Tags

, ,

Aanleiding: De grondwet als toets en kompas, in: Bas en Olivier de Gaay Fortman, De GRONDWETWIJZER. Voor democratisch debat en politieke praktijk. Prometheus Amsterdam, 2017.

(12) # Onvrede over banenverlies, werkloosheid en tegelijkertijd achteruitgang in de zorg, angst voor verstoring van de eigen leefomgeving en toenemende terreur. Door mondialisering gingen bestaande banen in hoog tempo verloren, want terwijl de vruchten van wereldhandel en vrij verkeer van kapitaal werden geplukt door grote bedrijven, profiteerden de ‘mensen van ondereen’ niet mee en nam de werkloosheid toe. De financiële crisis beschadigde economische verwachtingen verder. In dezelfde periode zorgden brandhaarden in continenten rond Europa voor grote stromen vluchtelingen. Terreuraanslagen domineerden steeds meer het dagelijks nieuws. Het zijn deze neerwaartse spiralen van politiek-economisch en sociaal-cultureel ongenoegen waarin populisten wereldwijd hun kansen hebben gegrepen.’

Er zullen door mij een aantal halfgelezen boeken over mondialisering moeten worden herlezen om te onderzoeken of die – vaak criticasters – het banenverlies hadden voorspeld of niet, want in mijn herinnering waren er geen mondialiseringpropagandisten aan het woord. Die laatste categorie waren bijna niet anders dan neoliberalen, die natuurlijk alleen winstpunten zagen bij een verdergaande wereldwijde handelsgroei. Na dit onderzoek kan worden geconstateerd dat er ofwel ware en juiste voorspellingen werden gedaan, of het tegendeel daarvan. Maar nu in dit huidige tijdsgewricht de effecten van die mondialisering duidelijk begonnen te worden en wel eigenlijk alleen in negatieve zin, met als laatste dieptepunt de verkiezing van Trump tot president van de VS, zijn we mondiaal ook echt wakker geworden.

Daarom is het zo nuttig dat met name emeritus professor Bas de Gaay zo duidelijk schrijft dat er maar één grote winstmaker heeft bestaan en dat zijn de ‘grote bedrijven’, ofwel de multinationals. En dat de meerderheid van de wereldbevolking, en dus ook niet de meerderheid van alle en dus iedere VN-lidstaat heeft/hebben meegeprofiteerd, want wie arm is geboren en dat is gebleven, is niet in staat om van dat groeiende winstvermogen mee te profiteren. Daarmee heeft de politiek wereldwijd gefaald.[1] Geen wonder dat de opstand der horden zich uitdrukt in het toenemende populisme.

Voor mij persoonlijk is het geen verrassing dat alle genoemde facetten van ongenoegen in het bovenstaande citaat (kunnen) voortvloeien uit de mondialisering als autonoom proces, want mechanismen die simultaan of synchroon de resultante zijn van de basisvoorwaarden van verdergaande industrialisering, robotisering en het flitskapitalisme, ofwel de 4e en 5e industriële revolutie. Als deze gevolgen al veel eerder voor de grote massa zichtbaar waren geweest, was die opstand der horden immers al veel eerder uitgebroken. Maar voor de grote massa was die ontwikkeling al even onzichtbaar als de verdere ontwikkeling van de EU, zoals we die moloch pas in 2005 (Grondwetsreferendum) hebben ontdekt. En toen was men te laat om het Europese Huis alsnog democratisch te maken. ‘Te laat’ om het niet met een kleine moeite voor elkaar te krijgen. Zo geldt nu ook voor de mondialisering en continentale handelsverdragen dat het steeds groetere moeite zal kosten om er eerlijke en rechtvaardige verdragen van te maken. Aan onze op aarde levende generatie mensheid om dat waar te maken!

(wordt vervolgd.)

[1] Zoals ook blijkt uit de eerste grondwet van de Bataafse Republiek, dat ik in een vervolg blog nog tot uitdrukking zal brengen, als dat niet in dit boekje Grondwetwijzer wordt besproken. Dat zou dan overbodig zijn. Maar die wetenschap heb ik ook uit een boekje onder de familienaam De Gaay Fortman:

Gaay Fortman, B. de, Gijsbert Karel van Hogendorp en de grondwet van 1814 (diss. V.U. Amsterdam), Portielje, Amsterdam 1907.

Dit boek is ook als voetnoot 33 in De grondwetwijzer opgenomen: de voornaam blijkt Bastiaan te zijn. Mijn eigen verwijzing was onderdeel van mijn doctoraalscriptie Nederlands liberalisme en de verzorgingsstaat (Leiden 1980). Ik was erg onder de indruk van die grondwet van 1814, waaruit bleek dat de nationale welvaart verdeeld moest worden onder de gehele bevolking. Daartoe heeft de regering dus een taak. Dat lijkt er vandaag de dag niet meer op.

.

Advertisements