Tags

,

‘Over de euro valt écht iets te kiezen binnen EU’ (Arnout Brouwers, Interview, Opinie & Debat/de Volkskrant, 3 maart)

‘Juncker had discussie over toekomst van de euro op scherp moeten zetten’ (Arnout Brouwers, Interview, Opinie & Debat/de Volkskrant online, 3 maart)

http://www.volkskrant.nl/opinie/-juncker-had-discussie-over-toekomst-van-de-euro-op-scherp-moeten-zetten~a4469167/

# Aan de vooravond van het zestigjarig bestaan van de EU, presenteerde de Europese Commissie woensdag vijf scenario’s voor de toekomst van de Unie. Kort samengevat: voortmodderen, alleen interne markt, een kopgroep-Europa, ‘minder maar beter’ en tenslotte: de ‘grote sprong voorwaarts’.

# Europa-deskundige Adriaan Schout van Instituut Clingendael zegt dat de Commissie hiermee de discussie over de echte grote vragen – zoals het voortbestaan van de euro – uit de weg gaat tot ná de verkiezingen dit jaar in onder meer Frankrijk en Duitsland.

Deze opmerking (en vraag?) van Adriaan Schout of de echte grote vragen uit de weg worden gegaan tot na de verkiezingen in de grote lidstaten, is boeiend omdat teksten anders gelezen of geïnterpreteerd kunnen worden. Als het tweede citaat namelijk er namelijk niet was opgenomen in de tekst, dan zou diezelfde tekst geheel gelijk gebleven (kunnen) zijn, zonder het accent op de verkiezingen in Frankrijk en Duitsland te leggen. Maakt dat verschil dan? Ja en nee.

Ja, omdat verkiezingen altijd een eigen rol spelen en meestal anders dan de zieners hadden voorspeld, en daarmee spannend maken.

Nee, omdat uit dit interview twee heel verschillende opties naar boven komen: de Commissie is – voor het eerst in de gehele opbouwgeschiedenis van de EU – bij zinnen gekomen door de toekomst van de unie geheel open te laten zijn en af te stappen van de impliciete doel van de politieke unie, hoewel dat dat al was afgewezen in het Verdrag van Maastricht, want daarop had het kabinet-Lubbers zijn zinnen op gezet en dat bleek een politieke blunder te zijn, door geen enkele lidstaat (behalve België waarschijnlijk) gesteund. ‘Zwarte maandag’ zoals ik ergens las.

Twee geheel verschillende opties dus: 1. de open optie, zoals hierboven omschreven naast 2. een ‘afhankelijke optie van de komende verkiezingen’, maar niet-open dus en daarmee geheel in lijn met het oude Commissie-denken dat decennia lang dominant is geweest. Kortom, alsnog een ‘democratische’ optie om de lidstaten en bevolkingen in die lidstaten te laten kiezen, of op de oude vertrouwde voet doorgaan en uiteindelijk dirigistisch te blijven opereren.

En zoals nu door mij geformuleerd in de opties 1 en 2 is de keuze wel gemakkelijk geworden, omdat het nu gaat – of zo gelezen kan worden – om de ‘open – en democratische – optie’ en om de dirigistische optie, die altijd wordt (of moet worden) afgewezen. Maar dan komt Schout met zijn gezag als expert en autoriteit om te hoek kijken, namelijk dat er maar 2 scenario’s in plaats van de 5 bestaan:

# ‘Dat is de paradox van deze situatie. Er zijn eigenlijk geen vijf scenario’s, het gaat eigenlijk alleen om de scenario’s één en drie: voortmodderen en de kopgroep-EU. Voortmodderen, dat is wat de EU natuurlijk altijd doet en wat ook zeer inherent is aan politieke besluitvorming – ook in Nederland. Maar waar gaat dat voortmodderen naar toe? Welke vragen zitten er in?’

Als Schout gelijk zou hebben dat het alleen om feitelijk 2 opties gaat, dan valt nu al te voorspellen dat dat het begin van het einde van de EU zal betekenen, want de optie van ‘voortmodderen’ is geen optie en leidt onvoorwaardelijk tot het einde van het laboratoriumexperiment-EU. In deze tijd past geen voortmodderen, zoals ook Trump nu aan het ontdekken is. Met populisme komen geen stap verder, of het nu Trump of Wilders is, dan wel een van de andere Europese namen als Le Pen. Populisme is immers de resultante van het falen van gevestigde politieke partijen, die hun idealen en beginselen niet hebben aangepast en alleen uit angst en bezorgdheid reageerden op dat opkomende populisme, te beginnen in 2002 en de moord en dood van Fortuyn.

