Tags

,

De vraag nivelleren of denivelleren groter struikelblok dan belastingherziening voor coalitie van VVD, CDA, D66 en GroenLinks

# De onderhandelaars namens VVD, CDA, D66 en GroenLinks hebben dinsdag gesproken over hoe de inkomensverdeling in Nederland eruit komt te zien als zij er in slagen samen een nieuw kabinet te vormen. De vraag nivelleren of denivelleren, is mogelijk een grotere splijtzwam in de formatiebesprekingen dan de radicale fiscale vergroening die GroenLinks voor ogen staat.

# VVD-leider Mark Rutte heeft de lat voor de fiscale paragraaf van het volgende regeerakkoord hoog gelegd. In zijn eerste gesprek met verkenner en partijgenoot Edith Schippers zette de demissionaire minister-president lastenverlaging voor de middenklasse in combinatie met een herziening van het belastingstelsel, bovenaan op zijn lijstje met de belangrijkste vijf opgaven voor het nieuwe kabinet.

# Fiscalisten nemen de woorden van Rutte met een flinke korrel zout. ‘Politici komen er altijd mee weg als ze zeggen dat ze de belastingen willen hervormen, door een of twee regelingen aan te passen’, zegt Koen Caminada, hoogleraar sociale en fiscale regelgeving aan de Universiteit Leiden. ‘Maar dat is iets anders dan de structuur echt te veranderen. Zo’n herziening komt er in de komende kabinetsperiode niet.’

# ‘Rutte heeft er de afgelopen vier jaar weinig van laten blijken dat hij het belastingstelsel wil herzien’, zegt Peter Kavelaars, hoogleraar fiscale economie aan de Erasmus Universiteit en directeur van het wetenschappelijk bureau van Deloitte. ‘Ik heb de laatste jaren geen enkele indicatie gekregen dat er een herziening komt. Ik verwacht er niet veel van.’

# Beide hoogleraren zaten in commissies die voorbereidend werk deden voor een herziening van het belastingstelsel, respectievelijk de commissie-Van Dijkhuizen (2013) en de commissie-Van Weeghel (2010). ‘Beide rapporten zijn in een la verdwenen‘, aldus Kavelaars.

# Los van inhoudelijke verschillen van mening tussen de partijen die aan de onderhandelingstafel zitten, voeren de wetenschappers praktische argumenten aan om de stelligheid te onderbouwen waarmee zij de kans op een belastingherziening op nul inschatten. ‘Een echte herziening vergt veel voorbereiding, dat lukt niet in één kabinetsperiode‘, zegt Caminada. ‘De laatste grote herziening, van 2001, had een doorlooptijd van meer dan acht jaar.’

# ‘Bij het ministerie van Financiën en de Belastingdienst ontbreekt de capaciteit voor een herziening van het stelsel’, vult Kavelaars aan. ‘Mochten de onderhandelaars er al uitkomen, dan trapt het ministerie op de rem. Dat heeft de komende jaren zijn handen meer dan vol aan de invoering van de Europese richtlijnen tegen belastingontwijking door multinationals.’

Hervindt Mark Rutte zijn groene gezicht?

# VVD en GroenLinks zijn de twee grootste antagonisten die deze dagen aanschuiven in de Stadhouderskamer om onder leiding van informateur Edith Schippers aan de totstandkoming van een nieuw kabinet te werken. GroenLinks heeft haar kiezers beloofd dat een kabinet waaraan zij deelneemt, de stappen zal zetten die nodig zijn om de CO2-uitstoot in 2050 te hebben teruggebracht conform de afspraken uit het in 2015 in Parijs gesloten klimaatakkoord. Dat hoeft echter niet per se via belastingwetgeving, heeft partijleider Jesse Klaver laten doorschemeren.

# VVD-leider Mark Rutte bekeerde zich in 2008 kortstondig tot ‘groen rechts’. Wars van fiscaal instrumentalisme zouden bedrijven die zich niet zouden laten overtuigen met wetten en regels moeten worden gedwongen tot de transitie naar klimaatneutrale en milieuvriendelijke productie. Nu Rutte naar Haagse maat aan zijn laatste regeerperiode begint, vindt hij misschien iets terug van zijn groene gezicht en kan hij Klaver de hand reiken.

Bedrijfsleven stelt zich inmiddels fundamenteel anders op!

# Het achterwege blijven van een grootschalige verbouwing, betekent nog niet dat het de komende vier jaar windstil blijft aan het fiscale front. Er liggen voldoende urgente problemen op tafel, die om een oplossing schreeuwen en waarvan de probleemanalyses van de vier partijen bovendien niet eens zo gek ver uiteenlopen. De standpunten over de beste oplossingen liggen echter ver uit elkaar.

# Zo vindt iedereen dat de lasten op arbeid moeten worden verlaagd. Over de wijze waarop dat dient te gebeuren, speelt echter de klassieke tegenstelling op tussen rechts en links.

# De VVD, pleitbezorger van een kleinere overheid, beloofde burgers en bedrijven voor de verkiezingen een lastenverlichting van €12 mrd. GroenLinks, verdediger van de collectieve sector, bracht in zijn verkiezingsprogramma de lasten op inkomen en arbeid weliswaar terug met €26,5 mrd, maar stelde daar eenzelfde opbrengst tegenover door de milieuvervuiling, vermogen en winst zwaarder te belasten. CDA en D66 zitten tussen deze uitersten in; het CDA meer aan de kant van de VVD en D66 meer in de buurt van GroenLinks.

‘Nieuwe nivellering’

# De effecten op de inkomensverdeling zijn navenant. Wie weinig verdient, is voor zijn inkomen nu eenmaal sterker afhankelijk van herverdeling via belastingen en inkomenstoeslagen dan de beter betaalden. Bij VVD en CDA nemen de inkomensverschillen tussen beide groepen toe, bij GroenLinks en D66 worden die kleiner.

# De belastingparagraaf in het verkiezingsprogramma van GroenLinks had als titel ‘Nieuwe nivellering‘. Dat het onderwerp de partij na aan het hart ligt, bleek ook in het laatste lijsttrekkersdebat voor de verkiezingen. Aanvoerder Jesse Klaver legde zijn CDA-collega Sybrand Buma op de pijnbank over het feit dat wie vijf keer het minimumloon verdient er in de plannen van de christendemocraten tien keer zo veel op vooruit zou gaan dan iemand die minder 175% van het minimumloon krijgt.

Klimaatdoelstellingen

# Over de vergaande vergroening van het belastingstelsel zei Klaver in de verkiezingscampagne dat die nodig is om de klimaatdoelstellingen voor 2050 te halen die najaar 2015 in Parijs zijn afgesproken. De leider van GroenLinks hield nadrukkelijk de mogelijkheid open om die doelstellingen langs een andere weg dichterbij te brengen.

# De tegenstelling tussen nivelleren en denivelleren daarentegen, speelt telkens op bij fiscale problemen die een volgend kabinet niet kan negeren. Zo zijn alle partijen aan de onderhandelingstafel het er over eens dat het fictieve rendement in de vermogensrendementsheffing (box 3) moet verdwijnen. Bij VVD, CDA en D66 leidt dit tot een lastenverlichting. GroenLinks wil de omstreden heffing vervangen door een progressieve belasting op vermogensaanwas. Eigenaren van grotere vermogens draaien op voor de lastenverzwaring die hieruit voortvloeit.

https://fd.nl/economie-politiek/1196981/inkomensverdeling-potentiele-splijtzwam-in-formatieonderhandelingen

Advertisements