Tags

,

Kan langer leven ook langer pensioen betekenen? (Peter de Waard, De Kwestie, Economie/de Volkskrant, 23 maart)

# Nederlanders leven gemiddeld na hun pensioen nog 21 jaar (vrouwen langer, mannen korter). En dat zal niet veranderen, hoe innovatief de medische wetenschap ook is en hoe gezond er ook wordt geleefd. Als de Nederlanders allemaal speltbrood eten, tienduizend stappen per dag maken, acht uur slapen en geen alcohol meer drinken, zullen ze geen minuut langer van hun pensioen kunnen genieten.

In de collegebanken heb ik geleerd dat de wetenschap niet in staat is om de toekomst te voorspellen, maar als ik hier lees hoe economen met statistieken omgaan – en dat is hun dagelijkse verplichte kost – dan lijkt het erop dat ze zich niet realiseren dat dit ‘modellenwerk’ in de praktijk neerkomen op prognoses maken vanuit bestaande economische macro- en micro-datagegevens. En het meso-niveau zit er ongetwijfeld ook wel tussen. Maar helaas bestaan er geen historische trends – behalve industriële revoluties, want die hangen samen met de geletterdheid van de samenleving – en geen politiek-psychologische, want wie had het trio Poetin, Erdogan, Trump kunnen voorzien? Een hoogontwikkelde mondiale samenleving met dit drietal autocraten aan het roer. Dat is de grote historische paradox geworden in deze tijden. Er is wel een trend dat alles qua tijd in een hoger tempo en zelfs exponentieel aan het ontwikkelen is en dat betekent dus een nadeel van de ‘tragen van geest’. Hiermee kan direct de brug worden geslagen naar het Europa van verschillende snelheden, want die is onvermijdelijk, en zelfs op straffe van de ondergang van de EU.

Maar of de innovatie binnen de medische wetenschap geen invloed heeft… is de vraag. Iedere innovatie pretendeert een verbetering te zijn met progressieve vooruitgang in de samenleving, maar dat zou wel eens een groot misverstand kunnen blijken te zijn, net zoals de robotisering, waarvan de uitkomsten ook geheel onduidelijk zijn als het gaat om baanloze werelden vanwege doorgeschoten robotisering en digitalisering. De mens moet met dat nieuwe verschijnsel namelijk overweg kunnen en dat ziet er nog niet naar uit. Geen mens kan zich een samenleving voorstellen zonder productieve arbeid boven het ongeschoolde segment, want de robotisering zal nooit de algehele menselijke arbeid kunnen vervangen. Kortom, de economische wetenschap neigt door te slaan in absoluutheden die in de maatschappelijke evolutie geheel onmogelijk zijn omdat daar andere wetmatigheden gelden dan de wiskundig-statistische.

# Het huidige demissionaire kabinet heeft nu eenmaal de pensioenleeftijd gekoppeld aan de levensverwachting, en het toekomstige kabinet – of dat nu met GroenLinks of de Christen Unie is – zal daar niet aan tornen. Indien de mensen die vandaag worden geboren gemiddeld 121 jaar worden, zullen ze als 100-jarigen met pensioen gaan, zo heeft Rutte bepaald. Wie als boreling van 2017 op zijn 20ste in het arbeidsproces stapt, moet tachtig jaar werken.

De ‘levensverwachting’ is een typerend voorbeeld van een technocratisch maatschappijbeeld dat afhankelijk is van statistieken en statistische modellen. En vergeten ondertussen dat de mens geschapen of gebouwd is op een DNA dat – zoals de natuurvolkeren weten – na je 65e je lichamelijke kwaliteit dusdanig afneemt, dat zeker in de huidige hectische maatschappij en vooral in het bedrijfsleven, de 65+’ers niet meer  meekomen met de jonge generatie. De oude generatie dan dwingen tot eenvoudiger werk? Lariekoek natuurlijk. Laten we niet vergeten dat de ophoging van de AOW-leeftijd een bezuinigingsmaatregel was, die via een evaluatie van het gevierde crisisbeleid ook weer teruggeschroefd moet kunnen worden. Zoals ook de 24%-btwheffing een crisismaatregel was (om maar te zwijgen van het ‘kwartje van Kok’) en dus is het nuttig om in de nieuwe Kamer alsnog een evaluatiedebat te houden over de crisisjaren 2008-2016, want slechts één ding staat vast: het achteraf vastgestelde begrotingsoverschot van dat laatste jaar betekent wel weer formeel het einde van de crisis. Het is nu wel de vraag of die crisis geen nieuwe impuls krijgt door de banken in Italië en de staatsschulden in Frankrijk, om van Spanje, Portugal en Griekenland maar te zwijgen. Dat ‘ Sommige partijen (50Plus, PVV en SP) willen niettemin met een paar boekhoudkundige trucs de pensioenleeftijd op 65 houden’, zoals hieronder staat,  is mijns inziens als niet-econoom een onjuiste inschatting van het menselijk kunnen. 65 is eenvoudig een natuurlijk gegeven dat de 3e levensfase intreedt en de mens zich mag of dient terug te trekken uit de arbeidssfeer. Tenzij je werk je hobby is, maar dat is weinigen gegeven.

