Tags

Max van Weezel (Vrij Nederland Online, 9 april)

Het is te hopen dat er op het Binnenhof genoeg politici rondlopen die in staat zijn duurzaamheid, werkgelegenheid en het pacificeren van de ontgoochelde burger met elkaar te verbinden.

De Grote Formatieshow heet het evenement dat de makers van Politieke Junkies voor de duur van de kabinetsformatie organiseren in het Amsterdamse debatcentrum De Balie. De aftrap werd op 23 maart verricht door Herman Wijffels, oud-topman van de Rabobank en zelf informateur in 2007.

Wijffels staat bekend als een man met een brede visie en daar gaf hij ook blijk van in De Balie. De voormalige bankier hoopte op het tot stand komen van een groen kabinet dat werk gaat maken van het klimaatbeleid en de energietransitie. Tegelijk waarschuwde hij dat politiek Den Haag PVV-aanhangers, DENK-stemmers en andere boze burgers niet verder van zich mag vervreemden. Het groen-rechtse kabinet dat in de maak is, moet er dan ook voor zorgen dat duurzaamheidsplannen zo worden ingericht dat ze banen scheppen voor langdurig werklozen en andere bevolkingsgroepen die zich nu vergeten en genegeerd voelen. Bijvoorbeeld door grootscheeps te investeren in het energieneutraal maken van woningen en gebouwen.

# Een beetje Trumpiaans denken kan daarbij geen kwaad, zei Wijffels: de baten van het klimaatbeleid mogen best ten goede komen aan het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse werknemers. Een beperkte mate van protectionisme leek Wijffels geen verkeerd idee. Vergroening van de economie komt in de praktijk neer op deglobalisering, legde hij de zaal geduldig uit. Want je vervangt import van olie uit Rusland en Saoedi-Arabië door schone energie van eigen bodem. Dat creëert werkgelegenheid. Zo kunnen sociale en ecologische vernieuwing hand in hand gaan.

Het is de vraag of wat hier beschreven staat als ‘Een beetje Trumpiaans denken’ (dat geen kwaad kan), wel een juiste omschrijving is van wat bedoeld wordt, ook al is het schertsenderwijs geformuleerd. Klimaatbeleid in de vorm van duurzame energieproductie en energiebesparing zal namelijk alleen Nederlandse energiebaten opleveren en voor dat geld kan de Nederlandse (duurzame) consumptie worden bevorderd.

 ‘Het klimaatprobleem leeft vooral in studentensteden en bij de upper class.’

Altijd fijn om te luisteren naar iemand met een helikopterblik, zoals dat tijdens managementcursussen en leiderschapstrainingen wordt genoemd. Nu maar hopen dat er op het Binnenhof genoeg politici rondlopen die ook in staat zijn zulke uiteenlopende zaken als duurzaamheid, werkgelegenheidsbeleid en het pacificeren van de ontgoochelde burger op een logische manier met elkaar te verbinden.

Progressief patriottisme

# Er is iets merkwaardigs aan de hand met de verkiezingen en kabinetsformatie van 2017. Tijdens de campagne leken de politieke partijen ervan overtuigd dat de kiezer vooral geïnteresseerd was in identiteitsgevoelige kwesties als de Nederlandse normen en waarden en het immigratie- en integratiebeleid. Rutte riep ‘pleur op!’ tegen Turks-Nederlandse jongeren die zich misdroegen. Buma brak een lans voor het staand zingen van het Wilhelmus. De PvdA bleek plotseling bekeerd tot het ‘progressief patriottisme’ en tot het sluiten van de grenzen voor goedkope Oost-Europeanen. Het linkse tieneridool Jesse Klaver pleitte voor een feestdag waarop de afscheiding van Spanje werd gevierd.

Het is toch al ‘eeuwenlang’ de gewoonte om over de campagnebijeenkomsten te onderhandelen, zodat er marketingtechnische thema’s worden afgesproken en geen moeilijke thema’s als de EU en het klimaatprobleem.

Pas na 15 maart kwamen de pleitbezorgers van een ‘klimaatkabinet’ uit de coulissen tevoorschijn: VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer, de oud-ministers Frank de Grave en Ed Nijpels, de CEO’s van DSM, Philips en Unilever, oud-SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan, Herman Wijffels.

Ordinaire filebelasting

De grote vraag is natuurlijk of een groen-rechts kabinet dat de nadruk legt op windmolenparken, zonnepanelen, vliegbelastingen en spitsheffingen de gewone man wel aanspreekt. Die stemde niet voor niets op partijen als de PVV (‘schrap alle subsidies aan ontwikkelingshulp, windmolens, kunst, innovatie, enzovoort’) en de SP (‘de kilometerheffing is een ordinaire filebelasting’).

Lang niet alle Nederlanders zijn overtuigd van het belang van duurzaamheid, zoals Nijpels in het februarinummer van VN signaleerde: ‘Het grote probleem van klimaatverandering is dat de gevolgen nog niet zichtbaar zijn in het dagelijks leven. Het is moeilijk uit te leggen wat er zo erg is aan de opwarming van de aarde als mensen denken: dat is toch lekker? Dan wordt het hier tenminste net zo warm als op de Canarische eilanden!

Het klimaatprobleem leeft vooral in studentensteden als Utrecht en Wageningen en bij de leden van de upper class.

Sociale en ecologische vernieuwing

Des te urgenter is het dat de onderhandelaars bij de kabinetsformatie erin slagen een gezamenlijke visie te ontwikkelen op wat Wijffels in De Balie de ‘sociale en ecologische vernieuwing van Nederland’ noemde. Overheidsinstanties als het Sociaal en Cultureel Planbureau en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid waarschuwen al jarenlang voor de toenemende ongelijkheid in het onderwijs en op de arbeidsmarkt.

 ‘Rutte III moet ook de slachtoffers van de financiële en economische crisis perspectief geven.’

Lager opgeleiden zijn drie keer zo vaak werkloos als hoger opgeleiden en hebben ook drie keer zo vaak een tijdelijk contractje in plaats van een vaste baan. Zoals Turkse en Marokkaanse Nederlanders ook drie keer zo vaak njet te horen krijgen van een potentiële werkgever.

Het tweede kabinet-Rutte stelde zich ten doel meer verbinding tot stand te brengen in de samenleving. ‘Als volkspartijen met steun in brede lagen van de bevolking zien wij het als onze opdracht om bruggen te slaan. Tussen Den Haag en de samenleving. Tussen stad en landelijk gebied. Tussen rijk en arm. Tussen jong en oud. Tussen hoog- en laagopgeleiden,’ schreven VVD en PvdA in hun regeerakkoord.

In werkelijkheid is tussen 2012 en nu de kloof tussen lager en hoger opgeleiden groter geworden en zijn de etnische tegenstellingen gegroeid. Van Rutte III mag worden verwacht dat het ook de slachtoffers van de financiële en economische crisis perspectief geeft. Anders zal het terecht worden weggehoond  als een elitair ‘windmolenkabinet’.

De informateur is zich, zoals het zich laat aanzien, bewust van de potentiele hardnekkigheden van deze informatie, met 4 partijen een zware klus. En daarom zal de tijd worden genomen om tot een evenwichtig pakket te komen. Een eerste afvaller betekent immers automatisch een vervanger die z’n kansen moet waarmaken.

https://www.vn.nl/beetje-trumpiaans-denken-geen-kwaad-bij-formatie/

Advertisements