Tags

Alexander Weissink • Economie & Politiek/fd, 18 maart

Jesse Klaver een wonderkind? Bij de VVD weten ze beter. Natuurlijk is het knap wat de jonge GroenLinks-leider heeft klaargespeeld, maar het ware mirakel komt toch echt uit de liberale stal. Ondanks de nodige valpartijen in de afgelopen jaren hebben ze met Mark Rutte opnieuw op het juiste paard gewed.

Dat de VVD bij de Tweede Kamerverkiezingen afgelopen woensdag acht zetels heeft verloren? Een kniesoor die erop let. Wat telt is dat de partij onder leiding van Rutte verreweg als grootste uit de stembus is gekomen. Voor de derde keer op rij, en met ruim 20% van de stemmen. Dit terwijl alom werd beweerd dat kiezersloyaliteit, ook op rechts, op het kerkhof lag. En, niet te vergeten: de 33 zetels die de VVD in de wacht sleepte, zijn er nog altijd meer dan de 31 die in 2010 door de liberalen als een monsterzege werden gevierd.

Duracell-konijn, Illustratie: Mirjam Vissers

Mochten er nog twijfels zijn geweest over metaalmoeheid van het merk Rutte, dan zijn die in de nacht van woensdag op donderdag weggevaagd. Rutte is nog niet over zijn houdbaarheidsdatum heen, oordeelde de kiezer. Met zijn refrein ‘ik krijg enorme energie’ wist Rutte zijn imago als Duracell-konijn te handhaven.

De calculatie dat Edith Schippers nog niet aan de beurt was, heeft goed uitgepakt. De demissionaire minister van Volksgezondheid mag als verkenner voor een mogelijke coalitie verder aan haar profiel werken. Vermoedelijk krijgt zij ook de rol van informateur en zal ze daarna opnieuw een belangrijke kabinetspost vervullen. Haar tijd als eerste vrouwelijke premier van Nederland komt nog wel, denken ze bij de VVD.

Brokkenpiloten en uitglijers

Dat het Rutte opnieuw is gelukt de hoofdprijs binnen te slepen, is zonder meer knap te noemen. Los van de ‘vuile handen’ die hij met lastenverzwaringen en bezuinigingen in de crisisjaren moest maken, heeft zijn partij het hem ook niet gemakkelijk gemaakt. Aan brokkenpiloten en uitglijers was bij de VVD geen gebrek. Zijn politieke peetvader Ivo Opstelten en sheriff Fred Teeven bezorgden de partij een regelrechte nachtmerrie. Ard van der Steur maakte het van kwaad tot erger.

Geen wonder dat de campagnestrategen al hun geld op de individu Rutte hadden gezet. Naast een lijvig verkiezingsprogramma van de partij, kwam Rutte dit keer met een persoonlijk ‘Mijn ambitie, mijn plan’. Dat hij zich bij de vorige verkiezingen onbetrouwbaar had bewezen, werd vroegtijdig ontzenuwd door een ruimhartig mea culpa. Hoe ongeloofwaardig dat door opiniemakers ook werd gevonden, voldoende kiezers namen het voor lief. Evenals de fel bekritiseerde stoere praat over normaal doen of oppleuren.

Met dank aan Erdogan

Rutte, het tegendeel van de ‘grote dikke ik’ waar VVD’ers vaak voor worden aangezien, werd doelbewust uitgevent als een leider die onbaatzuchtig verantwoordelijkheid durft te nemen. Met de ‘littekens in mijn gezicht’ maakte hij zoveel reclame dat het een cliché werd. Een vijfde van de kiezers legde niettemin hun lot in zijn handen. Of in ieder geval niet in die van een ander.

Natuurlijk is de VVD veel dank verschuldigd aan de Turkse president Erdogan. Op het kabinetsbesluit om Turkse ministers uit Nederland te weren viel wel wat af te dingen, maar het besluit werd gelukkigerwijs gerechtvaardigd door de hysterische reacties uit Ankara. Rutte had het zich aan de vooravond van de verkiezingen niet beter kunnen wensen. Tegenover een schuimbekkende autocraat toonde hij zich een staatsman met zelfbeheersing. Tegelijk haalde hij met zijn strenge optreden zijn rivaal op rechts, PVV-leider Geert Wilders, de wind uit de zeilen.

PvdA doodgeknuffeld

Pijnlijk genoeg is regeringsgenoot PvdA daar helemaal niets mee opgeschoten. De rel met de Turken was ‘Chefsache’, dus alle krediet ging naar de grote baas. De hand- en spandiensten van minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders en de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb werden door de kiezer voor kennisgeving aangenomen. Een extra stem op partijgenoot Asscher leverde het niet op.

Aan leedvermaak over het bloedbad bij de PvdA maken VVD’ers zich nu liever niet schuldig. Van hoog tot laag klinken betuigingen van oprechte deelneming. Ook Rutte leeft mee met zijn demissionaire coalitiepartner. Maar de geschiedenisboekjes zullen deze verkiezingen wel eens kunnen markeren als het moment dat de liberalen hun aloude ideologische tegenstander definitief wisten dood te knuffelen.

Vrijen met een zwarte weduwe

Waarom dat niet gevierd wordt, moge duidelijk zijn. Voordat de formatieonderhandelingen van start gaan, moet vooral niet de indruk ontstaan dat regeren met Rutte hetzelfde is als vrijen met een zwarte weduwe: aan het eind word je opgegeten. Weliswaar betekent formeren vooral dat de grootste partij moet inleveren om anderen over de brug te krijgen, maar daarmee wordt de winst voor de volgende verkiezingen niet binnengehaald. Het spoor van vernieling die het ‘nivelleringsfeestje’ voor de PvdA teweegbrengt is nog lang niet ten einde.

Rond het Binnenhof is dit gevaar al lang en breed bekend. Het CDA en de PVV hebben hun vingers al eerder aan Rutte gebrand. Na de totstandkoming van hun gedoogcoalitie in 2010 werden ze twee jaar later bij de stembus volledig uitgekleed. Nog steeds zijn ze daar niet helemaal van hersteld. Ondanks hun winst afgelopen woensdag hebben beide partijen nog steeds minder zetels dan zeven jaar geleden.

Kabinetsdeelname klinkt voor elke politicus aanlokkelijk. Zeker als je onmisbaar wordt geacht. Daarom zijn alle ogen de komende dagen gericht op CDA-leider Sybrand Buma, D66-voorman Alexander Pechtold, Gert-Jan Segers van ChristenUnie en GroenLinks-held Klaver. Al is het maar omdat de kiezer het van hen verwacht. Maar verwacht van diezelfde kiezer geen mededogen. Daarvoor moet je aan het einde van de rit bij Rutte zijn.

Het politiek-psychologische spel wordt in deze beschouwing goed beschreven.

https://fd.nl/economie-politiek/1192917/wees-gewaarschuwd-regeren-met-rutte-maakt-meer-kapot-dan-je-lief-is?utm_source=nieuwsbrief&utm_campaign=fd-ochtendnieuwsbrief&utm_medium=email&utm_content=20170318&s_cid=671

Advertisements