Tags

,

Jarige EU viert ingetogen feestje (Marc Peeperkorn, Ten eerste/de Volkskrant, 20 maart)

‘Vernietigende storm’ is een briesje in verklaring van EU-leiders (Marc Peeperkorn, Ten eerste/de Volkskrant online, 20 maart)

Zestig jaar geleden zag de voorloper van de EU het levenslicht. Maar voor een uitbundig jubileum is weinig reden. De ‘hernieuwing van de geloften wordt overschaduwd door aanzwellend anti-Europees populisme.

Mijn stelling is dat van een ‘ingetogen feestje’ geen sprake mag zijn aangezien de identiteitscrisis ons dat niet toestaat. Er zijn nog teveel problemen met lidstaten die hun begrotingen en financiën niet op orde hebben en die de eurozone (Italië!) morgen alsnog in een crisis kunnen stoten. Er bestaat een zuidelijke zone waar de problemen met de werkloosheid nog alarmerend zijn. Er zijn noordelijke lidstaten waar het anti-Europees populisme, ook in ons land met de entree van Forum voor Democratie in de Kamer, grote en negatieve gevolgen gaat krijgen. Thierry Baudet is een gevaarlijker populist dan Geert Wilders, die alleen met simplismen heeft geprobeerd door te breken, maar zijn gedachtenarmoede laat hem niet toe boven bepaalde figuren uit het verkleden als boer Koekoek en Hans Janmaat uit te groeien. Baudet heeft, als ik het goed inschat, meer overeenkomsten met het populistische raffinement van een Kuzu (Denk) en te verwachten is ook dat die twee elkaar gaan bestrijden als een tweetal stormrammen.

Kortom, de jarige EU krijgt met een mega-aantal mini crises te maken die de toekomstige identiteit van de EU gaan bepalen en die eerder leiden tot een definitieve ondergang van de EU dan het bieden van een realistisch perspectief. Dat laatste is ook niet mogelijk zonder een oplossing van het ‘democratisch tekort’, het feit dat er geen directe democratie in de EU zelf mogelijk is (want daarop is het Europees Parlement niet ingesteld, want het werkt heel anders dan onze Tweede Kamer), en altijd via het nationale parlement gaan, want zo bewust geregeld zonder het bewustzijn van de grondleggers dat dat een onmogelijke constructie is. Waarom? Omdat die grondleggers zich onbewust waren van de mogelijkheid dat er een sterke anti-EU-populisme kon ontstaan, die de regeringen ook in de beklaagdenbank kon dringen. Dan sta je als regering met een mond vol tanden. In de periode van de kabinetten-Lubbers werd nog aangekoerst op een politieke unie, nota bene, terwijl dat door de toekomstige historici zou kunnen worden omschreven als het geboortemoment van het populisme in Europa, want vooral vanaf de campagne van het Grondwetsreferendum (2005) werd de bevolking zich bewust van contouren van de EU die aan het ontstaan waren en waarbij de bevolking geen enkele zeggenschap had. Nooit gekregen maar ook nooit afgedwongen. Dat laatste was ook onmogelijk omdat de regering geen voorlichting ooit gaf. Daarover is interessant krantenmateriaal beschikbaar, waarover ik deze week blogs zal schrijven.

# Houden de lidstaten nog van de Europese Unie, zestig jaar na het Verdrag van Rome – het startschot voor de EEG? Geen overbodige vraag nu die Unie van binnen en buiten wordt belaagd.

Het antwoord luidt simpelweg dat in ons land weliswaar de meerderheid van de bevolking binnen de EU wenst te blijven, zo bleek uit peilingen tijdens de afgelopen verkiezingen van vorige week, maar dat van ‘houden van’ geen sprake is en dat is het grootste knelpunt van de EU op dit moment. Het draagvlak bestaat niet en dat dient eerst hersteld te worden voordat er sprake kan zijn van een nieuw elan die in de unie nog niet bestaat.

# Maar de urgentie in deze Verklaring van Rome [‘De hernieuwing van de Europese geloften’, die zaterdag getekend zal worden] is ver te zoeken. Alsof de ‘vernietigende storm’ die volgens de Europese Commissaris Timmermans de EU bedreigt bij nader inzien een voorjaarsbries is.

Dat die urgentie ontbreekt is psychologisch verklaarbaar want toegeven is erkennen en dat durft dus alleen Timmermans aan die voldoende gezag heeft om zo te kunnen formuleren, terwijl dat tegelijkertijd ook een dringend advies is aan de lidstaten om coöperatiever en effectiever te gaan functioneren. En die wil ontbreekt en dat tekent het duizelingwekkende dilemma waarin EU is weggezakt. Van een voorjaarsbriesje is simpelweg geen sprake. Het is nog steeds alarmfase oranje/rood, omdat slechts de economische crisis buiten de directe gevarenzone verkeert, terwijl er op alle andere portefeuilles wel sprake is van code rood.

# Net als toen prijzen de leiders de Europese waarden (democratie, rechtsstaat) en de vruchten van interne markt (welvaart, banen). Ook staat de EU voor uitdagingen die in 2007 eveneens werden genoemd: terrorisme, georganiseerde misdaad, illegale migratie. De slotzin in beide verklaringen is exact dezelfde: ‘Europa is onze gezamenlijke toekomst.’

Deze laatste zin is een onvermijdelijke aangezien er hier twee betekenissen van ‘gezamenlijke toekomst’ bestaan, te weten de geografische en dan klopt die uitspraak, maar ook de politieke, en dan is die op z’n minst voorbarig en nog helemaal niet aan te prijzen vanwege het bovengenoemde democratische tekort. En dan kan er zelfs met stelligheid beweerd worden dat er geen democratie bestaat. In de Tweede Kamer is er nu eenmaal geen open debat mogelijk over de EU, want de voorbereidingsdebatten over een aanstaande top kan niet voluit worden gehouden omdat die toppen aan de onderhandelingstafel worden gehouden en daarbij gelden dus ook onderhandelingsstrategieën, waar de Kamer ook nooit doorheen heeft weten te prikken omdat dat inderdaad niet mogelijk is.

Die toppen zijn dus onvoldoende (onmogelijk voor de 100%) voorgekookt door de ambtelijke voorbereidende staven en er komen tijdens de vergaderingen zelf altijd nieuwe pijnpunten op tafel te liggen, zodat de voorbereiding voor een (groot) deel in het water valt. Dat is het euvel van het ‘toppenberaad’ in de Kamer, met altijd halve of hele teleurstellende uitkomsten. Geen wonder dat de oppositie zich keer op keer machteloos voelt, maar wel gebaseerd op de weeffouten in het Europese Huis zelf en dus gemaakte fouten tijdens de opbouw en architectonisch-wetstechnische constructie. Al met al is het adagium ‘Europa is onze gezamenlijke toekomst’ dus een zinloze omdat het een lege feitelijkheid betekent, zonder dat er zichtbare, maar succesvolle pogingen worden gedaan om die gezamenlijk toekomst mogelijk te maken ‘in harmonie’ en niet zonder voortmodderen in de huidige chaos en chronische ruziesfeer.

(Wordt vervolgd)

http://www.volkskrant.nl/politiek/-vernietigende-storm-is-een-briesje-in-verklaring-van-eu-leiders~a4476374/

Advertisements