# Uiteraard is het niet zeker dat de levensverwachting zo snel stijgt. Sinds 1840 is die met 35 jaar gestegen. Dat komt overeen met een stijging van tweeënhalve maand per jaar. Als die stijging in dat tempo doorgaat, komt daar de komende eeuw nog 21 jaar levensduur bij.

Alleen al dat 1840 volkomen onmogelijk vergeleken kan worden met ons tijdsgewricht, is dit mijns inziens een zinloze constatering omdat in mijn ogen de menselijke samenleving ook een ‘organisch levend wezen’ is, ook al is dat naar mijn weten nog nooit wetenschappelijk onderzocht, laat staan vastgesteld.

# Sommige partijen (50Plus, PVV en SP) willen niettemin met een paar boekhoudkundige trucs de pensioenleeftijd op 65 houden. De andere partijen willen alle extra levensverwachting besteden aan verlenging van de arbeidsloopbaan.

Dit laatste van die ‘andere’ partijen spreken uit hoogde van hun jeugdige leeftijd, waarin nog geen traagheid of mankementen in de hersencapaciteit zijn ontstaan en op die leeftijd zijn dus deze politieke uitspraken onzinnig, want alleen ingegeven om geld via de belastingdienst te kunnen innen. Zo simpel is dat.

# Ook dat levert aversie op. De huidige gepensioneerden, die al op hun 65ste of dankzij de VUT nog veel eerder met pensioen mochten, zijn ineens zeer geprivilegieerd. Daarnaast zijn ziekten die vroeger dodelijk waren nu vaak chronisch. Dat houdt in dat de volgende generaties gepensioneerden gemiddeld een lagere kwaliteit van leven hebben, tenzij ze besluiten de stekker eruit te trekken voordat ze hulpbehoevend worden.

Waarom de huidige gepensioneerden ‘zeer geprivilegeerd’ zijn is mij een raadsel, omdat het huidige debat gaande wordt gehouden met onvergelijkbare data.

# Er is een tussenoplossing. De FNV heeft gesuggereerd slechts de helft van de extra levensjaren door te werken. Dus als de levensverwachting nog 21 jaar toeneemt, zouden we maar 10,5 jaar langer doorwerken. Drie demografen van het NIDI (Harry van Dalen, Joop de Beer, Kène Henkens) hebben wiskundig berekend dat dit betaalbaar is als het aantal levensjaren na pensionering gemiddeld de helft is van het aantal jaren dat men gewerkt heeft.

Weer zo’n rationele tussenoplossing! Houd er mee op en maak alle crisismaatregelen ongedaan. Daar schiet de maatschappij meer mee op! Als de politiek zich met dit boekhoudkundige geleuter bezig blijft houden, wordt de opstand der horden eerder werkelijkheid dan de politiek – met nodige gebrek aan ervaring in de nieuwe lichting van vandaag – dat zou wensen. Want dat breekt de echte paniek pas uit!

# Bijvoorbeeld: voor iemand die na veertig jaar werken op zijn 65ste met pensioen gaat en 85 jaar oud wordt, is die verhouding 20/40 ofwel 50 procent. Als de levens-verwachting naar 95 gaat, zou hij 47 jaar moeten werken en op zijn 71,5ste met pensioen gaan. 23,5 gedeeld door 47 is ook 50 procent.

Als de politieke en economische wereld verslaafd is (en blijft) aan cijferwerk, dan ware het beter om out-of-the-box te gaan leren denken, omdat beide maatschappelijk segmenten zich eeuwig belachelijk aan het maken zijn met deze zogenaamde wetenschappelijke (CPB-)rationaliteit. Pure flauwekul en eens te meer een bewijs dat de politiek geheel losgezongen is van de maatschappij zelf. Triest en tragisch.

# Volgens de berekening van de demografen zou het aantal AOW’ers in 2060 op 3,8 miljoen uitkomen als dit pensioensysteem gaat gelden. Bij de huidige regeling is dat 3,5 miljoen. Als de pensioengerechtigde leeftijd weer 65 jaar wordt, komt het aantal AOW’ers uit op 4,8 miljoen.

Onbetaalbaar dus, zo luidt de statistische redenering, maar het weerwoord luidt: Wij zijn God niet, want Die werkt niet met statistieken, hahaha.

# Van elke tien jaar extra leven moet de helft naar het pensioen.

We hebben nu een begrotingsoverschot om daarmee een nieuwe belastingstructuur in gang te zetten en daaronder valt dus ook een nieuwe evenwichtige pensioenstelsel, maar wel op de realiteit en nuchter menselijke denken gebaseerd en niet op cijferfetisjisme. Dat is politiek wel gebruikelijk natuurlijk, maar de samenleving onwaardig. Maar met de herinrichting van verschillende systemen, zoals het belastingstelsel, zal ook het CPB zijn modellen moeten perfectioneren, want deze waardevolle beschouwing van Peter de Waard stelt mij in staat om eens een cri du cœur op papier te zetten! Politiek, wordt u eens wakker én… menselijk! Politiek met een menselijk gezicht ontbreekt in onze maatschappij. De verkiezingsuitslag is daarvan het bewijs.

# Totdat de onsterfelijkheid wordt bereikt.

Nou, (zeer) velen wensen dat niet eens…

http://www.volkskrant.nl/opinie/kan-langer-leven-ook-langer-pensioen-betekenen~a4477754/

Advertisements