesloten. Punt.

Dit maakt dat er lessen moeten worden getrokken uit deze mislukking. De voorwaarde van de ‘meest zuivere intenties’ is onvoldoende gebleken en gelet op de onderlinge verhoudingen tussen de Kamerfracties die elkaar door en door kennen, geheimen nauwelijks bestaan. kortom, ieder gevoelig thema dient direct te worden uitgewerkt om duidelijk en controleerbaar te maken of de onderhandelaars zich gedwongen voelen tot noodzakelijke compromissen te komen. Niet dat enig probleem daarmee uit de weg kan worden gegaan, maar dwingen tot een compromis is tot heden nooit een gehanteerde formule geweest.

En de geopolitieke omstandigheden maken het onverantwoord om langer dan twee maanden aan coalitieonderhandelingen bezig te zijn. Mijn voorstel is daarom de voorwaarden tot onderhandelingen in bovenstaande zin te verscherpen en zelfs te gaan overwegen om alle onderhandelingsbijeenkomsten – zoals in de plenaire zaal – openbaar te maken voor het publiek, zodat iedereen kan volgen hoe de gesprekken verlopen. Dan kan er met deze maximale openheid direct een publiek debat plaatsvinden of er onderhandelaars duidelijke fouten hebben gemaakt, zoals dat nu in mijn visie met GroenLinks is gebeurd.

Idealisme en principes zijn mooi en fraai, maar in een besluitvormend orgaan als de regering en dus het kabinet is dat in deze tijden onpraktisch. Het valt GroenLinks op DIT moment ook niet kwalijk te nemen omdat dit een precedent genoemd mag worden in onze parlementaire geschiedenis. GroenLinks was wat mij betreft niet juist voorbereid (als fractie en het eigen ledenbestand) op de huidige maatschappelijke eisen die nu aan de politiek worden gesteld. Tegen die achtergronden mogen er geen onoverkomelijke struikelblokken meer worden opgesteld, dan alleen als daarmee op voorhand een onderhandelingspositie wordt uitgesloten. Dan ontstaat er duidelijkheid, die tot heden niet bestond. En dan kan vanuit de praktijk bezien worden of deze nieuwe formule werkbaar is. Er moet verschil bestaan tussen ‘werkbaar idealisme’ en ‘onwerkbaar utopisme’. Dat heb ik proberen uiteen te zetten.

Bij Deuteronomium denk ik dus meteen aan bed, bad en brood waar de VVD zo’n pesthekel aan heeft

# ‘Spannend! Maar het is vastgelopen op migratie en vluchtelingen, en ik heb begrepen dat de ChristenUnie in het verkiezingsprogramma juist iets van Deuteronomium heeft staan – zeg ik dat goed zo? Kun je dat even uitleggen?’

‘Ik heb het gegoogeld en dat blijkt iets uit de Bijbel te zijn. Ja, ChristenUnie hè, haha. Het is een passage waarin staat dat je vluchtelingen brood en kleding moet geven. Dan denk ik dus meteen aan bed, bad en brood waar de VVD zo’n pesthekel aan heeft. Bovendien heb je aan tafel nog Sybrand Buma, die is ook van de Bijbel, maar dan van passages waaruit je kunt opmaken dat je het niet te gek hoeft te maken met al die vreemdelingen aan de poort. Dus dat gaat net zo hard knetteren aan die tafel.’

‘En als het dan weer vastloopt op dat Deuteni…, enfin op moslims, wat dan? Komt dan de PvdA in beeld?’

‘Grappig dat je dat zegt. Vanmorgen zette iemand die zeventien termijnen geleden eventjes in de PvdA-top heeft gezeten nog op Facebook dat Lodewijk Asscher moet aanschuiven. Dat is hartstikke veelzeggend.’

‘Ontzettend bedankt weer, Bart! We zijn een stuk wijzer. We gaan het zien!’#

http://www.volkskrant.nl/4495242?utm_source=VK&utm_medium=email&utm_campaign=20170517|ochtend&utm_content=Met%20Buma%20en%20de%20ChristenUnie%20gaat%20het%20net%20zo%20hard%20knetteren%20aan%20die%20tafel&utm_term=37177&utm_userid=c4e15096-5da2-4cc7-ac79-6f9a61c6f2a4

Advertisements