Zodat er maar 1 optie mogelijk blijft en dat is de kopgroep en dat is ook de enige logische, al was het maar omdat de sceptici – zowel lidstaten als Visegrád, alswel nationale populistische partijen – het ernaar gemaakt hebben. Europa is te pluriform als veelkleurig om er een politiek 1-stromenlandschap van te maken en dat was een qualitate qua denkfout van de EU-scheppers geweest: een politiek landschap kan niet tot een eenheidsstaat worden getransformeerd als er een historische ontwikkeling van eeuwen aan voorafging. Dat is het grote verschil met de VS: confederatie of federatie was onderdeel van de ontstaansgeschiedenis in de natievorming en dus een groeiproces. Maar een politieke eenheid in de EU is niet en nooit te bereiken omdat er te grote verschillen tussen alle betrokken lidstaten – en dus natiestaten – bestaan. in de VS komen daarom Democratische of Republikeinse regeringen – ‘administrations’ – voor, en dat is onmogelijk binnen de EU, binnen de Commissie. Met dat historische verschil is nooit rekening gehouden en daarom moest de huidige EU ook vastlopen.

Schout tekende dus een paradox en die klopt ook, maar dan wel vanuit zijn redenering en dat blijkt de Brusselse redenering te zijn. Want zoals ik het nu formuleer gaat het niet om een paradox, maar om een ‘paradoxale illusie’. Als Schout gelijk heeft met zijn inschatting – hij kent de EU namelijk als geen ander – geeft hij hiermee onbewust aan hoe nog steeds vanuit Brussel wordt gedacht en dat de Commissie nog steeds dominant en dirigistisch denkt (en dus ook handelt) en nog steeds op het verkeerde spoor zitten: het gaat helemaal niet om 5 scenario’s (schijnbeweging?), maar om een (onbewuste) sterfhuisconstructie.

Dan blijkt Juncker, ondanks zijn politieke ervaring, helemaal niets geleerd van het verre verleden en zou zijn commissie wel eens de allerlaatste kunnen zijn omdat het een doodgeboren kind blijkt te zijn, de resultante van oud-en-achterhaald-denken. Een denken dat na de oorlog logisch en vanzelfsprekend was, maar nu is nieuw-denken vereist en dat bestaat er dankzij de heldere tekst van Schout nog helemaal niet (in Brussel). Juncker als de ‘revisited’ tsaar Nicolaas II voorafgaande aan de Russische Revolutie van oktober (na in februari al te zijn afgezet) 1917 en we weten hoe dat afliep (vermoord). Nu staan de populisten op het punt om ons land uit de EU te ‘bevrijden’, hetgeen neerkomt op een moord op de EU. Experiment is dan mislukt. Niet dat dat de schuld is van de populisten, maar de schuld als oorzaak door het gebrek aan openheid en democratie binnen de EU en de voorgangers zoals EG en EEG als juridische opvolgers van de EGKS.

Na deze opmerkingen moet geconstateerd worden dat het vervolg van Schouts betoog ongeldig wordt omdat uitgegaan wordt van het verkeerde Brusselse denken:

# ‘En de kopgroep, dat is de eurogroep. Er zijn een aantal grote vragen in Europa. 1) Waar gaat het met de euro naar toe? En hoe zit het met de landen die niet in de euro zitten en waarschijnlijk op het tweede plan terecht gaan komen? Want veel vragen gaan alleen over de eurogroep: komt er een eurozonebudget, een eurozone-minister, een eurozone-parlement, komen er aparte belastingen (al noemen ze dat in Europa dan ‘eigen middelen’)? Dat spanningsveld tussen eurolanden en niet-eurolanden kom je de hele tijd tegen. Beide groepen landen willen duidelijkheid.’

Het zal duidelijk zijn dat de kopgroep de eurogroep helemaal niet kan zijn. Om het meest bizarre voorbeeld maar te noemen: Griekenland, Italië, Spanje en Frankrijk als mede-kopgroeplanden? Laten we maar niet in een onbedaarlijke lachsalvo uitbarsten. Kopgroeplanden zijn Duitsland, Nederland en de Scandinavische landen. Noord-Europa dus. Het gaat nu simpelweg om de sterkste economieën en de hele rest valt er buiten. Om die formeel sterkste economieën mag ook geen koehandel meer bedreven worden want anders gaat het even hard mis als met de huidige eurozone. Wederom mogen en geen politieke besluiten worden genomen, want dat is de ‘gebleken’ garantie op mislukking.

Algehele conclusie van dit interview is dat de 5 scenario’s een ideaal startpunt vormen van een evaluatiedebat binnen de hele EU en dat nu overal nationale debatten op gang zullen moeten komen en die conclusies zullen via een formeel goedgekeurd verslag in iedere lidstaatparlement aan het Europees Parlement worden voorgelegd, dat tot een eindconclusie zal komen over de toekomst van de EU.

En de sub-conclusie die handelt over wat Schout als de grootste vraag omschrijft: ‘is de euro houdbaar?’ is mijn simpele antwoord: ja, natuurlijk is die houdbaar want het is wat de bevolking er zelf van maakt. In een ‘kopgroepzone’ ligt iedere wezenlijke vraag in handen van de bevolking zelf en als zichtbaar is geworden dat het democratische gat is opgeheven en dat de Commissie een administratief lichaam is geworden, dan is het aan de bevolking zelf de inhoud van de nieuwe EU te formuleren, op basis van de ‘lessen uit het verleden’. Wij – de bevolkingen – nemen het gezag over en bepalen zelf in collectief verband (EP) wat de nieuwe formule wordt. De oude orde wordt vervangen door de nieuwe.

Advertisements