Tags

,

Waardoor het misging bij de sociaal-democraten (Maaike van Houten, Katern de Verdieping/Trouw, 17 maart)

VERKIEZINGSUITSLAG | De PvdA moet de balans opmaken na een historische verkiezingsnederlaag. Morgen wordt een begin gemaakt tijdens een ledenraad.

# De PvdA bespreekt morgen op de politieke ledenraad in Utrecht de historische nederlaag van de partij, woensdag verloor ze 29 zetels van de 38 zetels. Eén oorzaak is niet te vinden en een aantal ligt buiten de partij. Internationaal heeft de sociaal-democratie het moeilijk, de partij verliest haar natuurlijke aanhang doordat de arbeidersklasse kleiner wordt en de middengroepen groter, de verzorgingsstaat staat onder druk, relatief nieuwe thema’s als immigratie en Europa verdelen de partij. Maar de leden hebben het morgen ook over interne factoren. Een terugblik.

Na mijn vorige blog over de PvdA van gisteren[1] voeg ik op basis van deze Trouw-beschouwing een aantal volgende elementen toe; dat doe ik als politiek neutrale waarnemer, want partijloos, maar wel altijd voorstander van Paars geweest en ook Rutte2 beschouw ik als Paars(-min, aangezien D66 ‘niet aan de regeringstafel zat’). Wel wenste ik deel te nemen aan het nieuwe begrip van flitslid, dat PvdA-voorzitter Hans Spekman introduceerde tijdens de strijd om het lijsttrekkerschap, maar na de dolk van Lodewijk Asscher in de rug van Diederik Samsom, trok ik mijn flitslidmaatschap weer in. Dat vond ik broedermoord en van zo’n partij kan ik geen (flits)lid zijn.

En niet alleen broedermoord, maar ook een fundamentele inschattingsfout van het partijbestuur: de publicitaire aandacht voor zo’n lijsttrekkersdebat was natuurlijk een juist instrument om nieuws te genereren, maar de uitkomst was bizar: het vertrek van Samsom. Dat had voorzien moeten worden en dus anders opgelost. Wat mij betreft lag er een logische oplossingsmodule voor de hand: je maakt er een duolijsttrekkerschap van, en al zijn er in het verre verleden (bij GL) verkeerde ervaringen mee opgedaan, in de situatie Samsom/Asscher lag dat anders. Ze vulden elkaar in de afgelopen regeerperiode goed tot perfect aan en dus maak je er een duo-leiderschap van: Samsom als de ideale campaigner en Asscher als de bestuurder. Als dit duoschap de inzet van de verkiezingen was geweest, dan had de uitslag er ook anders uitgezien en in ieder geval niet zo dramatisch als nu het geval was. Waarom? Dan was er campagne gevoerd op elkaar aanvullende visies en niet op strijd en interne tegenstellingen, want dat werkt publicitair natuurlijk niet. Een hele domme fout dus van het partijbestuur en campagneleiding.

Maar ik herinner ook aan de opmerking in de vorige blog dat het partijbestuur verzaakt heeft om de leden en achterban te sturen richting moderne coalitievorming: hoe je het ook keert en wendt, er komen nooit meer linkse of rechtse coalities, omdat daarvoor grote volkspartijen van minimaal een dikke 30 tot 40 zetels nodig zijn. Die stammen inderdaad uit de verzuilingstijd en die keert ook niet meer terug, al doet DENK denken aan een islamitische verzuilingspartij, maar eerst moet worden afgewacht of die partij echt kan doorbreken en daarover heb ik mijn twijfels grote. Het migrantendeel van de bevolking is veel te pluriform om een geslaagde migrantenpartij in het leven te kunnen oproepen. Maar de kleine en gedecimeerde oude volkspartijen als PvdA, CDA en VVD (in de volgorde van destijds met toenmalige omvang), hebben met hun afgestoten ideologische veren die verwijderd werden, want ‘niet meer van deze tijd[2], ook de opkomst van de splinterpartijen én populisme veroorzaakte en daarom luidt mijn diagnose dat volkspartijen vanuit religieuze en seculiere ideologieën nog steeds zin hebben. Het gebrek aan juiste antwoorden op het populisme en met name Wilders die in het eerste decennium van deze eeuw zijn eigen beweging op basis van anti-islam begon na zijn vertrek uit de VVD, betekende pure discriminatie en uitsluiting van bevolkingsdelen en dus pure anti-politiek. Dat anti-islamisme maakte dat de fracties in de Kamer daar geen antwoord op hadden, want onbekend terrein, maar juist die ‘weerloosheid’ brokkelde het gezag van die gevestigde partijen in snel tempo af. Daarmee begon ook de ‘afbladdering’ van de politiek en de Haagse kaasstolp als cyclisch proces.

De formule van het duoleiderschap is dus geschikt voor toepassing in de toekomst bij een volgende verkiezingsstrijd omdat er dan positieve publiciteit gegenereerd wordt en de partij ruimte biedt om juist bruggen te slaan tussen bevolkingsdelen en de oplossing van maatschappelijke dilemma’s, die vaak taboethema’s bleven. Eigen schuld dikke bult zeg ik aan de gevestigde partijen.

Dus is mijn conclusie dat volkspartijen hun identiteit met de regelmaat van de klok moeten vernieuwen en herbronnen, omdat het een ijzersterk wapen kan worden tegen populisme, zoals gisteren in een andere blog verwoord.[3] Bondig samengevat: populisme is niets anders dan politiek simplisme en zwart-wit-denken en daarmee is de politiek niet gediend; het biedt immers geen oplossingen. Volkspartijen dienen dus beter gebruik te maken van hun wetenschappelijke bureaus die de taak hebben hun visies te ontwikkelen op alle maatschappelijke deelterreinen van de politiek en om zo tot een aanvaardbare ideologische invulling van maatschappelijke ontwikkelingen en toekomstperspectieven te komen.

Kortom, de tijden veranderen zo snel, dat ze niet meer bijgehouden konden worden door de politieke partijen, die vast bleven zitten aan  oude denkpatronen. Alleen nieuwe denkpatronen en juiste – wetenschappelijk verdedigbare – analyses bieden de juiste basis voor het bedrijven van gezonde politiek, die haaks staat op belangenpolitiek, en juist dit laatste vormt nu de basis voor het handelen van de huidige politieke partijen. Belangenpolitiek dient het algemeen belang alléén als maatschappelijke belangen consistent en coherent in een visie worden vertaald. Maar de veelheid aan lobbyisten werkt als de dood in de pot voor de politiek.

Aan dat herschrijven van het beginselmanifest mag de PvdA nu vanuit herbronningsnoodzaak gaan beginnen. En alleen dan kan ik overwegen weer flitslid te worden. Ik wens de partij veel succes ermee en een snel herstel van de opgedane kater!

En tot slot: in de kop van deze blog staat ‘arbeidersklasse’. Geen woord aan gewijd, want arbeiders bestaan niet meer! Arbeidersklasse dus ook niet. Bedoeld wordt de werknemers met ongeschoolde werkzaamheden en dus lage inkomensschalen. En omdat ze noodzakelijk zijn in deze maatschappij – in de aanloop naar een volledig gerobotiseerde maatschappij – moet ook aan dit beroepsgroep aandacht worden besteed uit oogpunt van rechtvaardigheid. Zij zijn sociaal en moreel gelijkwaardig aan de topfunctionarissen in de multinationals. Waar in welk partijprogramma lees je daar iets over? Ik maak nu een begin met herschrijven van het beginselmanifest om duidelijk te maken wat ik met deze blog heb bedoeld. Daarover dus in de volgende blog!

[1] https://aquariuspolitiek.wordpress.com/2017/03/16/een-coalitie-met-vvd-en-groenlinks-is-dat-mogelijk-dan-dat-is-een-vraag-ingegeven-vanuit-oude-patronen-in-het-nieuwe-tijdperk-vanaf-rutte2-is-alles-doorelkaar-normaal-noodzakelijk-volk/

[2] Een stereotype denkfout want ideologie is nimmer achterhaald mits waarden en normen worden aangepast aan de nieuwe maatschappelijke omstandigheden. Waarden zijn eeuwig geldig, maar bijbehorende normen moeten aangepast worden, zoals ook rechterlijke jurisprudentie met de tijd verandert. De PvdA heeft dus een nieuw beginselmanifest nodig, want tijdens mijn korte flitslidmaatschap een blik op dat manifest geslagen en mijn conclusie na 1 bladzijde was: totaal achterhaald. En dus heeft de PvdA op basis van dat document (uit 2003 meen ik ten tijde van Wouter Bos als opvolger van Melkert) geen basis om een gezonde campagne te voeren.

[3] https://aquariuspolitiek.wordpress.com/2017/03/16/een-coalitie-met-vvd-en-groenlinks-is-dat-mogelijk-dan-dat-is-een-vraag-ingegeven-vanuit-oude-patronen-in-het-nieuwe-tijdperk-vanaf-rutte2-is-alles-doorelkaar-normaal-noodzakelijk-volk/

Advertisements